Mogen wij huisvrouwen ook even vangen?

Mijn moeder was honderd jaar huisvrouw. Als eerbetoon aan haar bestaan, zal ik haar meenemen naar de tentoonstelling in het Amsterdams Historisch Museum. Zij verzorgde een gezin met vijf kinderen. Vader was 120 % kostwinner. De vreemde die 's zondags het vlees aansneed. Zij besteedde zijn geld. Zo voelde ze dat. Op verlanglijstjes voor haar verjaardag stonden zaken als: plantenspuit, ovenschaal, mixer. Toen ze 65 werd, kocht ze van haar AOW-tje een dure winterjas. Eindelijk eigen geld.

Haar geëmancipeerde dochter keek mijlenver op haar neer. Wat was dat nou helemaal voor leven. Dat noem je niet eens 'werk'. Ze was voorzitster van de ouderencommissie van school, maar dat lag in het verlengde van haar bestaan als moeder, dus dat telde niet. Zodra dochter 18 was, rende ze het huis uit, op weg naar een bestaan wat in niets, maar dan ook helemaal niets, zou lijken op dat van de moeder.

Twintig jaar later rent de dochter groots en meeslepend én jonglerend met twee jonge kinderen door het leven. Overgooiend met de kinderen naar de grote liefde. Allebei eigen inkomen, gescheiden bankrekeningen, huis met tuin, financiële druk, de eerste tien jaar geen rust. Doorzetten. Ze moet nog door 'het glazen plafond'.

Wat heeft de tweede feministische golf gedaan voor de moeder/huisvrouw? Zij is nog verder naar beneden getrapt. Zij is de paria van de materialistische maatschappij. Kinderverzorging/huishouden wordt niet betaald, heeft geen economische waarde, ieder grassprietje en iedere kubieke centimeter lucht heeft dat tegenwoordig wel. Moeder/huisvrouw/huisman zijn heeft geen status. Je kan het niet op je c.v. zetten als relevante werkervaring. Nee, je 'verdiencapaciteit' neemt zelfs met de dag af. Al is de zieligheid er tegenwoordig af. Nu mannen ook zorgen heet het 'een verrijking' van je bestaan, en nu post-feministen er bewust voor kiezen heet het 'het bedrijf gezin.' Maar laten we niet vergeten dat nog altijd 50 % vrouwen stopt met werken als het eerste kind komt. Die verdwijnen in de naamloosheid van het huisvrouwenbestaan.

Zorg is een ervaring waar ik meer van heb geleerd dan van mijn andere bezigheden en het is zwaarder dan 'werk'. Van een dag buitenshuis werken na een dag zorgen kom ik weer helemaal bij. Kinderverzorging en huishouden is werk. Verbijsterd ben ik zelfs over de hoeveelheid en intensiteit ervan, fysiek, emotioneel en rationeel. Bovendien ben je onmisbaar voor dat ene kind, meer dan voor wat voor werk dan ook. Maar na een dag met de kinderen bezig geweest te zijn roep je gefrustreerd: “Ik heb de hele dag nog niks gedaan!” Met name de eerste jaren met de kinderen, ben je veroordeeld tot hollen, vliegen, draven: de rust is uit je leven; als je tenminste een eigen inkomen wilt hebben.

Waarom word je door het doen van zorgarbeid veroordeeld tot financiële afhankelijkheid? Waarom was 'zorgloon' geen item op 8 maart, internationale vrouwendag? Waarom is dat geen politiek item in de partijprogramma's met de verkiezingen in zicht? (Niet de 200 gulden per maand die het CDA voorstelt, maar een volwaardig maandloon van 2 500 gulden netto).

Na de affaire-Tjoelker zei minister-president Kok in zijn wekelijkse praatje dat het allemaal gaat om de normen en waarden, die in de eerste levensjaren in het gezin worden bijgebracht. Dat is het morele fundament van de maatschappij. Mogen we daar dan ook iets voor vangen? Dat bespaart later een hoop geld aan criminaliteitsbestrijding. Als zorg betaald wordt, leggen meer mensen zich erop toe. Het krijgt status. De gestresste maatschappij kan een beetje ademhalen.

Er is, in het post-feministische tijdperk, een nieuw onbehagen bij de vrouw (en de man). Moet het combineren van onbetaalde zorg en betaald werk zoveel stress opleveren? Volgens HP/De Tijd is er een trendje gaande dat een toenemend aantal hoog opgeleide vrouwen de beslissing neemt huisvrouw te zijn. De krapte op de arbeidsmarkt neemt toe - in principe gunstig voor vrouwen - en bedrijven willen meer vrouwen op hoge posten, want dat is uiteindelijk beter voor het bedrijf. Ondertussen broedt minister Melkert met de Commissie Dagindeling op maatregelen om arbeid en zorg makkelijker te kunnen combineren. De omstandigheden zijn gunstig om te werken voor vrouwen, maar het is blijkbaar - in combinatie met kinderen - de enorme drukte en stress niet waard. Dat verbaast me niet. Wat me wel enorm verbaast, is dat deze vrouwen zonder protest accepteren dat ze financieel afhankelijk worden van hun partner. Daar hebben we toch genoeg ellende van gezien, dacht ik.

Als zorgarbeid betaald zou zijn, zou er desgewenst meer rust aan het thuisfront zijn. Het zou meer aanzien hebben, je zou er zelfs meer van maken vermoed ik; een bedrijfsvereniging, een eigen tijdschrift, netwerkbijeenkomsten, na verloop van tijd doorstromen naar een andere zorg- of organisatorische functies. Het zou vrouwen juist meer betrokken houden bij het totale arbeidsproces, in plaats van ze uit te stoten. Argument tegen zorgloon is, dat het vrouwen weer achter de kinderwagen spant en dat 'herintreden' zo moeilijk is. Dit getuigt van de visie dat zorg geen arbeid is. Er worden vaak heel wat taken omheen verricht: voorleesmoeder, overblijfmoeder, wijkvrijwilligerswerk, schoolbestuur. Dat is toch relevante maatschappelijke werkervaring? Ook zouden vrouwen niet meer geprikkeld zijn aan het maatschappelijk (arbeids)proces deel te nemen.

Volgens mij wil iedereen 'er bij horen'. Als die kinderen het huis uit zijn, zal het merendeel buitenshuis wat willen doen. Bovendien geldt dan de plicht tot economische zelfstandigheid. Tegenargument is ook dat je de ene afhankelijkheid (partner of bijstand) inruilt voor de andere (de staat). En ambtenaren dan? Het schijnt dat deze discussie om de zoveel tijd even oplaait en weer uitdooft. Zolang je in de kinderen zit, heb je het er te druk voor. Zodra je eruit bent, ben je op wonderlijke wijze vergeten hoe zwaar dat was.

Zou ik stoppen met werken als ik zorgloon zou krijgen? Nee, ik zou precies zo doorgaan als ik nu doe. Ik zou me wel minder opgejaagd voelen, wetende dat die mogelijkheid er zou zijn. Het is complexe materie. En hoe moet dat georganiseerd en hoe moet dat becijferd? Dat weet ik ook niet. Ik weet alleen dat mijn moeder met terugwerkende kracht nog 100 jaar loon tegoed heeft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden