Moedige wetenschapper in ADHD-debat

Minister van volksgezondheid Edith Schippers kwam deze week met de aankondiging dat haar inspectie onderzoek gaat doen naar de scherpe stijging van het aantal gevallen van ADHD. De aankondiging was opmerkelijk omdat staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten (ook volksgezondheid!) onlangs verklaarde geen enkele reden te zien voor zo'n onderzoek.

Minister Schippers gelooft evenmin dat er enorme aantallen kinderen en volwassenen zijn die ten onrechte het etiket ADHD krijgen opgeplakt. Maar ze heeft de inspectie voor de volksgezondheid toch maar opdracht gegeven dat te onderzoeken vanwege 'aanhoudende signalen', lees: wetenschappelijke publicaties en berichten in de media.

Medische aandoeningen, zeker als ze op grote schaal voorkomen, kunnen doorgaans rekenen op warme belangstelling van de industrie, de wetenschap en de media. En ze kunnen bron zijn van felle debatten en hoog oplopende emoties. Het 'Attention deficit hyperactivity disorder' (ADHD) is geen uitzondering op die regel.

Dat er veel over ADHD wordt geschreven, is niet verwonderlijk. Het aantal gevallen is immers explosief gegroeid. In 2005 kregen in Nederland 64.000 mensen medicatie voorgeschreven tegen de symptomen van ADHD. In 2009 was dat aantal verdubbeld.

Het is niet waarschijnlijk dat een stoornis als ADHD ineens epidemische vormen aanneemt. Veel waarschijnlijker is, zoals ook de bewindslieden van volksgezondheid veronderstellen, dat verbeterde kennis van de aandoening ertoe heeft geleid dat gevallen van ADHD worden herkend, waar ze vroeger niet werden gezien.

Het kan ook zijn dat niet zozeer ADHD vaker voorkomt, als wel dat er veel meer dan voorheen medicatie wordt voorgeschreven. Nieuwe wetenschappelijke inzichten, betere medicijnen en een actieve farmaceutische industrie kunnen ervoor zorgen dat artsen vaker een recept uitschrijven. We hebben in verscheidene artikelen de afgelopen jaren artsen aan het woord gehad die dat bevestigden: de symptomen van ADHD worden vaker met medicijnen te lijf gegaan dan voorheen.

Er is een levendig wetenschappelijk debat over de vraag hoe effectief die medicatie is. Onderzoekster Lidy Pelsser in Eindhoven beweert dat in de meeste gevallen ADHD-patiënten beter geholpen zijn met een aangepast dieet.

Pelsser doet daar al tien jaar onderzoek naar. De uitkomsten die ze vorige maand publiceerde, werden met reserve onthaald door onze wetenschapsredactie. En deze week kwam daar een boeiend stuk op Podium bij van de Groningse psychologe Laura Batstra. Batstra had het nodige aan te merken op de onderzoeksmethode van Pelsser en ze waarschuwde voor het opleggen van zware diëten aan kinderen.

De Groningse psychologe is geen onbekende in het ADHD-debat. Ik vind Batstra een voorbeeld van een moedige wetenschapper, omdat ze . durft in te gaan tegen de trend van meer medicatie en tegen vergaande claims van collega's.

Ze roeit tegen de stroom in en kan rekenen op felle publieke reacties. Want haar verhaal is ontnuchterend. Medicatie kan wellicht de symptomen van ADHD verminderen, maar lost de functioneringsproblemen niet op, zegt Batstra. We moeten misschien meer kijken naar de omgeving (ouders, leerkrachten) dan naar het kind zelf.

Zo'n verhaal kan je als ouder van een kind met ADHD rauw op je dak vallen, want het is wetenschappelijk misschien zuiver, maar het biedt niet direct een oplossing voor de problemen waarmee jouw kind en jij worstelen. Het zou 'mooi' zijn als de aandoening een biologische oorzaak had, die met medicatie of desnoods een dieet kon worden weggenomen. Zo'n aandoening is ADHD niet, zegt Batstra.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden