Moet de vader ook een kindvader zijn soms, of een spermadonor?

De Engelse Hilary Mantel bepleit tienermoederschap. Moraalfilosoof Verplaetse is weinig enthousiast.

In Groot-Brittannië heeft de 57-jarige Engelse schrijfster Hilary Mantel het publieke debat over tienerzwangerschappen flink aangezwengeld. In een interview stelde zij dat meisjes vanaf hun veertiende klaar zijn om kinderen te krijgen.

„Seks hebben en kinderen krijgen is natuurlijk voor jonge vrouwen,” zei Mantel, „en hun instincten worden onderdrukt in het belang van de maatschappelijke timetable. Ik denk dat mannenlevens de timing bepalen. Mannen bereiken een seksuele piek op hun twintigste, en een sociale op hun veertigste. Voor vrouwen is die timing verkeerd.”

Daar liet Mantel, die vorig jaar de Man Booker Prize ontving voor haar roman Wolf Hall, het niet bij. Ze deed er nog een schepje bovenop door te stellen dat onze samenleving „ongelooflijk hypocriet” doet over tienerseks en tieners die kinderen krijgen. Mantel: „Ik was perfect in staat om een gezin op te bouwen op mijn veertiende, om nadien op mijn dertigste weer te gaan studeren en mijn PhD te behalen.”

De Vlaamse moraalfilosoof Jan Verplaetse is weinig enthousiast. „Het is zeker een herkenbare discussie. Ook in mijn vriendenkring zitten vrouwen van dertig of veertig met een sterke kinderwens, die maar niet zwanger worden.

De ’maatschappelijke timetable’ zoals Mantel dat noemt, gold ook voor hen. Eerst studeren, toen een baan, toen een relatie die stuk liep, en nu te laat.

Gynaecologen zijn het erover eens dat de vruchtbaarheid van vrouwen na hun dertigste fenomenaal snel daalt. En in die discussies met vrienden daalt dan de leeftijd waarop het beter is om kinderen te krijgen. Twintig? ’Maar toen begon ik net te studeren?’ In die gesprekken kom je dan uit bij de extreme leeftijd van Mantel: veertien.”

Toch vindt Verplaetse, die vorig jaar met zijn boek ’Het morele instinct’ de NWO Eureka Boekenprijs 2009 won, het een slecht idee vanwege die ’timetable’ tieners aan te sporen veel vroeger kinderen te krijgen. „Doorsneekinderen van twaalf of dertien kunnen deze verantwoordelijkheid niet dragen.”

„Mantel zegt dat meisjes hun instincten onderdrukken. Vooreerst vraag ik me af of die instinctieve kinderwens bij meisjes van dertien wel bestaat. Tienermoeders wilden dikwijls een kind om heel andere redenen.

„Maar goed, stel dat er zo’n instinct bestaat en ouders laten hun tieners hun gang gaan, dan is de kans groot dat deze hun ouders later verwijten: ’Waarom heb jij mij niet op andere gedachten gebracht? Het was jouw plicht mij erop te wijzen dat ik er nog niet toe in staat was, hoezeer ik het kind ook wilde.’

„De reden is eenvoudig: meisjes van dertien, veertien zijn niet matuur om moeder te worden. Modern moederschap vereist verantwoordelijkheden die geen tiener aan kan. Hun brein is niet volledig ontwikkeld en hun gevoelsleven is onevenwichtig. Je krijgt niet alleen kinderen maar vooral ongelukken.”

Daar zal Mantel tegenin brengen dat ze toch niet voor niets lichamelijk op hun veertiende toegerust zijn voor het moederschap.

„Uit dit simpele biologische feit moeten we toch niet de conclusie trekken dat we er zo vroeg mogelijk aan moeten beginnen. Je kunt bovendien onze voorouderlijke omgeving niet vergelijken met onze moderne leefomgeving. Het is bekend dat de zorg voor baby’s in een ver verleden werd gedeeld met andere moeders en oma’s, die nadrukkelijk bij de opvoeding betrokken werden. Zorg was verdeeld en opgedeeld.”

Dat kan opnieuw.

„Juist, maar wie is hier de vragende partij? Niet de moeders of grootmoeders van tienermoeders. Moeten zij hun eigen leven, hun eigen baan of leven opgeven? Zij willen vaak wel een dag in de week komen oppassen, maar hun hele leven omgooien omdat hun dochter of kleindochter haar instincten wilde volgen?

Komt nog iets bij: waar halen we de vaders vandaan? Worden dat ook kindervaders, of volwassen mannen die het met minderjarige meisjes mogen doen? Of simpelweg spermadonoren waardoor we het cliché bevestigen dat vrouwen het monopolie hebben op kinderzorg?”

„Ons streven naar verantwoord ouderschap en individuele autonomie staat het idee van Mantel in de weg. Enerzijds willen vrouwen onafhankelijkheid en dat geldt ook voor meisjes, moeders en oma’s. De keuzes die zij kunnen en willen maken, zullen zij zich niet laten afnemen. Ook niet voor een instinct.

„Anderzijds vraagt onze samenleving een veeleisende opvoeding zonder risico’s. Beide staan haaks op het promoten van tienermoeders. Toegegeven, dit streven frustreert wanneer je kinderen wilt en er geen kunt krijgen. Je grootste wens ligt buiten bereik. Vele oplossingen, ook heel grondige, lijken me zinnig, maar toch niet die van de pubermoeders.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden