Mohamed Ali heeft een Nederlands paspoort, maar nog geen Oranje shirt

Mohamed Ali tijdens de Stevensloop. Beeld Koen Verheijden

Hardloper Mohamed Ali is de dupe van IAAF-regels waarbij alle omzettingen van nationaliteiten bevroren zijn.

Mohamed Ali noemt het de ‘story of his life’. Wachten. Hij wachtte in een asielzoekerscentrum in Ter Apel op een nieuwe toekomst nadat hij in 2009 het door een burgeroorlog verscheurde Somalië ontvluchtte. Zes jaar lang wachtte hij op een Nederlands paspoort, dat hij in 2015 kreeg. Acht jaar wachtte de atleet op het moment dat hij voor het eerst op een groot internationaal toernooi mocht lopen als lid van de Nederlandse atletiekselectie.

Zaterdag had het zo ver moeten zijn. In Lille zou Ali, hij lijkt in de verste verte niet op de breedgeschouderde bokslegende, op de EK voor landenteams mee hebben gedaan met de 5000 meter. Maar door zijn naam werd een dikke rode streep gehaald. Ali is de dupe van een regel die de internationale atletiekfederatie IAAF heeft doorgevoerd. Dit jaar zijn alle procedures voor het omzetten van nationaliteiten ‘bevroren’. Zijn coach Honoré Hoedt noemt het een 'onmenselijke' beslissing die de carrières van echte vluchtelingen zoals Ali kapot maakt. De maatregel heeft volgens hem geen enkele zin. "Het kwaad is al geschied. Turkije zit al vol met Afrikanen."

De IAAF acht een maatregel noodzakelijk om te voorkomen dat landen als Turkije en Qatar ‘medailles kopen’. In een razendsnelle procedure van soms nog geen twee weken krijgen buitenlandse toptalenten een ander paspoort om hun nieuwe land aan medailles te helpen. Ter illustratie: op de EK vorig jaar in Amsterdam waren er wel heel veel Afrikanen in een Turks shirtje. Van de elf medailles die het land won, kwamen er negen van lopers die niet in Turkije geboren zijn. De nieuwe Turken kwamen uit landen als Kenia, Jamaica en Zuid-Amerika. Op de Olympische Spelen in Rio bestond een vierde van het Turkse team uit atleten met een niet-Turkse achtergrond.

Mohamed Ali eerder dit jaar bij de Stevensloop in Nijmegen. Beeld Koen Verheijden

Competitievervalsing

Om die competitievervalsing tegen te gaan en atleten die argeloos hun nationaliteit opgeven meer rechten te geven, houdt de IAAF alle overgangsprocedures tegen tot er nieuwe regels zijn. In november wordt er weer vergaderd over het onderwerp. Tot die tijd kan Ali geen deel uitmaken van het Nederlandse team. Hij mag wel aan kleinere wedstrijden meedoen. Dat betekent ook dat zijn droom om deze zomer naar de mondiale titelstrijd te gaan in Londen, voorlopig uit zijn hoofd moet zetten.

Ali baalt als een stekker. Maar hij snapt het ook dat er iets moet gebeuren. “Die atleten komen uit voor een land uit waar ze soms maar twee weken zijn geweest. Ze kennen de taal niet, wonen er niet en hebben verder ook niets met het land. Dat slaat nergens op.” Ali vindt dat atleten in ieder geval moeten een paar jaar moeten wonen in het land waar ze voor uit willen komen, net zoals hij. 

De geboren Somaliër leerde in korte tijd vloeiend Nederlands spreken. Zonder geschikte vooropleiding klopte hij aan bij het Johan Cruyff College in Nijmegen, waar hem de kans werd geboden om een opleiding commercieel medewerker sport af te ronden. Vanwege zijn enthousiasme werd hij genomineerd tot student van het jaar, nadat hij ook al was gekozen tot ambassadeur van de opleiding.

Maar Ali schittert het liefst op de baan, in het veld of op de weg. Dat hij ondanks zijn Nederlandse paspoort niet voor Oranje uit mag komen, had hij kunnen voorkomen door vorig jaar in actie te komen op de EK cross. Eén uitslag voor Nederland achter zijn naam was voldoende geweest om zonder problemen in Lille, en de daaropvolgende grote internationale toernooien te starten. Ali miste de limiet. Het waren twee seconden met grote gevolgen.

Onverbiddelijk

De Nederlandse atletiekbond is met zijn zaak naar de IAAF gestapt om te kijken wat er gedaan kon worden, maar de bestuurders in Monaco waren onverbiddelijk. Er kon geen uitzondering worden gemaakt voor de atleet die al jaren in Nederland woont, werkt en sport.

Beeld Koen Verheijden

Trainer Hoedt denkt dat het probleem makkelijk verholpen kan worden door te kijken of atleten in het land hebben gewoond waar ze voor uitkomen "Je kunt zo zien wie er nog nooit is geweest. Die moet je eruit pikken. Nu schaadt het alleen de goeden zoals Ali, terwijl Turkije inmiddels al vol zit met Afrikanen die voor dat land lopen.”

Hoedt is bang dat de 27-jarige atleet die in Arnhem traint op deze manier zijn hele carrière verpest. Ali wil al acht jaar voor Nederland uitkomen. “Stel dat dit nog twee jaar duurt, dan heeft de IAAF in haar onmacht om problemen voor te zijn, Mo zijn hele carrière buiten spel gezet. Je kunt als hardloper maar zo'n acht tot tien jaar goed zijn. Die periode is nu bijna voorbij.”

Ondertussen blijft Ali positief, de levensinstelling die hem al ver bracht. Hij blijft gewoon doortrainen. “Natuurlijk vind ik het jammer. Ik heb hier zo lang op gewacht en zo hard voor gewerkt. Nu was het eindelijk zo ver en kan het niet door gaan. Maar waar je niet dood aan gaat...”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden