Mohammed A. en B. zijn wél moslims

Moslims kunnen excessen van extremisten als Mohammed B. beter erkennen dan ze af te serveren als 'niet-moslims'. Laten ze daarbij de katholieke kerk als voorbeeld nemen.

Een bedaagd homostel dat in een middelgrote plattelandsgemeente een keurig monogaam leven leidt, gruwt als het onder één noemer wordt gebracht met schreeuwerige nichten als Gordon en Gerard Joling.

Ze weigeren zich met hen te identificeren maar de buitenwereld doet dat wel. Beide heren zullen zeker erkennen dat Gordon en Gerard Joling homo zijn, maar ze zullen daaraan toevoegen dat zij niet als Gordon en Gerard Joling zijn. Ze erkennen de col-lectieve paraplu van het homozijn maar ze geven aan dat er variatie is onder die paraplu.

De moslims in dit land reageren vaak anders dan beide bedaarde plattelandshomo's als ze aangesproken worden op het moslimzijn. Als moslims geconfronteerd worden met mannen als Mohammed A., een van de vliegtuigkapers van 11 september, en Mohammed B., de verdachte moordenaar van Theo van Gogh, dan komen er vaak reacties als: ,,Dat zijn geen moslims” of ,,Dat is niet de islam want de islam is vrede”. Ze scharen Mohammed A. en B. niet onder de collectieve paraplu van de islam. Wat hun religieuze identiteit dan wél is, wordt niet uit de doeken gedaan.

Het draagvlak voor deze argumentatie van moslimwoordvoerers is in onze maatschappij nu zeer klein geworden. De ernst van de gruweldaden van 11 september kon nog wel weggemasseerd worden door te stellen dat het ging om een logisch vervolg van een aloud probleem: het Amerikaanse imperialisme in het Midden-Oosten.

Maar nu in Nederland een man vermoord wordt enkel en alleen om wat hij zegt, moeten moslims een andere manier van reageren zoeken.

Maar hoe? Het klinkt bizar maar de ontwikkelingen in de reacties van westerlingen op moslims kunnen helpen. Na 11 september, Casablanca, Bali en Madrid eisten de meeste westerlingen, politici en commentatoren, ook in Nederland, verantwoording van de hele islam. Eigenlijk is dat vreemd. In de westerse optiek is elk individu slechts verantwoordelijk voor zijn eigen handelen en mag je de een niet aanspreken op het handelen van de ander.

Toch is dit een schijnbare tegenspraak. De heersende beeldvorming is dat er 'een groep homo's' is en deze is aanspreekbaar op het gedrag van zijn groepsleden. Dat dat strijdig is met individuele verantwoordelijkheid weten westerlingen heel goed. En daarom zeggen ze dan ook vaak dat ze het niet persoonlijk bedoelen. En zo kan dan ook de reactie gekenschetst worden van het Westen op de gruwelijke acties van individuele moslims: die worden veroordeeld maar toch wordt de hele moslimgemeenschap geconfronteerd met vragen over het gedrag van zijn broeders. Het woord 'broeders' gebruik ik bewust. Vraag een moslim wat hem of haar zo aanspreekt in de islam, dan is het antwoord vaak de zo intens beleefde broeder-en zusterschap. De islam presenteert zich als een grote familie en dat versterkt weer de overtuiging bij westerlingen dat de islam als collectief bevraagd mag worden over het bizarre of zelfs misdadige gedrag van zijn individuele leden. Maar desgevraagd wordt dan weer gedebiteerd dat dat 'niet de islam is'. En daar zit hem de kneep.

Daar loopt de islam nu helemaal vast.

Laat de islam een voorbeeld nemen aan de katholieke kerk. Veel Nederlanders zijn lid van die kerk, die in het verleden ongelofelijk vuile handen heeft gemaakt, moord en doodslag, oorlogen, noem het maar. De kerk is inmiddels bedaard en pleegt geen moorden meer namens Paus of Christus. De kerk wordt nog steeds aangevallen in media en wetenschappelijke onderzoeken om haar beladen verleden, maar de individuele leden kunnen gewoon hun geloof belijden. De kerk heeft inmiddels ook een aantal van haar misdaden toegegeven.

Hier ligt een opening voor de islam. Mohammed A. en B. zijn wél moslims. Dat ze de islam op een zeer gewelddadige manier interpreteren is hun verantwoordelijkheid. Maar ze blijven moslims en als collectief kunnen de moslimleiders op het gedrag van deze mensen aangesproken worden.

Zo kan dan de islam acceptatie verwerven net als de katholieke kerk dat heeft gedaan. De excessen erkennen maar tegelijkertijd gaan werken aan een islam die in Nederland past. Een islam die alle soorten van kritiek ('de vrouw mag geslagen worden volgens de Koran', 'de profeet was een misdadiger') aankan. In Nederland wordt het debat nu eenmaal op het scherpst van de snede gevoerd. In dit land kun je én de meest extreme vormen van geloof beleven én de meest verschrikkelijke kritieken over je heen krijgen. Dat zou dan een weg kunnen zijn naar integratie van de islam in Nederland. Niettemin zal dat een lange weg zijn want een religie waar een moordenaar van dat vrije en kritische woord uit voorkomt maakt geen beste beurt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden