Ombudsman

Moet je een oudere journalist wel tien jaar lang in China willen stationeren?

Adri Vermaat Beeld Maartje Geels
Adri VermaatBeeld Maartje Geels

Het ontslag van de sjoemelende China-correspondent Oscar Garschagen (64) van NRC mag gerust worden opgevat als een persoonlijk drama. Evengoed is het oordeel soms hard: 'Dan moest hij niet zo stom zijn om met teksten te sjoemelen'.

De journalistieke conduitestaat van Garschagen was tot een week geleden imposant. In 1974 begonnen bij Trouw werd hij naderhand correspondent in Brussel en Washington voor de Volkskrant, hoofdredacteur van achtereenvolgens Vrij Nederland en het Algemeen Dagblad en, vanaf 2003, correspondent in Israël voor NRC. Voor die krant was hij vervolgens nog eens tien jaar correspondent in China. De ongeschreven wet van de journalistiek zegt alleen dat zo'n carrière razendsnel vervaagt bij het beeld van onbetrouwbare journalist dat nu van hem bestaat.

Voor NRC is de affaire publicitair even slecht. Trouw weet daar alles van met in het geheugen een soortgelijke of zelfs akeliger affaire, najaar 2014. Ook de Volkskrant kan erover meepraten sinds daar oktober 2015 op de redactie gesjoemel van een stagiair aan het licht kwam. Als een journalist plagiaat pleegt, fictieve namen in zijn teksten verwerkt, citaten verzint of gebruikt van mensen die hij niet heeft gesproken of ontmoet, dan wel wild erop los fantaseert, slaat dat (tijdelijk) een deuk in het vertrouwen van lezers in hun krant. Opvallend is dat buiten het vaste lezersbestand het begrip voor een krant waarvan een journalist in opspraak is geraakt, veel minder is. Dat leidt dan tot cynische en rancuneuze reacties.

Sjoemelen

Meer algemeen is het voor de journalistiek betreurenswaardig dat een van haar zwaargewichten, zo kan Garschagen worden benoemd, onbetrouwbaar blijkt. Het aanzien van de journalistiek verschraalt er alleen meer door. Dat veel media uit een soort van collegialiteit of politiek correct zijn het gesjoemel van Garschagen omsluierd weergaven, doet dat aanzien evenmin goed. NRC-hoofdredacteur Peter Vandermeersch sprak in zijn publieke verslag over 'ernstige fouten' van zijn correspondent. Andere media, ook Trouw, gingen tot verbazing van sommige lezers hierin mee. 'In fouten maken zit geen moedwil, geen opzet, je doet het per ongeluk', mailde een van de lezers. 'Dat geldt toch niet voor plagiaat, fictieve namen en verkeerde citaten gebruiken. Ik lees over een journalist die meerdere malen de lezer en de NRC-redactie heeft bedonderd en besodemieterd.'

De woordkeuze van deze lezer kan de krant beter niet bezigen, maar ze ligt dichter bij de kern dan het verhullende 'ernstige fouten'. Van een hoofdredacteur is nog te begrijpen dat hij zich enigszins diplomatiek opstelt. In hem valt vooral te prijzen dat hij zijn sjoemelende journalist niet helemaal afbrandt. Maar 'fouten'? Garschagen kende een lastige tijd waarin hij met depressie en burn-out kampte. Hij zag op tegen zijn pensioen en wilde aantonen dat hij 'het best allemaal nog kon'. In zijn verweer wees hij op zijn verhalen waarin hij voor zichzelf de bevestiging zag dat hij nog op 'topniveau' kon presteren.

Dat hij sjoemelde, erkende hij pas in de tweede en laatste onderzoeksronde van NRC. "Ik weet gewoon niet meer precies wat ik dacht, anders dan 'het gaat niet gebeuren dat ik hier niet met een verhaal vandaan terugkom'. Dat was mijn eer te na en al schrijvend ging ik een grens over, eigenlijk zonder het goed te beseffen. Ik vergeef het mijzelf nooit dat ik zo stom ben geweest en dat ik de normen van de krant en van mijzelf heb geschonden."

Al denkend over mogelijke fouten vraag ik mij vooral af of het verstandig is om in een uitputtend vak een oudere journalist tien jaar achtereen een mentaal en fysiek slopend correspondentschap te geven. Een erebaantje is dat allang niet meer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden