Opinie

Moedige bestuurders moeten koers houden met het veehouderijbeleid

Beeld ANP

Een gemeente als Oirschot kan door beter vergunningenbeleid koers uitzetten in de veehouderij, waarbij dier, boer en consument beter af zijn, zegt Raf Daenen, wethouder gezondheid en maatschappelijke ontwikkeling te Oirschot.

De vlees producerende en vleesverwerkende industrie is in opspraak. De klant wil goedkoop vlees, en dat kan alleen als aan de productiekant massaal en snel wordt geproduceerd.

Leif Andersson, een Zweedse geneticus die tevens lid is van de Amerikaanse academie van wetenschappen NAS, heeft een toekomstschets gemaakt die als waarschuwing kan dienen. We krijgen sneller groeiende varkens, koeien met enorme uiers en kippen die niet meer kunnen lopen. Het argument om de technologie zo in te zetten, is steeds de klant die goedkoop vlees wil en de toenemende vraag naar vlees. Daar kan niet aan worden voldaan zonder genetische modificatie en verdere rationalisering in de bio-industrie.

In een marktgerichte samenleving beslist de consument wat hij belangrijker vindt: de prijs, dierenwelzijn of betere smaak. Er doet zich een paradox voor doordat de burger als consument graag goedkoop vlees wil, maar als omwonende geen uitbreiding of verandering van de bio-industrie in zijn omgeving.

Oirschot, een gemeente in Midden-Brabant, is de laatste drie jaar aan de slag gegaan met verbeterplannen voor knelpunten in het buitengebied. Ondanks een actief beleid om op basis van dialoog tussen boeren en omwonenden problemen op te lossen, krijgt de gemeente bij elke verandering te maken met maatschappelijke tegenbewegingen. Het vertrouwen in de boer is niet groot, gezien de berichten over fraude. Het romantische plaatje van de boer als hoeder van de natuur die trots is op zijn bedrijf en dieren, wordt steeds meer vervangen door het beeld van captains of industry, waarbij grootschalige bio-industrie de norm is.

Je zou zeggen dat er met het nieuwe beleid voor stikstof geen dieren meer bij kunnen komen, maar dat er alleen nog met rechten kan worden geschoven in een afgebakend gebied.

Vergunningen

In Oirschot zijn de laatste drie jaar ‘lege’ vergunningen ingetrokken. Dat zijn vergunningen van boeren die gestopt zijn maar op papier nog rechten hebben om dieren te houden en voor ammoniakuitstoot. Misschien wachten ze op een kapitaalkrachtige koper of op verbetering van de markt. Dat wachten houdt vernieuwing tegen. Het is daarom beter aan lopende vergunningen een termijn te stellen waarbinnen de plannen gerealiseerd moeten zijn.

De belangrijkste vraag voor gemeenten, het Rijk en provincies is: wat willen we bereiken met ons veehouderijbeleid? Gaat het om minder dieren, verbetering van het dierenwelzijn, verlaging van de consumptie van dierlijke producten of om toepassen van nieuwe technologieën om overlast te verminderen?

De focus zien we steeds weer verschuiven. Ik heb eerder gepleit voor een brede analyse van de perverse prikkels in de keten van producent tot consument. De veehouder is niet als enige verantwoordelijk voor de consumptiekeuze van burgers, en burgers zijn niet als enigen verantwoordelijk voor de keuzes die de veehouder moet maken om meer en sneller te produceren.

Verandering

Willen we als samenleving echt tot betere resultaten komen, dan moet duidelijk en helder zijn wat we in de toekomst willen en wat de bijdrage van alle betrokken partijen is om deze doelen te behalen. Eenvoudige oplossingen zijn er niet, maar er kunnen wel moedige bestuurders opstaan die een koers willen uitzetten waar juridisch en financieel houvast aan te ontlenen is.

De sleutel tot verbetering blijft het doorzetten van de trend van verminderde vleesconsumptie en het opvoeden van consumenten om te gaan voor kwaliteit in plaats van kwantiteit. Zo’n verandering dwingt de sector tot betere in plaats van meer producten, waardoor de boer ook weer trots kan zijn op zijn bedrijf en dieren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden