Interview

Mohamed el Bachiri voert een 'jihad van liefde'

Mohamed el Bachiri: 'Het gaat niet om mijn leed, het gaat om mijn boodschap van liefde.'Beeld RV

Mohamed el Bachiri verloor zijn vrouw bij de aanslag op metrostation Maalbeek in Brussel op 22 maart, bijna een jaar geleden. Nu is er een boekje, zijn 'hommage aan Loubna': een oproep tot verdraagzaamheid en dialoog.

Hij is Marokkaanse Belg, moslim en Molenbekenaar. Maar bovenal is Mohamed el Bachiri (36) weduwnaar en vader van drie zoons van 10, 8 en 3. Zijn vrouw Loubna Lafquiri (34) was op dinsdag 22 maart 2016 met de metro op weg naar haar werk als gymdocent op een middelbare school toen een terrorist het metrostel waarin zij zat opblies. Ze stierf ter plekke.

Toch koestert El Bachiri geen haat ten opzichte van de daders, die claimden uit naam van Allah te handelen. Natuurlijk, hij vergaat van de pijn, maar 'haten is waanzin'.

Jihad

In december deed hij zijn verhaal tijdens een TEDx-conferentie in Hilversum. "Met mijn naam, mijn religieuze overtuiging en de reputatie van de gemeente waarin ik woon, word ik door een deel van de bevolking en de wereld gezien als een potentiële terrorist. En dat doet me veel pijn", begon hij. Maar onrecht beantwoord je niet met ander onrecht, zegt El Bachiri. In plaats daarvan riep de weduwnaar op tot een jihad. Een jihad van liefde.

Zo heet ook het vorige week verschenen boekje waarin schrijver David Van Reybrouck zijn verhaal heeft opgetekend in korte fragmenten. "Een hommage aan Loubna", noemt El Bachiri het. Hij houdt er niet van om in de belangstelling te staan. "Het gaat niet om mijn verhaal, om mijn leed, het gaat om mijn boodschap van liefde. Voor mijn kinderen. Voor alle kinderen. Voor Loubna."

De term jihad wordt al te vaak verward met strijd en oorlog, zegt El Bachiri. "Maar de definitie van die term is eigenlijk 'inspanning'. De inspanning die je met jezelf moet aangaan. Wij moeten ons inspannen voor empathie en liefde. We moeten ons openstellen naar de ander en willen nadenken."

In zijn boekje probeert hij duidelijk te maken dat geweld en oorlog niets met religie of de islam te maken hebben. De gewelddadige passages in de Koran moet je zien als historische verhalen, die gaan over de politieke, middeleeuwse context van destijds, zegt El Bachiri.

Afstand slechten

De angst voor de ander wordt volgens hem in onze samenleving gevoed. Daardoor groeit de afstand tussen verschillende bevolkingsgroepen, tussen moslims en niet-moslims. "Mensen trekken zich terug op uitersten." Die afstand wil hij slechten met zijn boekje. "We moeten terug naar wat ons bindt: ons mens-zijn. Elkaar leren kennen en accepteren, zonder elkaars mening en cultuur op te leggen."

In het boekje citeert hij de Koran: "O gij mensen! Wij hebben u geschapen uit man en vrouw en Wij hebben u gemaakt tot volksgroepen en stammen opdat gij elkander zoudt leren kennen."

Het is die overtuiging die hem overeind houdt, zegt El Bachiri. "Het is ook Loubna's boodschap. Het is hoe wij in het leven stonden. Dat houdt me overeind."

'De metro bestaat niet meer'

Sinds 22 maart staat zijn leven en dat van zijn kinderen op de kop. Metrobestuurder El Bachiri sliep die ochtend uit na een late dienst. Een vriendin kwam hem wekken: of hij al iets van Loubna had gehoord. Hij zag dat ze die ochtend na 9.10 uur niet meer online was geweest met haar mobiel en wist toen eigenlijk al genoeg. Al duurde het nog enkele dagen voor ze werd geïdentificeerd.

Sindsdien is alles anders. De kinderen gingen elders in de stad naar school. Ze werden iedere ochtend gebracht met de metro. Maar de metro bestaat niet meer voor El Bachiri, dus moesten ze naar een andere school, in de buurt.

Pijnlijk

Hij heeft zijn baan opgezegd. "Ik deed mijn werk graag, heb er louter mooie herinneringen aan. Maar ze horen bij mijn leven met Loubna. Wij trouwden in november 2004, drie maanden later begon ik als metrobestuurder. Ik heb het leven van voor de aanslagen een beetje afgesneden. Het bestaat niet meer." Hij voetbalde in een team met collega's, maar ook dat kan hij niet meer opbrengen. "Ze bellen wel. Maar het is te pijnlijk."

's Avonds als de kinderen in bed liggen schrijft hij gedichten, waarvan er een aantal is opgenomen in het boekje. "Als therapie, om de avond door te komen."

Hij concentreert zich op zijn kinderen. Hij valt even stil. Kijkt weg. Haalt adem: "Het belangrijkst dat zij kunnen opgroeien in de beste condities, dat ze weer kunnen lachen." Ze weten wat er gebeurd is: dat hun moeder in de metro zat, dat ze in afgrijselijke omstandigheden is omgekomen. "Ze zijn boos. Voor hen is het zó onrechtvaardig en zó onbegrijpelijk."

Moeilijke boodschap

Ook hen probeert hij uit te leggen dat ze de daders van de aanslagen niet moeten haten. Al is dat een moeilijke boodschap. "De oudste is tien. Hij begrijpt wat ik zeg, maar na wat ons is overkomen heeft hij het daar moeilijk mee. Als ik zeg dat de wereld een mooie plaats is en dat de mensheid goed is. Dat je open moet staan voor iedereen, dat je tolerant moet zijn. Dat is ingewikkeld om uit te leggen aan een kind.

"Ze zijn getraumatiseerd. Ik ook." El Bachiri noemt zijn leven nog altijd chaotisch. Maar hij is dankbaar voor alle steun die hij kreeg. Van slachtofferhulp, buren, mensen op straat, de burgemeester. Hij kreeg brieven en kaarten vanuit de hele wereld, van mensen met allerlei geloofsovertuigingen. "Het heeft mijn hart verwarmd."

Uitnodiging van de koning

Ze kregen zelfs een uitnodiging van de Marokkaanse koning. Voor het eerst twinkelt er iets in zijn donkere ogen. "Dat was ongelooflijk. Het medeleven en de erkenning die mijn zoons en ik van hem kregen was heel belangrijk, dat Loubna een voorbeeld van integratie was. Een magisch moment, iets moois te midden van alles dat zo moeilijk was."

Loubna werd in Salé bij Rabat begraven. "Ik ben Belg, Marokkaanse Belg. Vanuit Marokko kwam er onmiddellijk steun na de bevestiging van het overlijden van zijn vrouw. De consul, de ambassadeur, zij namen alles op zich. De koning stuurde een brief. Zij openden hun hart en regelden alles voor me. Loubna vertrok als een prinses. Dat trok me omhoog." Ze is daar niet alleen, vertelt El Bachiri. Haar vader ligt daar ook begraven.

"Op een bepaalde manier is mijn dubbele nationaliteit mijn geluk geweest", zegt hij. België moet veel meer slachtoffers ondersteunen. Na een eerste nooduitkering is het wachten op wat er nog komt, op structurele psychologische hulp bijvoorbeeld. "We leven in een administratieve samenleving", verzucht El Bachiri. "Maar de mensen zijn van goede wil. België was gewoonweg niet berekend op zo'n aanslag."

Jongeren

El Bachiri's verhaal leidde tot enorm veel reacties. Van zijn boekje werden er de afgelopen week al 20.000 exemplaren verkocht. In Vlaanderen gaan stemmen op om het tot verplicht leesvoer te maken voor middelbare scholieren. "Het doet me goed dat de boodschap zich verspreidt. Dat geeft zin aan mijn leven en dat van Loubna." Al moet je het misschien niet verplichten, glimlacht hij.

"Maar het is wel belangrijk dat jongeren zich leren uiten. Dat we hen leren dat menselijkheid voor het geloof gaat. Dat geweld nooit een optie is, dat je moet praten zonder te haten. Jongeren hebben onderwijs, dromen en perspectieven nodig. Sommigen voelen zich gemarginaliseerd en daardoor is er een gevaar dat ze ten prooi vallen aan extremisme."

Herdenking

Ziet hij een de toekomst voor zichzelf in het onderwijs? "Voor mij is er geen toekomst", antwoordt El Bachiri resoluut.

Volgende week is het een jaar geleden dat hij zijn vrouw verloor. Hij ziet er tegenop. Op het Beursplein een stukje verderop in het centrum van Brussel wordt een herdenking georganiseerd onder de titel 'Jihad van liefde'. "Een mooi initiatief, maar ik denk niet dat ik er de kracht voor heb om ernaar toe te gaan." Als hij die dag ergens naartoe gaat dan is het een interreligieus concert in een kerk in Molenbeek, waar soefi-liederen gezongen zullen worden. "Maar ik weet het echt nog niet. Ik wil vooral bij mijn kinderen zijn."

Beeld rv
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden