Moet je bioloog zijn om de euro te redden?

De Europese top, die afgelopen donderdag en vrijdag werd gehouden, zal niet de laatste 'historische' kans zijn om de euro te redden. De instabiliteit zit in Europa's financiële structuur ingebakken, zo beseffen nu ook economen.

Lange tijd keken ze vooral naar afzonderlijke banken en landen.

Maar daar kwam een kentering in door gebeurtenissen als de Azië-crisis en helemaal na het faillissement van de Lehman Brothers in 2008. Voor het eerst trad een wereldwijd domino-effect op, waarbij de crisis overal tegelijk toesloeg. Biologen kennen die situatie. Ook in een natuurgebied zijn planten en dieren sterk van elkaar afhankelijk. Komt er een crisis, bijvoorbeeld door een ziekte, dan kan een heel ecosysteem instorten. De afgelopen decennia deden biologen veel computerberekeningen om de kwetsbaarheid van ecosystemen te analyseren. De computer kan het hele voedselweb van eten-en-gegeten-worden naspelen. Dat levert belangrijke kennis op voor natuurbeschermers.

Op dezelfde manier wordt nu het financiële systeem nagespeeld. Andrew Haldane, topman bij de Britse centrale bank, riep daarvoor de hulp in van - let wel - een bioloog, Robert May, hoogleraar in Oxford. Uit hun gezamenlijke computerberekeningen blijkt dat banken de laatste jaren kwetsbaarder zijn geworden. Dat komt doordat ze in strategie meer op elkaar zijn gaan lijken. Het is als een natuurgebied met minder verschillende soorten. De onderzoekers concluderen ook dat de huidige eisen aan banken niet voldoen. Die zijn gericht op het redden van afzonderlijke banken. Wie het hele systeem wil stabiliseren, moet andere eisen stellen, zo bleek uit hun computersimulaties.

De interacties tussen banken zijn nog een stuk complexer dan in natuurlijke ecosystemen. De honderden verschillende financiële producten konden niet allemaal worden meegenomen in de berekeningen. De financiële ecologie staat als wetenschap nog aan het begin. Maar de resultaten laten wel zien dat politici hun maatregelen niet moeten richten op het redden van individuele banken of zelfs landen.

In de EU is het probleem dat afzonderlijke landen lange tijd ongestoord hun gang konden gaan, zoals een konijn dat in Australië wordt losgelaten - zonder natuurlijke vijanden. De Amerikaanse econoom Tilman Dette (Harvard) heeft dat met twee wiskundigen in zijn computer nagespeeld. Ze lieten Griekenland omvallen, maar Europa kon die tik nog hebben. Toen ze daarna ook Ierland failliet lieten gaan, schrokken ze. Niet alleen in Europa maar zelfs in de VS viel het hele kaartenhuis in elkaar. De minste schade leden Brazilië en enkele andere opkomende economieën. Die zijn minder verknoopt met de rest van de wereld. Ook dit resultaat is een versimpeling. Maar het laat zien dat er een omslagpunt zit in het financiële systeem, net als in een zee, moeras of bos. Zijn we dat voorbij, dan is er geen redden meer aan.

Dat inzicht heeft bij natuurbeschermers tot successen geleid. Ze bouwen geen nestkastjes meer om individuele soorten te redden. In plaats daarvan richten biologen zich op de bescherming van een hele habitat. Nu politici nog.

Bram Vermeer

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden