Moeder wil geen mantelzorg

Op lichte toon, in onbevreesde beelden tekent Esther Gerritsen de ongemakkelijke band tussen moeder en dochter

Hoe vertel je je dochter dat je dood gaat? In 'Dorst' begint moeder Elizabeth er plompverloren over, midden op straat, terwijl het net is begonnen te regenen en dochter Coco, die ze zomaar op straat tegenkwam, eigenlijk alweer aan haar wil ontsnappen. "Vaak weet ze niet wat ze tegen haar dochter moet zeggen, maar nu heeft ze toch echt iets", lezen we op de eerste bladzijde van 'Dorst'. "Ik heb een nieuwtje", begint de moeder. Achteraf doet de scène Elizabeth denken aan hoe haar dochter haar kamer schilderde: "Ze was gewoon begonnen, op het verkeerde moment, op de verkeerde plek, in de verkeerde kleren. Ze had het in één keer gedaan en nu moest ze alleen nog maar de troep opruimen en hopen dat het daarna beter was dan voor ze aan de klus begon."

Dat kan Esther Gerritsen: een onbeholpen slechtnieuwsgesprek vergelijken met een haastige schilderklus en zo precies de juiste sensatie oproepen. Gerritsen (1972) presenteert met 'Dorst' haar vijfde roman. Was ze tot haar vorige boek 'Superduif' nog een schrijfster voor fijnproevers, dankzij die voor de Libris Literatuur Prijs genomineerde coming of age-roman en vooral dankzij haar mooie, geestige columns in de VPRO-gids, heeft Gerritsen inmiddels een grotere groep lezers aan zich gebonden. En met reden. Ze onderzoekt de donkere kieren in de menselijke geest zoals een speleoloog een grot: heel secuur, met oog voor de schoonheid van het detail, en onbevooroordeeld en onbevreesd in haar associaties.

'Dorst' is ingetogener dan 'Superduif' maar even sensitief. We betreden de wereld van Elizabeth en Coco, moeder en dochter, meer vreemden dan intimi. Coco is na de scheiding van haar ouders bij haar vader en stiefmoeder opgegroeid. Nu haar moeder dood gaat, en Coco bovendien net in een vastgelopen verhouding hangt met een oudere, dwingende man, besluit ze bij haar zieke moeder in te trekken om voor haar te zorgen. Dat is wat een dochter hoort te doen, en wat een moeder hoort te verwelkomen, maar bij Elizabeth en Coco heeft deze mantelzorg iets tegennatuurlijks. De solitaire Elizabeth (er wordt gefluisterd over Asperger) praat liever met de kapper, 'met wie de gesprekken nooit misgaan' dan met haar dochter, die als klein kind haar bestaan al ernstig ontregelde; die 'besmeurde, brak en scheurde'.

De bijna dode moeder en de nog onaffe dochter lopen nu over van goede bedoelingen, maar scheren toch langs elkaar heen in hoekige dialogen. Elizabeth dommelt bovendien steeds verder weg in haar vroegere verleden-met-man, dat in haar hoofd al die jaren even zinnelijk aanwezig is gebleven. De gulzige, grenzeloze Coco zwalkt intussen tussen ex-man, moeder en weer nieuwe vrijers, in een drang om maar iets te voelen. Weerspannig zoekt ze de confrontatie. Klopt het dat haar moeder haar als tweejarige hele dagen opsloot in haar kamer? Dat ze niet naar het ziekenhuis snelde toen Coco als kind door het serreraam viel ?

Maar om een apotheose gaat het niet in 'Dorst', loutering bestaat niet in het universum van Gerritsen. Achter iedere beer staat weer een nieuwe beer.

Gerritsens heldere, lichte proza past in een golf nieuwe literatuur van schrijfsters die menselijk ongemak vangen zonder melodrama. Moeder Elizabeth die haar kleuter opsloot in een kamer vol kussens herinnert bijvoorbeeld aan de moeder die in Elke Geurts 'Lastmens' besluit dat het moederschap beter te verdragen is als ze speelt dat ze de au pair is. Maar van die schrijfsters is Gerritsen wat mij betreft de vindingrijkste: het kind dat als een snoek spartelt in de armen van haar moeder, het grote dochterlichaam dat zich omdraait in het kinderbed; het zijn prachtige beelden die verwarmen door hun trefzekerheid.

Esther Gerritsen: Dorst. De Geus, Breda; 213 blz. € 19,95

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden