OpinieDeeltijdarbeid

Moeders die in deeltijd werken, werken dubbel én worden dubbel belast

Dat vrouwen ‘gratis’ zorgen voor kinderen en ouders, vertroebelt de discussie over deeltijd, meent Jan Atze Nicolai, deskundige gendergelijkheid en bestuurslid van de Open Academy of Caring Economics.

Wanneer het gaat over deeltijdwerk voor vrouwen komt het rekensommetje van ‘betaalde uurtjes optellen en aftrekken’ of ‘meer uren werken’ voorbij. Dat sommetje deugt niet. Dat komt omdat er alleen gerekend wordt met betaald werk. Onbetaald werk wordt er niet bij opgeteld. Vrouwen die in deeltijd betaald werk doen, werken dubbel én worden dubbel belast.

Ik heb meer dan twintig jaar in de betaalde zorg gewerkt. Inderdaad, met veel deeltijdwerkende vrouwen en een paar fulltime werkende mannen. Wanneer een kind of ouder van een van mijn collega’s ziek was, werd altijd van een vrouw verwacht dat die de zorgtaken thuis op zich nam.

Ik probeerde dan nog wel ’ns iets te zeggen in de trant van: hebben je kinderen ook een vader? Of: heeft je moeder een zoon? Maar zelden heeft een collega van mij zich kunnen permitteren haar man te ‘sommeren’ om eerder thuis te komen of thuis te blijven om een ziek kind op te vangen.

Meestal nam een vrouw het juist op voor het werk van de man. Die mocht niet voor gek staan op zijn werk, door thuis te willen blijven voor een ziek kind of zieke moeder.

Bijzonder vond ik ook dat vrouwen hun vrouwelijke collega’s aankeken en aanspraken. Vrouwen houden vrouwen in positie. Het is niet toevallig dat de politica die onlangs vrouwen maande ‘meer te werken’ een vrouw was. En ik heb de indruk dat dit niet alleen in deeltijdland Nederland zo is.

Ik ben een man, ik zorg voor mijn ouders

En dan nog iets opvallends: vrouwen verzorgen, mannen passen op. Geregeld kreeg ik van een mannelijke collega te horen dat hij een ‘papadag’ had en ‘op moest passen’. “Volgens mij ben je gewoon de vader en een vader zórgt voor zijn kind”, zei ik dan. Maar ook die opmerking werd niet altijd begrepen.

Ik ben een man. Ik zorg voor mijn ouders. Het is nu mijn beurt. De buurtzorg en de vrouwen van het verzorgingshuis doen de hoofdmoot. Als ik vanwege de aandacht voor mijn ouders minder betaald kan werken, vind ik het logisch om daarvoor betaald te worden. Ik denk als een man. Vrouwen lijken niet gewend om voor al het zorgen gewaardeerd en betaald te worden. Of tenminste pensioen op te bouwen. Het is immers ‘gewoon’ dat vrouwen gratis zorgtaken op zich nemen.

Het kan niet vaak genoeg gezegd worden: mannen teren economisch gezien op vrouwen, omdat mannen doorgaans hun neus ophalen voor (mantel)-zorg en andere onbetaalde arbeid én omdat we in een samenleving leven die economisch bekeken voornamelijk bestaat uit diensten en zorg.

Kun je meer waarde toevoegen aan de samenleving door te zorgen voor je kinderen of voor je ouders? Kun je meer waarde onttrekken aan de samenleving door je neus op te halen voor onbetaalde arbeid? Het is maar net wat we als samenleving waarderen en belangrijk vinden.

(Vrouwen)quota op de betaalde arbeidsmarkt, gratis kinderopvang, herverdeling van betaald werk, een betere balans tussen onbetaalde en betaalde arbeid: allemaal goede ideeën, die kunnen bijdragen aan de emancipatie van iedereen. Maar het belangrijkste wat mij bezighoudt is de kloof in waardering tussen ‘onbetaalde vrouwenarbeid’ en ‘betaalde mannenarbeid’. Dit is helaas een bevestiging van ongelijke behandeling van mannen en vrouwen.

Deze kloof zal niet gedicht worden zolang deze ongelijke behandeling blijft bestaan. Zolang vrouwen bij een sollicitatiegesprek andere vragen krijgen dan mannen. Zolang vrouwen – onbetaald – de hoofdverantwoordelijke blijven voor de zorg voor ouderen en kinderen. Mannen doen dit zelden onbetaald en daardoor blijven mannen profiteren van vrouwen.

De emancipatie is nog lang niet voltooid en we zitten met de huidige deeltijddiscussie totaal op het verkeerde spoor.

Lees ook:

‘Moeten vrouwen zich wéér aanpassen aan de man?’

In deeltijd werken staat ter discussie, nu de VVD zegt dat deeltijders meer zouden moeten werken om de tekorten op de arbeidsmarkt op te lossen. Zo makkelijk is dat niet, zegt bestuurssocioloog Mark van Ostaijen. ‘Conservatief Nederland biedt de vrouw geen vrije keus.’

Laat man en vrouw evenveel in deeltijd werken

Nederlandse vrouwen zijn Europees kampioen deeltijdwerken. Laat iedere parttime-verpleegkundige of -leerkracht een hele of halve dag per week meer werken, en de gaten in het rooster zijn gevuld, stelde VVD-Kamerlid Judith Tielen. Het klinkt als een simpele oplossing. Maar vrouwen structureel meer laten werken, dat is geen kwestie van appeltje-eitje.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden