Mohamed de christen

Amerikaanse zendelingen overspoelen Afrika, net als hun Arabische tegenhangers, die juist de islam willen verbreiden. De islamitische bewoners van Mali zien hoe twee wereldgodsdiensten in hun land een verbeten strijd komen uitvechten, zoals ook al gebeurde in Soedan en Nigeria.

Gerbert van der Aa

'Mohamed de christen, Mohamed de christen'. Het spelende jongetje roept het luidkeels tegen Mohamed al Hoesseini, een moslim die christen is geworden en wel kan lachen om zijn bijnaam.

,,Veel mensen vinden het vreemd dat ik me heb bekeerd'', zegt Al Hoesseini, terwijl hij de poort opent die toegang geeft tot zijn erf. Zijn Yamaha-motor, een cadeau van een christelijke Amerikaanse vriend, zet hij op de standaard. ,,Zelfs mijn vrouw verklaart me voor gek'', zegt Al Hoesseini voor zijn lemen huis in Gao, in het Noord-Afrikaanse Mali. Lachend kijkt hij naar zijn vrouw. Gezeten op een plastic mat, waar ze het jongste kind de borst geeft, schudt ze onbegrijpend haar hoofd.

Mohamed al Hoesseini werd geboren als moslim, net als bijna iedereen in Mali. Maar in de loop van de jaren tachtig, toen hij voor de christelijke Amerikaanse hulporganisatie World Vision werkte, begon hij te twijfelen. ,,De islam is me te gewelddadig'', zegt hij, terwijl hij zijn groene tulband afdoet. ,,De liefde die het christendom uitstraalt spreekt me veel meer aan.'' Al Hoesseini vindt de islam harder dan het christendom. ,,Moslims denken dat ze het recht hebben om in naam van Allah te straffen. Dus hakken ze ledematen af en stenigen ze. Ik vind dat verkeerd. Alleen God heeft in het hiernamaals het recht zulke straffen uit te voeren.''

Op 16 november 1989, hij weet het nog precies, liet Al Hoesseini zich dopen in de lokale baptistenkerk. ,,Dat was het beste besluit uit mijn leven. Door het christendom heb ik innerlijke rust gevonden. Ik hoef niet meer bang te zijn voor God.''

Elke zondag gaat Al Hoesseini naar de kerk, samen met de ongeveer honderd andere bekeerlingen in de stad. De dienst wordt geleid door een Malinese predikant; in de stad is een instituut dat dominees opleidt. Achter in de kerk zit altijd de Amerikaanse directrice van de school. ,,Mijn man heeft zich laten indoctrineren door die Amerikanen'', zegt de vrouw van Al Hoesseini, die moslim is gebleven. ,,Ze hebben net zo lang op hem ingepraat tot hij niet meer kon weigeren.'' Al Hoesseini ontkent dat het zo gegaan is. ,,Bekering was mijn eigen keus.'' Wat wel een rol speelde, zo vertelt hij, was dat de toenmalige directeur van World Vision erg inspirerend was. ,,Een Amerikaan die prachtig over het christendom kon vertellen.''

Overal in Afrika proberen Amerikaanse protestanten om moslims te bekeren. Volgens de Amerikaanse antropoloog Benjamin Soares, verbonden aan het Afrika Studiecentrum in Leiden, breiden ze hun activiteiten in hoog tempo uit. Vaak werken de zendelingen nauw samen met christelijke liefdadigheidsorganisaties, zoals World Vision en Tear Fund. In hun pogingen Afrikanen te bekeren zijn ze veel fanatieker dan de traditionele Europese kerken. Die houden zich meestal alleen bezig met ontwikkelingshulp, zoals scholing en medische diensten. Afrikanen bekeren heeft geen prioriteit, het is hooguit mooi meegenomen. Voor de Amerikaanse zendelingen daarentegen zijn bekeringen het doel.

Een van de grootste evangelisatieorganisaties is het Amerikaanse Christ for All Nations. Dit samenwerkingsverband van protestantse kerken, bij wie onder meer tv-dominees als Pat Robertson en Jimmy Swaggart zijn aangesloten, organiseert regelmatig bekeringscampagnes in Afrika. Tijdens gebedsdiensten in de openlucht bidden ze tot God. ,,Verlos ons van armoede en breng welvaart'', roepen de aanwezigen, met hun ogen dicht, luidkeels richting de hemel. De wereld is alleen te redden als iedereen christen wordt, is de boodschap van de dominees.

Christelijke zendelingen zijn ook actief in islamitische gebieden elders ter wereld. Zo heeft de Amerikaanse zendingsorganisatie Samaritan's Purse plannen naar Irak te vertrekken, om bijbels, voedsel en kleding uit te delen. De drijvende kracht achter deze club is Franklin Graham, zoon van tv-dominee Billy Graham. De familie Graham onderhoudt uitstekende banden met de Amerikaanse regering; Franklin Graham nam de eed af bij de inauguratie van president George W. Bush. Vorig jaar leidde Franklin Graham op Goede Vrijdag een gebedsdienst in het Pentagon.

In Mali is voor christelijke zendelingen veel te doen: 90 procent van de bevolking is er moslim, 9 procent is animist en slechts 1 procent is christen.

,,Ik vind het mijn plicht Malinezen in hun eigen taal kennis te laten maken met het christendom'', zegt een Duitser die in Gao woont. Hij wil zijn naam niet in de krant, omdat hij bang is voor negatieve publiciteit. Officieel is hij in Mali als taalwetenschapper, maar inofficieel steekt hij veel tijd in de verbreiding van het christendom. De Duitser werkt in Gao aan een bijbelvertaling in het Songrai, een van de meer dan tien inheemse talen in Mali. ,,Het christendom is een betere religie dan de islam. De islamitische heilige boeken maken mensen niet gelukkig. Ik vind dat ze alleen maar oproepen tot haat.''

De Duitse bijbelvertaler is in dienst van het Amerikaanse Summer Institute of Linguistics (SIL), een organisatie die in eerste instantie niet de indruk wekt christelijk te zijn. ,,Het doel van SIL is om mensen die deze talen spreken te alfabetiseren'', zegt de Duitser. In de praktijk houden SIL-medewerkers zich vooral bezig met bijbels vertalen. Het werk wordt grotendeels gefinancierd door de organisatie Wycliffe.

In de wijk Chateau, aan de rand van Gao, is de Assemblée de Dieu-kerk. Het is een van de vele pinksterkerken die de afgelopen jaren in Mali met Amerikaanse steun zijn opgericht. Langs de weg staat een onopvallend bord met de tijden dat de kerkdiensten beginnen. Op de binnenplaats haalt een vrouw emmers water met een touw omhoog. De put van de kerk is een van de weinige waterpunten in de wijk, buurtbewoners maken er dankbaar gebruik van.

De put is aangelegd door het Amerikaanse World Vision, dat met een budget van 500 miljoen euro een van de grootste christelijke hulporganisaties ter wereld is. Inmiddels echter is de Amerikaanse hulporganisatie uit Gao vertrokken, na verwijten dat zij te opdringerig was. Ook uit het stadje Menaka, 300 kilometer ten oosten van Gao, is de Amerikaanse hulporganisatie niet meer actief; daar werd zij met geweld verjaagd nadat World Vision op een groot scherm in de openlucht een film over Jezus wilde vertonen. Tientallen boze moslims plunderden het huis van de Amerikaanse directeur van World Vision. World Vision is in het verleden verweten dat het bekering als voorwaarde stelde voor hulp. In zijn boek 'Jihad humanitaire' schrijft de Franse Libanees Abdel Rahman Ghandour, oud-staflid van Artsen zonder Grenzen, dat World Vision in Azië visa voor Amerika beloofde aan vluchtelingen die christen werden. In Soedan werkt de hulporganisatie samen met de christelijke rebellen van de SPLA (Sudan People's Liberation Army), dat sinds 1983 strijdt tegen de islamitische regering.

,,Ik heb een diepe hekel aan die Amerikaanse zendelingen'', zegt Farok Ag Hamatou, telg uit een invloedrijke familie in Noord-Mali. ,,Ze roepen dat de islam gewelddadig is, maar zelf zijn ze pas echt gevaarlijk.''

Ag Hamatou vindt dat Mali de afgelopen paar jaar overspoeld wordt door godsdienstwaanzinnigen uit het buitenland. ,,Vanuit de Verenigde Staten worden we opgezadeld met christelijke fundamentalisten, uit het Midden-Oosten komen radicale islamitische organisaties over.'' Zo werden na de 11de september radicale Pakistanen gearresteerd die in Mali predikten. ,,Ik moet niets van fundamentalisten hebben'', zegt Ag Hamatou, ,,of ze nu moslim of christen zijn, beide groepen zijn even erg.''

VERVOLG OP PAGINA 12

Mohamed de christen ZENDING

VERVOLG VAN PAGINA 11

Ag Hamatou is moslim, maar hij houdt niet van radicale interpretaties. ,,Mali wordt steeds meer een land waar de twee grote wereldgodsdiensten een verbeten strijd voeren om aanhangers'', zegt hij.

Als het aan hem ligt, worden zowel buitenlandse christelijke als islamitische predikers uit Mali verwijderd. ,,Ik heb niets tegen buitenlanders, maar we kunnen niet tolereren dat ze hierheen komen om mensen te bekeren. Straks krijgen we in Mali ook bloedige godsdienstrellen.'' Het telkens terugkerende religieuze geweld in Nigeria en Soedan is het afschrikwekkende voorbeeld.

Bekering zorgt vaak voor problemen binnen de familie. Ouders schamen zich dat hun kinderen de islam verlaten, echtgenoten hebben ineens een partner van een andere religie. Islamitische vrouwen mogen volgens de islamitische wet niet met een christelijke man getrouwd zijn, andersom mag wel. Meestal worden deze conflicten betrekkelijk eenvoudig opgelost. Na een tijdje is de familie eraan gewend en worden er niet veel woorden meer aan vuil gemaakt. Maar het gebeurt ook dat bekeerlingen eieren voor hun geld kiezen, en toch maar weer moslim worden.

,,Twee jaar lang was ik christen'', zegt de dertiger Abdramane Maga, elektrotechnisch ingenieur uit Gao. ,,Daarna ben ik weer moslim geworden.'' In de Bon Séjour-bar, waar de ober blikjes Bavaria uit Nederland serveert, vertelt Maga dat zijn ouders destijds niet zo blij waren met de godsdienstige koerswijziging van hun zoon. ,,Ik heb toen mijn besluit maar weer herroepen. Zo principieel ben ik nu ook weer niet. Aan nieuwe omstandigheden pas ik me mijn hele leven al makkelijk aan.''

Maga bekeerde zich in 1986, toen hij studeerde in de hoofdstad Bamako. Nadat hij op de helft was, had zijn familie geen geld meer voor de rest van de studie. ,,Toen ik ontdekte dat de baptistenkerk beurzen gaf aan christelijke studenten, was de keuze snel gemaakt'', vertelt Maga.

Binnen een paar maanden was hij gedoopt. ,,De kerk heeft daarna mijn huisvesting en het lesgeld betaald.'' Maga meent dat er nauwelijks verschil is tussen het christendom en de islam. ,,Beide religies hebben hun wortels in het jodendom. Dezelfde profeten worden aanbeden. Moslims vereren Abraham, christenen vereren Abraham. Volgens beide religies kijkt God vanuit de hemel op ons neer en ziet toe of we anderen geen kwaad doen. Na onze dood velt hij een oordeel. Het enige verschil tussen christendom en islam zijn de rituelen.''

De korte tijd dat hij christen was heeft Maga geen windeieren gelegd. Door de kerk kon hij zijn opleiding afmaken, zodat hij nu een goede baan heeft bij het nationale elektriciteitsbedrijf. De ingenieur behoort tot de gefortuneerde inwoners van Gao, hij rijdt in een mooie auto en hoeft niet te kijken op een paar centen. ,,Soms voel ik me wel eens schuldig tegenover de kerk'', zegt Maga. Maar behoefte om het schoolgeld terug te betalen heeft hij niet. ,,De kerk heeft geld genoeg.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden