Moeder in de cel: kind op criminele pad

Opvoedhulp in gevangenis vermindert gedragsproblemen kind Teeven: Kijken of hulp overal is te geven

Kinderen van gedetineerde vrouwen die tijdens en na hun gevangenschap hulp krijgen bij de opvoeding, vertonen veel minder gedragsproblemen dan kinderen van moeders die die hulp niet kregen.

Dat is de voorlopige conclusie van het project Betere Start, waar 113 gedetineerde moeders uit de gevangenis Ter Peel in het Limburgse Horst aan hebben meegedaan. Staatssecretaris Teeven van veiligheid en justitie onderzoekt nu of de opvoedhulp structureel kan worden ingezet.

De vrouwen kregen tijdens de laatste drie maanden van hun gevangenschap en de eerste vier maanden daarna opvoedhulp. "We begonnen in de gevangenis met groepssessies", vertelt de Utrechtse hoogleraar ontwikkelingspsychologie Bram Orobio de Castro. "In die sessies - veertien in totaal - keken we bijvoorbeeld naar een filmpje met een lastige opvoedsituatie, en daar gingen we dan over in discussie." In de laatste maanden van hun detentie mochten de vrouwen om het weekend op proefverlof. "In die weekenden waren ze samen met hun kind en konden ze alvast oefenen." Na afloop van de detentie kregen de vrouwen vier keer huisbezoek, waarbij niet alleen over opvoeding werd gesproken, maar ook over andere problemen, zoals inkomen, werk en huisvesting.

Detentie van hun ouders - of het nou om hun vader of hun moeder gaat - is schadelijk voor kinderen, is uit meerdere onderzoeken gebleken. Ze lopen een verhoogd risico om uiteindelijk ook in de criminaliteit te belanden. "En vaak is er sprake van een vicieuze cirkel", zegt Orobio de Castro. "De moeders zelf staan vaak al op achterstand: ze hebben bijvoorbeeld een moeilijke jeugd gehad, zijn misbruikt of wonen in achterstandssituaties. In die context groeien hun kinderen ook op. Als de moeders vervolgens in het gevang belanden, wordt het er voor de kinderen allemaal niet beter op. Ze hebben een verhoogd risico op gedragsproblemen en de kans dat ze uiteindelijk zelf ook met criminaliteit in aanraking komen, is erg groot. Opvoeding is in dat alles cruciaal."

De onderzoekers van Betere Start vroegen de leerkrachten van de kinderen die aan het project meededen of ze iets aan hen hadden gemerkt. "Ze zagen een flinke afname van gedragsproblemen. Terwijl de leerkrachten bij kinderen van gedetineerde moeders die niet aan Betere Start meededen zagen dat de problemen juist erger werden."

Zeker de helft van de vrouwen in de gevangenis is moeder, schatte het Verwey Jonker Instituut in een onderzoek uit 2007. En vaak zijn die moeders alleenstaand. Volgens het instituut maken elk jaar minstens 2500 kinderen mee dat hun moeder achter de tralies belandt.

Wat er vervolgens met die kinderen gebeurt, hangt van de situatie af. Een deel wordt door familie opgevangen, een deel gaat naar een pleeggezin, een deel belandt in een instelling. "Het contact tussen moeder en kind staat tijdens de detentie dus op een laag pitje. En dat is niet goed", aldus hoogleraar familie- en jeugdrecht Paul Vlaardingerbroek. "Het contact tussen het kind en de gedetineerde moeder is vaak hooguit telefonisch. Probeer dan als moeder maar eens betrokken te blijven bij wat je kind allemaal meemaakt. Betere Start maakt dat mogelijk."

Bovendien, vermoedt Orobio de Castro, heeft Betere Start nog een gunstig effect: "Het zou zomaar kunnen dat het de recidive onder de moeders vermindert. Ze hebben in hun kinderen weer iets om voor te knokken, een perspectief."

Zes procent van de gedetineerden is een vrouw
Het aantal vrouwen dat in de gevangenis belandt, neemt af. In 2010 werden 3140 vrouwen naar de gevangenis gestuurd, in 2006 waren dat er nog 3968. Het aantal mannen dat achter de tralies belandt, ligt een stuk hoger: 36.153 in 2010 (in 2006 waren dat er 40.813). De gemiddelde populatie in de vijf vrouwengevangenissen die Nederland rijk is, telde vorig jaar 734 vrouwen. Dat is iets meer dan zes procent van de totale gevangenispopulatie. Vrouwen zitten gemiddeld 88 dagen achter de tralies, mannen 114 dagen. Ook de recidive onder vrouwen is lager dan bij mannen. Een op de drie mannen die hebben vastgezeten, belandt binnen twee jaar opnieuw achter de tralies. Bij vrouwen is dat een op de vijf.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden