Moederschap is een keuze en vereist keuzes

Elma Drayer heeft haar 'verwende prinsesjes' meegenomen naar de Volkskrant. Daar woedde een debatje over het gewicht van het moederschap. De boodschap van twee ondernemende journalistes-moeders luidt dat het veel zwaarder is dan vroeger en dan ze dachten. Ze slaan de Joop ter Heultoon aan van leuke wildebrassen die opeens worden geconfronteerd met hilarische, gênante en vermoeiende situaties. Iedereen zegt dat het zo geweldig is, poeh... nou, niet dus! Elma heeft deze prinsesjes terecht weer even flink de oren gewassen.

Als een van de existentiële vragen van de moeders is hoe ze een e-mail moeten beantwoorden met een schreeuwend kind op de arm, dan is er iets mis met prioriteiten. Oké, het is maar een voorbeeld, dat aangeeft hoe anders de werkelijkheid is dan de droom. De droom was om zonder enige weerstand zowel moeder te zijn als carrière te maken en een sociaal wonder te blijven. Alles kon doorgaan op de oude voet, er hoefde alleen maar een schattig baby'tje tussen te worden geagendeerd.

De klacht is dat niemand vertelde hoe het werkelijk zou zijn, de zwangerschap, de bevalling en de periode erna, hoe pijnlijk, hoe zwaar, hoe onzeker, hoe onmogelijk het is alle ballen in de lucht te houden.

Dat ruwe ontwaken doet vermoeden dat ze tot dan toe met hun ogen dicht hebben geleefd, want al die gegevens zijn vrij simpel te achterhalen. Het moederschap is een keuze (gelukkig nu wel!) en vereist keuzes. De combinatie van taken is soms een ingewikkelde logistieke en emotionele operatie, waarbij wat het zwaarst is het zwaarst moet wegen.

Het hedonistisch egoïsme waarin alles wordt afgemeten aan de eigen vreugde en het eigen verdriet stoort me in de vrolijk-cynische relazen van de jonge moeders. De narcistische concentratie op het eigen ik, een verschijnsel van deze tijd, reduceert de kinderen tot stoorzenders in moeders persoonlijke ontplooiing en geluk. Ja, ze zouden die monsters voor geen goud willen missen, maar intussen bijten ze op hun vingers van spijt, omdat hun onbezorgde jeugd voorbij is en het nooit meer zal worden als vroeger.

Opvoeden wordt een behoorlijk probleem voor deze moeders. Het hedonistische principe zullen ze hun kinderen niet willen ontzeggen. Dus nee-zeggen tegen een wild om zich heen trappende peuter op de grond bij AH omdat hij geen zak marshmallows mag pakken, wordt moeilijk.

Op vakantie in Ierland zag ik bij de kassa van een supermarkt een onverstoorbare moeder die het gekrijs van haar zoontje weigerde te apaiseren met het gewenste snoepgoed. Ze was nu even bezig. Toen de hele sessie achter de rug was en het kind kalmeerde, moest hij zijn excuus maken bij de caissière omdat hij zo lastig was geweest en haar had gestoord in haar werk. Hij deed het. Deze moeder had gezag.

Paul Verhaeghe schreef een boek over autoriteit. Autoriteit is vrijwillige onderwerping. Dat willen we. Macht is gedwongen onderwerping. Dat willen we niet. In de opvoeding bestaat een wankel evenwicht tussen autoriteit en macht. Een ouder heeft liever gezag dan macht. Maar hoe kent een kind vrijwillig gezag toe aan een ouder, als die ouder zijn enige bron van informatie is en hij van hem/haar afhankelijk is?

Soms moet je als ouder de grenzen stellen die een kind nodig heeft, zonder daarover te onderhandelen en zonder een uitleg te kunnen geven. De uitleg dat het stellen van grenzen 'goed' voor hem is, kan een kind niet rationeel verwerken. Hij zal alleen op den duur merken dat hij zich veilig voelt. Zeker wanneer de ouders één lijn trekken en consequent zijn.

Levert de 'onderhandelingshuishouding' waarin kinderen hun eigen grenzen bepalen een aangename vorm van autoriteit op? Dat geloof ik niet. De ontwikkeling in de maatschappij, gericht op individueel geluk, is het failliet van de juiste autoriteit en de basis voor uitoefenen van macht.

De ongeduldige moeder die haar schreeuwende kind uiteindelijk aan zijn arm de supermarkt uit zeult omdat die marshmallows toch nog niet genoeg waren, heeft de afslag naar autoriteit gemist en oefent macht uit. Goh, zielig toch die jonge moeders. Gelukkig zijn ze niet allemaal zo.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden