Moeder moet maar genieten van alle televisies in alle kamers

Het kabinet wil criminele jeugdgroepen aanpakken. Trouw liep een maand mee met de politie in Den Haag, waar de Bende van de Delftselaan opereert. Deel 2 van een serie: hoe de familie lijdt onder, en profiteert van, de crimineel.

PERDIEP RAMESAR

Boem, deur kapot. Nog een keer boem, deur eruit. Een politieteam valt een huis in de Schilderswijk binnen met een stormram, ook wel 'de boem' genoemd. De agenten van het Haagse wijkbureau De Heemstraat van de politie Haaglanden schreeuwen keihard 'politie', maar de verdachte die zij moeten arresteren is al gevlogen. Ze zien hem net op tijd wegrennen en achtervolgen hem te voet. Maar hij blijft rennen en gaat door tot hij op is en de agenten hem kunnen vloeren en overmeesteren. De achtervolgers zijn zichtbaar moe. Ze gingen tot het uiterste. Deze sprintwedstrijd hebben ze gewonnen. De arrestant staat bekend als een vluchter die rent voor z'n leven, tot hij niet meer kan, want zomaar opgeven zal hij nooit.

De verdachte behoort volgens de politie tot één van de 'roverhoofdmannen' van de 'Bende van de Delftselaan' (DSL). Hij is van Marokkaanse afkomst en is midden twintig. 'Keihard en meedogenloos', wordt hij genoemd. Al vanaf zijn negende zit hij in de bende. Hij is gehard op straat, geniet veel ontzag bij de andere bendeleden en boezemt bij anderen angst in. Zo stond hij enkele dagen voor zijn arrestatie midden op de Delftselaan tegen een lantaarnpaal te schoppen, met zijn scheenbeen. Hij gaf geen krimp. De DSL'er voelt geen pijn. Hij voelt niets en is voor niemand bang. Alles doet hij voor het geld. Steeds verlegt hij z'n fysieke en mentale grenzen. Een schoolvoorbeeld van de 'nieuwe' veelpleger.

De politie Haaglanden hanteert de volgende definitie voor de 'nieuwe' veelpleger in haar rapportages: 'Relatief jonge crimineel die zich - niet vanwege verslavingsproblematiek, maar vanwege andere motieven (geldelijk gewin, prestige, kick, etcetera) - veelal in wisselend groepsverband systematisch schuldig maakt aan (middelzware) vormen van criminaliteit met een stelselmatig en veelal gewelddadig karakter, waardoor maatschappelijke onrust en/of aanzienlijke schade ontstaat'.

Deze definitie gaat op voor het gemiddelde lid van de 'Bende van de Delftselaan'. Hij is relatief jong: 14-29 jaar, is niet verslaafd aan drugs of alcohol, en heeft het geld dus niet nodig om daar aan te komen. Deze veelplegers blijken vaak allochtoon, die op de Delftselaan zijn Marokkaans. Zijn motieven zijn geld, luxegoederen, status en de kick van het avontuur. Hij kent een vaste 'vriendenkring', maar schroomt niet om met andere bendes of criminelen op dievenpad te gaan. Hij is geen zakkenroller, maar hij berooft, breekt in en kraakt. Zijn actie moet direct resultaat hebben en hij moet dus meteen zijn winst kunnen halen. Hij is er niet direct op uit om iemand te verwonden, maar schuwt geweld niet als hij in het nauw is gedreven, als hij zich bedreigd voelt of als hij voor zijn plek moet vechten. Het kan hem niet schelen wat voor schade hij aanricht bij zijn acties, alleen zijn eigen gewin telt. Voor de DSL'er heiligt het doel alle middelen.

Deze 'nieuwe' veelplegers blijken soms al heel jong bekend bij de jeugdzorg. Een aantal bendeleden stond al vóór hun twaalfde onder toezicht van jeugdzorg. Problemen thuis hebben ze bijna allemaal. Ouders hebben het moeilijk met ze, maar het komt ook geregeld voor dat de vaders zelf ook een strafblad hebben en dat de moeders er alleen voor staan om voor de kinderen te zorgen. Als één van de spruiten onhandelbaar is, verliest de moeder vaak de controle over dat kind. Ze laat die zoon links liggen en richt zich in de opvoeding vooral op de kinderen die het wel goed doen, vaak de dochters.

Het is een doordeweekse dag om zes uur 's morgens. Vijf politiemensen staan op een galerij van een appartementenblok in een zijstraat van de Delftselaan. De portiek waren ze al binnen met een loper. De rechercheur die de zaak leidt rondom het 'subject' (verdachte) dat daar woont, belt aan bij de voordeur. Geen reactie. Hij belt nog een keer aan en blijft op de bel drukken. Het licht gaat aan. Een Marokkaanse vrouw in een pyjama doet geschrokken de deur open. Haar ogen slapen nog half.

"Mevrouw, wij zijn van de politie. We komen even binnen kijken. We hebben een machtiging tot binnentreden bij ons", zegt de rechercheur op een rustige toon. "Jullie zijn hier zeker voor hem. Hij is er niet. Sinds gisteren is hij niet thuis geweest. Soms slaapt hij thuis, soms niet." De politieman probeert haar duidelijk te maken dat haar zoon gisteravond is gearresteerd en dat hij in een politiecel zit. De tranen schieten in haar ogen. "Niet weer, niet weer, nee, niet weer. Dat wist ik niet. Alleen maar problemen", jammert ze. Ze slaat haar handen voor haar ogen en vraagt wat ze dan bij haar thuis komen doen, ze hebben haar zoon toch al? De teamleider zegt dat ze even komen kijken, maar vertelt haar niet waarom of waarvoor. De politie is in het ouderlijk huis op zoek naar een schoen, die hij waarschijnlijk bij een van de inbraken aan had. De agenten bekijken alle ruimten in het huis. Het is geen doorzoeking, daarom kijken ze niet in tassen, kasten en vuilniszakken. Het enige wat ze doen is rondkijken in de verschillende kamers van de woning. De gegevens van de moeder worden genoteerd.

De actie levert geen resultaat op, want de schoen werd niet aangetroffen. Maar toch heeft de politie bij zo'n actie administratie te verwerken en processen-verbaal te schrijven. Alles moet feitelijk en precies zoals iets is gebeurd worden opgeschreven en in het computersysteem worden gezet, alles in opdracht van het Openbaar Ministerie. Dat moet, want advocaten en rechters zijn scherp en kritisch. Als later blijkt dat iets volledig anders is dan vermeld, kan de hele zaak in de prullenbak. Voor de alleenstaande moeder maakt dat natuurlijk allemaal niet uit. Zij heeft zorgen, die ze toch even uit: "Wat zoeken jullie bij mij. Ik heb niets te maken met wat hij doet. Jullie weten hoe hij is. Ik heb niets te zeggen. Jullie weten niet wat hij doet als hij weer thuiskomt", zegt ze op onheilspellende toon, duidelijk vol verdriet.

Terug op het wijkbureau De Heemstraat wordt nagepraat over de 'binnentreding'. De politiemensen hebben te doen met die vrouw. Bij de koffieautomaat praten ze over haar situatie. "Ze heeft duidelijk geen controle over haar kinderen. Haar oudere zoon zit al een tijdje vast en nu deze ook nog. In haar mooi ingerichte appartement zien we in elke kamer een grote breedbeeld tv. Haar zoons hebben dat voor hun moeder en zichzelf 'geregeld'. Daar is ze ergens wel blij mee, want ze kan die dingen anders echt niet betalen met haar laagbetaalde baan. Zo'n televisie geeft toch iets meer leefgenot, daar kan ze enorm van genieten. Maar ze weet ook dat haar zoon die spullen niet zomaar ergens vandaan heeft gehaald. Alleen durft ze daar niets meer van te zeggen, want haar zoon slaat haar dan in elkaar. Dat weet ze uit ervaring."

Bij een flink aantal jongens van de Delftselaan zijn psychiatrische stoornissen geconstateerd. Een aantal heeft een licht verstandelijke handicap of is zwakbegaafd. Doordat ze streetwise zijn en fysiek sterk, handhaven ze zich binnen zo'n groep. Sterker nog, door de combinatie van deze factoren lijken ze gewetenloosheid, meedogenloosheid, egocentrisme en onberekenbaarheid binnen zo'n bendestructuur juist verder te ontwikkelen. Zoals de arrestant in het begin van dit verhaal: nietsontziend en voor niets en niemand bang, alles voor zijn eigen 'ding'.

De bendeleden hebben slechte invloed op de kinderen in de buurt: broertjes, neefjes en buurjongetjes. De DSL'ers gaan niet naar school, ze hebben meestal geen normale baan. Een enkeling studeert aan een hogeschool, maar hij draait volledig mee met de bende. Als de gelegenheidscoalities - waaronder die met andere bendes uit de buurt - hun buit verdelen, krijgt hij gewoon zijn aandeel, zoals ieder ander lid.

Sommige leden werken ergens in een supermarkt of helpen mee in een garage. Toch rijden ze in 'stoere' auto's en dragen ze dure kleren. "Werken voor een baas is niet nodig om aan veel geld te komen", zegt een DSL'er. "We regelen onze zaakjes zelf wel." Drie inbraken per nacht zijn geen uitzondering, blijkt uit politieonderzoek.

De bende bestaat alleen uit jongens. De meisjes blijven thuis bij hun moeders. Hoewel zij het overwegend beter doen op school dan hun broers, neven en buurjongens - sommigen studeren aan de hogeschool of de universiteit - worden zij ook in de criminele activiteiten meegesleurd. Ze tippen bijvoorbeeld hun broers waar ze kunnen inbreken, nemen gestolen waar af (sigaretten en parfum) en bewaren buit. Bij de meisjes speelt angst een rol, maar ook de gedachte dat ze anders nooit aan die mooie spullen kunnen komen. "Wij hebben hier geen toekomst en kunnen dat soort spullen nooit betalen", zegt een zus van een verdachte. "We moeten roeien met de riemen die we hebben."

Zo verstopte een zus van een opgepakte dader het vuurwapen dat hij bij een beroving heeft gebruikt. Op de vraag van wie dat pistool is, beweert ze met droge ogen geen idee te hebben. Ook al is haar broer al opgepakt door een arrestatieteam en is de voordeur van haar ouders met een 'boem' kapot gebeukt.

In deel 3 van de serie vertelt een berucht lid van de 'Bende van de Delftselaan' zijn persoonlijke verhaal.

BUREAU DE HEEMSTRAAT
'Follow the money', was een gevleugelde uitdrukking van de geheime bron 'Deep throat' van de journalisten Woodward en Bernstein van The Washington Post die de 'Watergate-affaire' onthulden. De wijkagenten van het Haagse wijkbureau De Heemstraat van de politie Haaglanden zouden ook graag het geld volgen van de Bende van de Delftselaan (DSL). Als een bendelid drie inbraken per nacht pleegt, de buit doorverkoopt en daar flink wat geld mee binnenhaalt, moet er toch een spoor te vinden zijn. De politie vermoedt dat de euro's niet allemaal opgaan aan dure auto's, scooters en kleding, maar het is lastig te bewijzen waar het dan wel heengaat. "Deze jongens bewaren natuurlijk geen bonnetjes, ze betalen veel contant en veel gaat via de zwarte markt", vertelt een wijkagent. "Maar een deel van het geld wordt elders ondergebracht. De vraag is: waar?"

De politie weet, ondanks haar stevige contacten in de wijk, nog steeds niet alles. Ze heeft wel verschillende aanwijzingen dat het geld wordt gespaard of geïnvesteerd in het land van herkomst, namelijk Marokko. Het geld wordt dan via money transfer-bedrijven opgestuurd, waar familie het geld ophaalt of stort op een andere bankrekening. Er zijn DSL-leden die investeren in de toekomst van de familie. Ze bouwen daar huizen, sommigen zelfs villa's. Dit komt de werkgelegenheid, lokale economie en de buurt in Marokko ten goede. Ze hebben daar dure sportauto's om in de straten van hun dorpen te scheuren. Familieleden houden toezicht op de bezittingen en die kunnen uiteraard ook van het fortuin meegenieten.

De politie weet, hoort en ziet veel, maar cruciaal is het vinden van bewijs. Zolang ze niet kan bewijzen dat de villa's en auto's van 'hun' jongens op de Delftselaan zijn en dat die afkomstig zijn van een overval op een sigarenboer of van het gezin van wie het huis is leeggeroofd, kan niemand daar direct op worden aangesproken. Niet de jongens, niet hun familie en niet Marokko.

Villa's
Project Mammoet
Minister Ivo Opstelten riep eerder dit jaar dat alle criminele jeugdgroepen tijdens deze kabinetsperiode moesten worden aangepakt. Maar welke criminele jeugdgroepen zijn er en hoe kun je zo'n bende aanpakken?

Om antwoord op die vragen te krijgen draaide Trouw met instemming van de politie Haaglanden een maand lang mee met het project 'Mammoet', dat zich richt op twee jeugdgroepen in de Haagse Schilderswijk, en sprak met wijkagenten, rechercheurs, experts, buurtbewoners, ondernemers, verdachten en veroordeelden. Het grootste deel van het onderzoek voor deze reportagereeks gebeurde op straat, in de Haagse Schilderswijk, op de Delftselaan, bij winkeliers, caféhouders en bij gezinnen thuis. Enkele bronnen vertelden hun verhaal anoniem uit privacyoverwegingen en uit angst voor hun veiligheid.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden