Moeten we vooral maar raak blijven consumeren om de economie te redden?

(\N)

Na de banken, na de verzekeringsmaatschappijen en de bedrijven is deze week de aandacht op de consument gevallen. Hij mag dan de kredietcrisis niet veroorzaakt hebben (hoewel?), er wordt van hem wel verwacht dat hij het land door de economische recessie sleept. Door dapper te blijven consumeren, liefst nog een schepje er bovenop en desnoods door zich in de schulden te steken.

Het lijkt een onzinnig verzoek. In tijden van nood is het immers een natuurlijke reactie om juist iets achter de hand te willen houden, voor het geval het erger wordt. Bovendien verdraagt de oproep om te blijven spenden zich slecht met onze calvinistische geest, die soberheid en spaarzaamheid voor een deugd houdt. Maar anderzijds, door te minderen, door dingen uit te stellen, raakt de economie wel degelijk in het slop en zou de recessie wel eens uit kunnen monden in een heuse, wereldwijde crisis.

De burger dus als consument en redder des vaderlands. Het appèl doet me denken aan de Amerikaanse president Herbert C. Hoover. In 1928 begon hij een ’feel good’ campagne (onder leiding van de vader van de public relations Edward L. Bernays) met als centrale stelling dat voor een goede democratie een goede consument onontbeerlijk is. De campagne sloeg aan tot de VS met de beurscrach van 1929 toch nog in een crisis belandden. Het was vervolgens aan president Franklin Delano Roosevelt om met zijn New Deal de economie weer aan te praat te krijgen, met controlemaatregelen voor landbouw en industrie en met enorme investeringen in publieke fondsen.

Ook zijn Keynesiaanse aanpak kwam in essentie neer op het weer aan de praat krijgen van de consumptie. Het is ook het effect dat Wouter Bos voor ogen staat: banken overeind houden, bedrijven helpen en er al doende op gokken dat de consument zijn ding blijft doen. Er is ook niks mis met consumeren. Tenminste zolang deze activiteit maar niet te koste gaat van de duurzaamheid. Maar juist op dat punt zijn we de afgelopen jaren lelijk tegen de lamp gelopen. Moeder Aarde dreigt te bezwijken onder uitputting en de gevolgen van de uitstoot van broeistofgassen. Onder deze omstandigheden is een oproep om vooral door te gaan met consumeren vragen om moeilijkheden.

Kortom, de kredietcrisis met in zijn nasleep een hardnekkige recessie stelt ons voor het duivelse dilemma om de economie te redden door Moeder Aarde een flinke schop voor de kont te verkopen. Tenzij we erin slagen om ondanks de recessie toch nog de slag naar duurzaamheid te maken. Vraag me echter niet hoe, want dat lijkt me een vrijwel onmogelijke opgave. Maar misschien weet u dat wel. En ondertussen plaag ik u graag nog even met de vraag: moeten we vooral maar raak blijven consumeren om de economie te redden?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden