Moet ik cursus Drents doen omdat ik er woon?

"Ik woon al vrij lang in Drenthe, maar ik spreek geen Drents"Beeld ANP

Beste Beatrijs,

Ik woon al vrij lang in Drenthe, maar ik spreek geen Drents. Op een receptie kwam ik te spreken met de gemeentesecretaris van mijn woonplaats die vond dat ik beslist op cursus Drents moet. Ik draag de streektaal een warm hart toe en bezoek ook regelmatig voorstellingen van de culturele club die in de streektaal worden gehouden. Toch heb ik een vraag: is het goedgemanierd in een gesprek als een van de twee vasthoudt aan streektaal, terwijl beide gespreksgenoten ABN kunnen spreken? Is het niet welgemanierder om alle twee dezelfde taal te spreken? Vergaderingen worden hier in Drenthe vaak in beide talen door elkaar gehouden. Aan de ene kant heeft dat z'n charme, aan de andere kant is het ongemakkelijk. Wat vindt u?

Vasthouden aan de streektaal

Beatrijs Ritsema

Beste Vasthouden aan de streektaal,

In gebieden waar verschillende talen/dialecten/ sociolecten naast elkaar worden gesproken, kunnen mensen doorgaans de concurrerende taal prima verstaan zonder dat ze haar zelf spreken. Spanjaarden die lang in Catalonië wonen bijvoorbeeld beheersen het Catalaans vaak voldoende om te begrijpen wat er wordt gezegd, maar kunnen zich er niet goed in uitdrukken. In dat soort situaties is het heel normaal dat in een gesprek ieder zijn eigen moedertaal gebruikt: de een spreekt Catalaans, de ander houdt het bij Spaans.

Vooral als er sprake is van een regionale taal die overvleugeld dreigt te worden door de standaardtaal, houden regiosprekers vaak nadrukkelijk vast aan hun moedertaal, omdat die voor hen een bron van trots en identiteit is. Ze kunnen heel goed de standaardtaal spreken (die hebben ze op school geleerd), maar ze hebben er geen zin in. Dat recht hebben zij en ze worden hierin gesteund door taalconserveringsbewegingen, regionale zenders en overheidssubsidies voor het behoud van de streektaal. Fervente regiotaalsprekers gaan alleen op de standaardtaal over, als hun gespreksgenoten het echt niet kunnen volgen. Net zomin als streektaalsprekers gedwongen kunnen worden om ABN te spreken, kunnen mensen van buiten gedwongen worden om de streektaal te spreken of daarvoor op cursus te gaan. Uitzondering hierop vormt het Fries dat officieel is erkend als minderheidstaal. Naast tweetalige plaatsnaamborden houdt deze status in de praktijk in dat formaliteiten in het Fries worden afgehandeld, dat het Fries op school wordt onderwezen en dat mensen uit andere provincies die in Friesland een baantje bij de lokale overheid hebben gekregen Fries moeten leren. Alle andere streektalen van Nederland hebben die status niet. U hoeft zich niet moreel verplicht te voelen om een cursus Drents te volgen. Er is ook geen noodzaak toe, want u kunt Drents verstaan, en de Drentenaren begrijpen best wat u in de standaardtaal naar voren brengt. Zoals het gaat in uw omgeving (men spreekt Drents tegen u en u antwoordt in het Nederlands), gaat het goed.

Beste Beatrijs,

Op verjaardagen hebben wij altijd een emmer met sop klaarstaan, omdat een van de aanwezigen structureel naast de pot plast. Zodra hij naar het toilet is geweest, moeten de pot, de tegels en de vloer worden schoongemaakt. Mijn vrouw en ik willen niet dat andere gasten worden geconfronteerd met zijn rondgesproeide viezigheid. Het gaat om een oude man die als gevolg van enkele herseninfarctjes zijn coördinatie deels is kwijtgeraakt en bovendien zeer slecht ter been is. Hij accepteert het niet dat zijn gezondheidstoestand hem in het dagelijks leven ernstig hindert en neemt van niemand adviezen of hulp aan. Hoe kunnen wij hem duidelijk maken dat hij bij ons zittend moet plassen? Of moeten wij de emmer met sop maar handhaven?

Sproeier te gast

Beste Sproeier te gast,

Alstublieft, val uw verjaardagsgast die zijn coördinatie is kwijtgeraakt ten gevolge van herseninfarcten niet lastig met adviezen voor wc-bezoek. Bespaar hem die vernedering! Laat die arme man met rust! Wees blij dat hij nog de moeite neemt om verjaardagen af te lopen. Als hij de wc heeft bezocht, gaat u zelf erachteraan om de boel weer op orde te krijgen. Zo betaamt het een goede gastheer.

"Op verjaardagen hebben wij altijd een emmer met sop klaarstaan, omdat een van de aanwezigen structureel naast de pot plast"Beeld ANP

Beste Beatrijs,

Mijn huisgenoot (man) en ik (vrouw) hebben een meningsverschil over meisjes versieren tijdens het uitgaan. Hij vindt dat hij best rechttoe rechtaan kan vragen of iemand single is, terwijl ik het erg raar en opdringerig zou vinden als iemand die ik net heb leren kennen dat aan mij zou vragen. Hoe zit het nou eigenlijk? Kan het wel of kan het niet?

Hom of kuit

Beste Hom of kuit,

De vraag 'Heb je een vriend(in)?' is geen geschikte binnenkomer in een gesprek met een onbekende. Te grote doelgerichtheid doet afbreuk aan de kwaliteit van de flirt. Enige omzichtigheid werkt beter dan meteen ter zake komen. Anderzijds moet ook worden vermeden dat iemand zich een hele avond lang staat uit te sloven en bij het slotakkoord 'telefoonnummers of facebookadressen uitwisselen' te horen krijgt dat de ander een gesettelde samenwoner is. Wie een ander wil versieren, moet laveren tussen onbevangen vrijblijvendheid en efficiency. Waar precies het keerpunt ligt, is een kwestie van intuïtie, maar wanneer er eenmaal een gesprek op gang is gekomen, kan er gerust worden gevraagd naar elkaars relationele status. Ook al gaat het gesprek over stripfiguren of biermerken, in de onderstroom wordt altijd afgetast hoe de ander in het leven staat. Vragen naar beroep of opleiding levert nuttige informatie op. Dat geldt ook voor de vraag of iemand een relatie heeft.

Beste Beatrijs,

Ik weet niet meer welke aanspreektitel ik voor vrouwelijke functies moet gebruiken: voorzitter of voorzitster, ondernemer of onderneemster, ceremoniemeester of -meesteres, bloemist of bloemiste enzovoort. Ik voel mij als man hierin ongemakkelijk, omdat de dame in kwestie mij altijd boos kan aankijken, welke keuze ik ook maak.

Vrouwelijke functiebenamingen

Beste Vrouwelijke functiebenamingen,

Voor de meeste beroepen geldt de mannelijke vorm als neutraal, dus gebruik 'voorzitter, ondernemer, ceremoniemeester en bloemist.' Uitzonderingen worden gevormd door beroepen waarin het vrouwelijke aspect traditioneel doorklinkt (stewardess, boerin, serveerster) en waar het raar zou klinken als de mannelijke versie gebruikt wordt. Bekende voorbeelden zijn koningin, actrice en zangeres. Sommige beroepen (verpleegster, vroedvrouw, lerares) hebben nieuwe benamingen gekregen: verpleegkundige, verloskundige, leerkracht, die voor beide geslachten bruikbaar zijn.

De vuistregel is dat de mannelijke vorm wordt gebruikt, wanneer het er niet toe doet of persoon een man of vrouw is. Dit geldt voor de meeste beroepen. Een persoon m/v kan dokter zijn of tandarts, loodgieter, producer, manager, professor enzovoort. Het is onnodig en verwrongen om hier een vrouwelijke uitgang achter te zetten. Kies dus voor de mannelijke versie - daarmee zult u de minste vrouwen ontrieven. Wanneer een vrouw het u kwalijk neemt dat u haar fysiotherapeut noemt in plaats van fysiotherapeute, kunt u uw zogenaamde fout herstellen zonder schaamteblos. U kunt tenslotte niet van elke vrouw van tevoren weten hoe zij het hebben wil.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden