Moeizaam manoeuvreren tussen impeachment thuis en vrede in Israël

TEL AVIV - In een politiek geladen sfeer moest president Clinton gisteren manoeuvreren tussen de dreigende afzettingsprocedure thuis en onwrikbare voorwaarden van premier Netanjahoe voor de voortzetting van het vredesproces. Het was de eerste dag van een driedaags bezoek van de Amerikaanse president aan Israël en de Palestijnse gebieden.

Hoezeer de afzettingsprocedure Clinton in het Midden-Oosten blijft achtervolgen, bleek tijdens de korte persconferentie. Haast alle vragen spitsten zich toe op de dreigende 'impeachment'. Zozeer dat premier Netanjahoe tussenbeide kwam en vroeg ook eens een vraag over de vredesmissie van Clinton te stellen.

De Amerikaanse president zal vandaag in Gaza een bijeenkomst bijwonen van het Palestijnse leiderschap. Voor de Palestijnen betekent dit eerste bezoek van de leider van het westen, erkenning van hun bijna-staat.

Gaza lijkt zich aan te passen aan de nieuwe werkelijkheid. Vanaf de torenhoge Palestijnse Bank hangt een enorme Amerikaanse vlag. De straten hebben ter ere van Clinton een poetsbeurt ondergaan. En op een van de gebouwen is een reuzendubbelportret van Arafat en Clinton aangebracht met de tekst ... la Martin Luther King: We have a dream - Free Palestine. Een Palestijnse student verwoordde de verandering kernachtig: “Jaren hebben we hier Amerikaanse vlaggen verbrand. Nu krijgen we van die kleine Amerikaanse plastic vlaggetjes in handen gedrukt om ermee naar Clinton te wapperen.”

Israël eist dat de Palestijnse Nationale Raad tijdens die bijeenkomst openlijk het Palestijnse handvest zal wijzigen. Het gaat daarbij om de passages waarin wordt opgeroepen tot de vernietiging van Israël. De Palestijnen beweren dat ze het handvest al gewijzigd hebben. Gisteravond zag het ernaar uit dat zij onder druk van Clinton min of meer tegemoet zullen komen aan de Israëlische eis. Zodat Clinton alsnog zijn vredesmissie kan besluiten met een gezamenlijke ontmoeting met Arafat en Netanjahoe bij de grensovergang. Dat beeld moet het thuisfront bewijzen dat de president, impeachment of niet, zijn vredesmissie niet verzaakt.

Wijziging van het Palestijnse handvest is voor Israël echter niet genoeg. De Israëlische premier heeft verleden week al de uitvoering van het akkoord met de Palestijnen opgeschort. Gisteren herhaalde hij tegenover Clinton zijn weigering nog een centimeter land op te geven. Behalve wijziging van het handvest, eist hij dat Arafat een einde maakt aan de gewelddadigheden en afziet van zijn voornemen om in mei de Palestijnse staat uit te roepen. De Palestijnen op hun beurt eisen de vrijlating van hun gevangenen. Het is een onmogelijke opgave voor Clinton al deze tegenstellingen tijdens zijn korte bezoek te overbruggen.

In feite is dat ook niet de bedoeling van Netanjahoe, die juist baat heeft bij uitstel. Hij wil eerst maandag een stemming over vervroegde verkiezingen en een motie van wantrouwen overleven. Zijn rechterflank dreigt die moties te steunen als Netanjahoe meer land aan de Palestijnen overdraagt. Wat dat betreft komen het bezoek van Clinton en de Amerikaanse druk hem meer dan ongelegen.

Israëlische waarnemers herinnerden gisteren aan een ander bezoek van een Amerikaanse president, haast een kwart eeuw geleden, die met afzetting bedreigd werd. Ook die president stuitte toen op een harde, vrij onervaren Israëlische premier, die niets wilde weten van de Amerikaanse vredesvoorstellen en die niet bereid was land op te geven, 'omdat dat Israëls veiligheid in gevaar zou brengen'. Dat was in juni 1974. De president heette Richard Nixon. Hij trad kort daarop af om niet afgezet te worden. De premier heette Jitschak Rabin.

Nog datzelfde jaar, eind 1974, besloot de Arabische top om de PLO van Jasser Arafat uit te roepen tot de alleenvertegenwoordiger van het Palestijnse volk. Vierentwintig jaar later brengt Bill Clinton een bezoek aan het graf van Rabin, de grondlegger van het vredesakkoord met de Palestijnen, en laat hij zich officieel ontvangen door 'president' Jasser Arafat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden