Moet Nederland straks echt 1,2 miljard in Brussel afrekenen?

Minister Jeroen Dijsselbloem met eurocommissaris Olli Rehn op de achtergrondBeeld EPA

Aan die 6 miljard valt niet te tornen, blijft Mark Rutte tot wanhoop van de oppositie herhalen. Doen we dat wel, dan krijgen we volgens de premier Brussel over ons heen. Moet Nederland straks echt 1,2 miljard euro boete betalen als Rutte en zijn kabinet minder dan 6 miljard bezuinigen?

De oppositie denkt van niet, maar Hongarije heeft eerder dit jaar gemerkt dat Brussel het spel hard kan spelen. De Europese Commissie legde het land van de omstreden premier Viktor Orban een straf op van bijna een half miljard euro omdat Hongarije al sinds de toetreding in 2004 de begrotingsregels overtreedt. Nu is Hongarije geen lid van de eurozone en kan het geen boete krijgen, waarop de commissie besloot het land te korten op subsidies.

Uiteindelijk wist Hongarije onder dwang haar huiswerk tijdig in te leveren en besloot Brussel de straf niet op te leggen. Wel kreeg het land een boete van 250 miljoen euro omdat niet duidelijk was hoe een deel van de subsidies waren besteed. Dit terughalen van geld komt overigens vaker voor. Tsjechië en Roemenië moesten dit jaar eveneens een deel terugstorten.

België
Naast Hongarije bibberden ook de Belgen dit jaar voor een zware straf. Hun begrotingstekort over 2012 was opgelopen tot 3,9 procent; 0,9 procent hoger dan afgesproken. Europees Commissaris Olli Rehn schonk de Belgen na een charmeoffensief en de nodige beloften toch zijn genade.

Voor Nederland is Rehn coulant, mits de regering Rutte 6 miljard bezuinigt. Mocht de economische tegenwind aanhouden en de 6 miljard niet volstaan om onder de 3 procent te komen, dan zal Rehn zich flexibel opstellen, zo liet de eurocommissaris afgelopen zomer weten tijdens een bezoek aan Nederland.

De 3-procentregel is afkomstig uit de zogeheten six-pack, een verzameling regels die bepalen dat landen met tekorten boven de 3 procent een boete moeten betalen van 0,2 procent van hun Bruto Binnenlands Product. Tenzij er sprake is van 'uitzonderlijke economische omstandigheden'. Om die reden kreeg Nederland al een jaar extra om de huishouding op orde te krijgen.

Beducht voor imago
Maar die 6 miljard staat, zo herhaalde Rehn afgelopen zomer diverse malen. De vraag is hoe begripvol hij zal reageren als Nederland toch minder in de uitgaven snijdt.

Wat wel in het voordeel van Nederland pleit, is dat nooit eerder een land boete heeft moeten doen vanwege overschrijding van de begrotingsregels. Portugal in 2002 en Griekenland in 2005 kregen wel boetes opgelegd omdat zij de regels van het stabiliteitspact overtraden (de voorloper van de six-pack), maar het geld werd nooit geïnd. Landen sanctioneren met boetes is een middel dat de Europese Commissie met de grootste omzichtigheid zal hanteren, beducht als zij is voor een slecht imago.

Meerderheid van ministers
Mocht de commissie toch besluiten tot een boete, dan moeten de Europese ministers van Financiën een besluit nemen of zij de boete willen innen. Verwerpen van de straf kan alleen als een meerderheid van de Europese lidstaten die samen een ruime meerderheid van de Europese bevolking vormen zich tegen de straf keert.

Nu was Nederland samen met Duitsland de felste pleitbezorger van het boetesysteem. Sterker, Nederland zette zelfs in op een automatische boete bij overschrijding van de 3-procentsnorm. Op veel begrip hoeft minister van financiën Jeroen Dijsselbloem niet te rekenen. Op leedvermaak des te meer.

Toch, als de lidstaten Nederland een koekje van eigen deeg willen geven, zullen ook zij moeten bloeden bij overschrijding van de 3-procentsnorm. Geen prettig vooruitzicht voor 12 van de 17 eurolanden die vorig jaar niet aan de Europese normen konden voldoen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden