Moedige kinderverzorgster hield de nazi’s voor de gek met popjes in dekens

Sieny Cohen-Kattenburg met haar man Harry. Beeld rv

Sieny Cohen-Kattenburg hielp bij de smokkel van honderden Joodse kinderen uit de Hollandse Schouwburg. En bleef er na de oorlog over praten. 

“Het ging zo”, zegt Sieny Cohen-Kattenburg met een heldere, nuchtere stem die de luisteraar direct beroert. Ze beschrijft de aankomst van Joden in de Hollandse Schouwburg, om te worden geregistreerd door de Joodse raad. Vandaar gingen Amsterdamse Joden op transport naar doorgangskamp Westerbork. 

“Er kwam een familie binnen met drie kinderen”, vertelt Cohen-Kattenburg in het multimediale project andereachterhuizen.nl. Dan registreerde ze er twee. Die drie gingen naar binnen want er was altijd controle, er stond altijd een Duitser op hun vingers te kijken. “Maar die werden dronken gevoerd, zodat ze niet zouden zien wat er gebeurde. Zo zijn er heel veel kinderen illegaal in die schouwburg gekomen.”

Heldhaftige werk

De volgende dag haalde Cohen-Kattenburg de legale en illegale kinderen in de schouwburg op voor de crèche, waar zij als kinderverzorgster werkte. De Duitsers vonden deze kinderopvang wel handig voor de vele jonge kinderen in de overvolle schouwburg. “Dus wij namen er niet twee mee de deur uit, maar drie. Of 7 of 8 of 10, naar gelang er waren. Daar hebben de Duitsers nooit iets van gemerkt en die zijn praktisch allemaal ondergedoken.”

Sieny Cohen-Kattenburg, moedige dochter van een schoenenverkoper, overleed eind vorig week, 94 jaar oud. Geboren in Amsterdam in 1924 als middelste van drie kinderen, hield ze samen met enkele collega’s en andere verzetsmensen honderden kinderen uit handen van de nazi’s. Ze ontving in 2016 de Amerikaans-Joodse oorkonde ‘Jews rescued Jews’ van de organisatie Bnai Brith voor dit heldhaftige werk.

Cohen-Kattenburg solliciteerde in 1941 samen met een vriendin bij de crèche, kreeg daar een opleiding. Haar man Harry Cohen werkte bij de Joodse raad. Ze leerde hem in die tijd kennen, ze trouwden in 1943. Toestemming voor het huwelijk – ze was minderjarig – kwam uit Westerbork, waar haar ouders en haar jongere broertje al zaten. Zij zag hen niet meer terug. Haar oudere zus overleefde de oorlog wel. Ook zij overleed vorige week op hoge leeftijd, slechts enkele dagen voor Sieny.

Standvastig

Cohen-Kattenburg verhaalt in datzelfde online-interview van enkele jaren geleden over andere hartverscheurende reddingen. Er waren drie transporten per week vanuit de Hollandsche Schouwburg: dinsdag, woensdag en donderdag, om tien uur ’s avonds. Zij hoorde van de directrice van de crèche welke families zouden vertrekken en toog dan naar de overkant om met de ouders te praten: wilden zij hun kind misschien laten onderduiken? Cohen-Kattenburg : “De meesten zeiden: wij nemen ons kindje mee. We zijn jong, we zijn sterk, we kunnen werken. Want het werd voorgespiegeld dat ze naar een werkkamp gingen.”

Maar er waren ook ouders die wel instemden. Zij lieten hun kind in de crèche achter om het weg te laten smokkelen. Cohen-Kattenburg gaf de ouders vlak voor hun vertrek een dekentje mee met een pop erin. Het dekentje over het hoofdje, zodat de Duitsers het niet doorhadden. “Zo gingen ze naar Westerbork met een pop in plaats van een kind.”

Zelf dook ze net op tijd onder, met haar man, en overleefde de oorlog. De twee bleven over die periode praten, op scholen, in interviews. Afgelopen oktober verscheen nog het boek ‘Harry & Sieny. Overleven in verzet en liefde’, waarvoor schrijfster Esther Shaya de twee uitgebreid sprak. Ze vertellen in het boek over hun oorlogstijd, hun leven daarna in de Verenigde Staten, Mexico en weer terug in Amsterdam. In de zomer van 2018 vierden ze hun 75-jarig huwelijksfeest. Harry is inmiddels 98 jaar oud.

Hun liefde voor elkaar bleef standvastig tot het einde. Hun geheim? Harry zei er in een interview in Het Parool over: “Je hebt altijd weleens wrijving over iets. Maar dan nog geldt: nooit, maar dan ook nooit kwaad naar bed gaan.”

Lees ook:

Salo Muller kreeg van de NS wat hij eiste: ‘Ik ben een pitbull’

Salo Muller, oud-fysiotherapeut van Ajax, is wereldnieuws. Dankzij hem gaan de NS individuele schadevergoedingen betalen voor transport van joden tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Twee zonen blikken terug op het oorlogsverleden van hun ouders

“Zwijgzaamheid zit al generaties in ons dna”, schrijft Ivo Weyel, kind van Joodse onderduikers, in zijn recent verschenen memoir ‘Oorlogszoon’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden