Moet ook Nederland eraan geloven?

De onrust op de financiële markten lijkt niet te stuiten. De Italiaanse rente op staatsobligaties is weer tot boven de 7 procent gestegen. Zelfs de rente van 'veilige' landen als Nederland en Oostenrijk ging omhoog. Wat is er aan de hand?

1.Italië en Spanje zetten de toon
Het aantreden van Mario Monti als eerste man van Italië heeft de financiële markten nog niet gerustgesteld. De 'technocraat' Monti had meteen vertrouwen moeten wekken, maar investeerders zijn er kennelijk nog niet zeker van dat hij de hoge staatsschuld onder controle krijgt. De rente op Italiaans staatspapier lag gisteren weer boven de 7 procent, na vorige week even gezakt te zijn. Ook die van Spanje ging omhoog naar 6,4 procent gisteren. Onzekerheid over de politieke toekomst speelt dat land parten. Komende zondag zijn er landelijke verkiezingen.

2.Frankrijk is het volgende gevaar
Ook de Franse obligatierente loopt mee omhoog. Weliswaar is het niveau nog niet angstaanjagend, 3,7 procent, maar twee maanden geleden hoefde de Franse staat slechts 2,5 procent neer te tellen. De trend naar boven wijst op toenemende zorgen over de Franse inzet om de staatsschuld omlaag te brengen. Bovendien hebben Franse banken relatief veel Italiaans staatspapier in bezit. Daardoor twijfelen kredietbeoordelaars of de status van het land niet omlaag moet. Omdat Frankrijk een van de kernlanden van de muntunie is, komen die aarzelingen hard aan.

3.Zelfs Nederland blijft niet onberoerd
Opvallend genoeg zijn zelfs de rentes van veilig geachte landen als Nederland en Oostenrijk afgelopen week opgelopen. Die van Nederland steeg naar 2,4 procent. Het verschil met Duitsland, voor beleggers dé maatstaf voor veiligheid, is opgelopen. Wat beleggers precies drijft als ze aan Nederland denken is lastig te zeggen. Reageren ze op de onverwachte krimp van de economie die het CBS dinsdag bekendmaakte? Beginnen ze oog te krijgen voor de risico's van de hoge Nederlandse hypotheekschuld? Wie zal het zeggen. Minister De Jager van Financiën wuifde de zorgen direct weg met de constatering dat 2,4 procent nog steeds niet erg veel is.

4. Angst is besmettelijk
Op zichzelf heeft De Jager gelijk dat de rente op staatspapier niet hoog is. Ook voor Frankrijk geldt dat en zelfs Italië heeft in het verleden wel dieper in de buidel moeten tasten om leningen kwijt te raken. Maar het gaat nu vooral om de trend. De lijntjes omhoog geven aan dat de twijfel van beleggers zich over steeds meer landen uitspreidt. Angst beheerst de financiële markten en slaat als een besmettelijk virus om zich heen. De magere groeicijfers voor de eurozone die afgelopen weken bekend werden, helpen niet, maar kunnen ook moeilijk verrassend genoemd worden. Er zit dus meer achter. De vrees groeit dat de eurozone de problemen echt niet kan oplossen en misschien wel uiteen zal scheuren.

5.En dus weer de roep om actie van de ECB
Er is volgens velen maar één kalmerend medicijn beschikbaar dat de hoofden van beleggers rustig kan krijgen en dat is de Europese Centrale Bank. Weliswaar intervenieert de ECB ook deze week in de obligatiemarkten om de rentes een beetje te beheersen. Maar de bank doet dat mondjesmaat om de druk op politici hoog te houden hun eigen begroting op orde te brengen. Als het angstvirus echter verder om zich heen slaat, is die bescheiden rol moeilijk vol te houden. Zelfs ex-centrale bankier Lex Hoogduin, tot voor kort lid van de directie van De Nederlandsche Bank, zei dinsdag op een congres dat de ECB uiteindelijk als 'lender of last resort' garant moet staan voor de eurolanden. Die weg uit de malaise wijzen Nederland en DNB en natuurlijk Duitsland nog altijd faliekant af. Hoogduin zei er wel bij dat eerst het Europese noodfonds verdubbeld moet worden en landen economische hervormingen moeten doorvoeren. De vraag is echter of de muntunie die tijd gegund is, nu de infectie welig verder tiert.

Rente op staatsobligaties stijgt nu ook voor veilig geachte landen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden