Moet iemand sterven om het beeld dat op internet rondgaat?

Ik had een onvermurwbare, grillige agente-provocatrice verwacht. Nawad El Saadawi is al decennialang de bekendste feministe uit de Arabische wereld. Een schrijfster die vecht voor meisjes- en vrouwenrechten, met grote persoonlijke offers: doodsbedreigingen, gevangenisstraf, permanente laster en de noodzaak haar vaderland Egypte te ontvluchten.

Zo'n tien dagen geleden was ze in Nederland voor de Vrijheidslezing en ik mocht met haar in tweegesprek. Gezien haar biografie en als gevolg van mijn eigen google search op de dame - 'radicaler dan ooit', 'onverschrokken', 'onverwoestbare rebel' - werd ik verrast door hoe zij werkelijk was: elegant, vol humor, met een meisjesachtige verwondering in haar ogen, die ik van de foto's voor heksachtig fel had aangezien.

Ik kende El Sadaawi alleen van televisie en internet. Ik kende slechts haar imago.

De volgende avond keek ik bij toeval naar de Ted-toespraak van Monica Lewinsky over haar imago. Net als veel mensen uit het publiek moest ik een traantje wegpinken. Had ik niet verwacht. Lewinsky, dat was toch die 22-jarige stagiaire, die destijds een affaire had met de toenmalige president Clinton, die in de media breed werd uitgemeten, tot in de kleinste details? Tja, wie zo'n risico neemt, moet zoals iedereen maar op de blaren zitten. Vond ik. Maar haar toespraak heeft me op andere gedachten gebracht.

Want blaren gaan over, fouten worden vergeten, en moeten ook vergeten worden. Na een tijdje mag je weer met een schone lei beginnen. Lewinsky heeft echter, dankzij de media, levenslang.

"Er zijn twee Monica Lewinsky's", aldus de voormalige stagiaire in haar toespraak. In de tweede Lewinsky herkent ze zichzelf niet. Een vrouw die al twintig jaar wordt neergezet als hoer, slet, teef, that woman. Op globale schaal, tot op de dag van vandaag. Gevolg: vernedering en pesterij, waar ze ook komt. Al twintig jaar lang.

Het internet heeft niet alleen haar fout vereeuwigd en eindeloos uitvergroot. Internet heeft haar bestolen van haar identiteit als mens en deze vervangen door een imago.

De filosoof Voegelin noemde het ooit de 'tweede werkelijkheid', die het bewustzijn vervormt, doordat de authentieke werkelijkheid vervangen wordt door een geproduceerde werkelijkheid. Hitler was er een meester in. Voegelin maakte zich er grote zorgen om.

Het is tegenwoordig mode om je er geen zorgen over te maken. Internet is prachtig. Als je aangepakt wordt, moet je maar een olifantenhuid ontwikkelen, zegt men.

Misschien. Maar soms gaat het gewoon te ver. Lewinsky pleegde dan geen zelfmoord om de vernederingen. Maar de 18-jarige Tyler Clementi deed dat wel, nadat beelden waarop te zien was dat hij een man kuste, door een ander op internet waren gezet.

En, ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat El Saadawi wordt bedreigd niet alleen om wat ze zegt, maar omdat wat zij zegt zo vertekend op het web rondgaat, dat haar persoon ontdaan wordt van alle menselijkheid.

Dat iemand moet leven met een verkeerd imago op internet, is nog tot daaraan toe. Maar dat iemand moet sterven omdat internet een verkeerd beeld geeft?

Daar mag de wereld eens meer bij stilstaan; de tweede werkelijkheid kan de vernietiging in de eerste werkelijkheid tot gevolg hebben.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden