Opinie

Mogen we voor God spelen?

Je moet niet met de natuur rommelen want daar krijg je ongelukken van. Dat was altijd min of meer de maatschappelijke consensus over genetische modificatie. En eerlijk gezegd: daar zit wat in, lijkt me zo. Nooit gaan rotzooien met wat we van onze lieve heer hebben gekregen, want je krijgt het vroeg of laat op je brood.

Toch is het beeld van de onveranderlijke mens al enige tijd niet meer heilig. Wie iets wil laten doen aan een Pinokkio-neus of Dr Spock-oren bevaart tegenwoordig oceanen van begrip. De televisie heeft daar met allerlei make-over programma’s een voorname rol in vervuld.

Het denken over het manipuleren van genen is nog niet op dat niveau. Niet bij het volk en niet bij wetenschappers. De meerderheid vind dat we op dit vlak extreem terughoudend moeten zijn. Maar je hebt altijd dwarsliggers en gelukkig krijgen die soms ook een podium. De dwarsligger is hier de Engelse bio-ethicus John Harris en het podium waarop hij optrad heette ’Tegenlicht’ (maandag, Nederland 2).

Harris vind namelijk dat het wél kan, genetische modificatie. De mens is toe aan verbetering en we moeten geen duizenden jaren wachten voordat die betere versie er door toedoen van de evolutie is, vind de Brit.

„De evolutie is willekeurig. Niet gericht op het produceren van kerngezonde mensen. Daardoor zijn we opmerkelijk maar ik zou graag zien dat we nog veel opmerkelijker worden. Geschapen om gezond te zijn en de wereld een beetje beter te maken.”

Harris ging zelfs nog een forse stap verder door te zeggen: het is onze morele plicht om de natuur een handje te helpen. We kunnen het niet maken om het niet te doen. „Als we het erover eens zijn dat het verbeteren van de mens een goede daad is, is het eerder moreel verwerpelijk om daar niét mee aan de slag te gaan.” Als het maar veilig gebeurt, aldus Harris.

John Harris: „Mensen die dat zeggen gaan zeker niet naar de dokter? Die zetten geen stap in het ziekenhuis, gaan nooit naar de tandarts. De hele geneeskunde, alle therapieën en medicijnen grijpen in in de natuurlijke gang van zaken. Want het is natuurlijk om ziek te worden, om vroegtijdig te overlijden. We zijn de natuurlijke prooi van virussen en bacteriën en dergelijke. Als we in dat proces ingrijpen belemmeren we de natuurlijke loop der zaken. Dan spelen we voor God”.

Van Hattum: „Maar dan genees je een ziekte, een onnatuurlijke toestand. Vind ik. Al kun je ziekte ook natuurlijk noemen. Maar het voorkomen of genezen van ziekten is nog iets anders dan mensen echt verbeteren. Stel dat ze al gezond zijn en je ze nog verder verbetert.”

Harris: „Je kunt allicht twisten over het onderscheid tussen genezing en mensverbetering. Tussen het herstellen van schade en het verbeteren van het functioneren. Maar er is geen duidelijke scheidslijn. Het loopt in elkaar over.”

Uit ’Tegenlicht’, maandag 11 mei, 21.00 uur, VPRO, Nederland 2.

Interviewer Rob van Hattum (Nummer 65 in de De Duurzame 100, Trouw’s groene repliek op de Quote 500) bleef doorvragen of dat ethisch allemaal wel kon. Maar hoewel Harris zijn jas nog aan had, nam hij rustig de tijd om te antwoorden. Dat leidde tot een bijzonder inspirerend gesprek. Harris’ belangrijkste argument was dat genetische modificatie domweg ’de volgende stap is’. Bovendien stelde hij: we doen het al. De hoogleraar noemde onder meer vaccinatie als een onnatuurlijke ingreep die ons ’beter’ heeft gemaakt. Volgens de specialist zitten we een beetje vast in onze huidige toestand.

„In de roman ’De Tijgerkat’ laat Lampedusa een van zijn personages zeggen: Als we willen dat alles bij het oude blijft, moet er iets veranderen.”

Toch jammer dat Darwin in zijn eigen jaar geen wederhoor kon geven. En naar God’s tegenlicht waren we ook benieuwd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden