'Moeder Ganges' krijgt mensenrechten om schoner te worden

Een bad in de heilige rivier. Beeld AFP
Een bad in de heilige rivier.Beeld AFP

Door de heilige rivier van India de juridische status van een mens te geven, wil de rechtbank het naleven van milieuregels voor de Ganges afdwingen.

Een Indiase rechtbank heeft de heilige rivieren Ganges en Yamuna dezelfde juridische status gegeven als mensen. De hoop is dat dit de bescherming van de twee zwaar vervuilde rivieren ten goede komt. De rechtbank stelde meteen twee ambtenaren aan als wettelijke vertegenwoordigers van de Ganges en de Yamuna. Zij moeten voortaan opkomen voor de belangen van de beide waterwegen.

"De rivieren zijn cruciaal voor het voortbestaan van de helft van de Indiërs en voor hun gezondheid en welzijn", verklaarde de rechtbank in de noordelijke Indiase deelstaat Uttarakhand maandag. "Zij hebben ons allen sinds mensenheugenis zowel fysiek als spiritueel ondersteund."

De rechterlijke uitspraak raakt een gevoelige snaar in India, want de Ganges en zijn grote zijrivier Yamuna, die uitkomt in de Ganges, zijn heilig voor hindoes. Jaarlijks trekken miljoenen Indiërs naar de oevers van deze rivieren om hun ziel te reinigen door zich te wassen in het water. Bij sommige rituelen drinken ze het rivierwater ook om zichzelf te zuiveren van zonden.

Meest vervuilde rivier

Veel hindoes willen bovendien graag dat hun as na hun crematie wordt uitgestrooid in de Ganges. Zelfs India's eerste premier Jawaharlal Nehru, die zelf weinig op had met religie en van het land een seculiere staat probeerde te maken, liet zijn as uitstrooien in de rivier. In zijn testament roemde hij de Ganges als 'een symbool van India's eeuwenlange cultuur en beschaving'.

Maar de Ganges en de Yamuna behoren ook tot de meest vervuilde rivieren op aarde. Deels is dat een gevolg van de snelle economische ontwikkeling en verstedelijking die India doormaakt. Daardoor zijn de rivieren ernstig verontreinigd met allerlei fabrieksafval en landbouwgif. Maar het is ook een consequentie van de tienduizenden maar deels verbrande lichamen die jaarlijks in de rivier belanden, en de grote hoeveelheid rioolwater die ongezuiverd in de rivier wordt geloosd.

Na decennia van vergeefse pogingen om het rivierwater schoner te maken, heeft de hindoe-nationalistische premier Narendra Modi, die sinds 2014 aan de macht is, van het opschonen van 'Moeder Ganges' een van zijn grote prioriteiten gemaakt. Modi heeft de belangrijke pelgrimsstad Varanasi aan de oevers van de Ganges demonstratief tot zijn kiesdistrict gekozen en betrekt religieuze leiders bij zijn pogingen de bevolking te mobiliseren voor de schoonmaak.

null Beeld Trouw
Beeld Trouw

Eerdere plannen

In hoeverre de rechterlijke uitspraak hierbij helpt, zal moeten blijken. Sommige milieu-activisten zijn hoopvol gestemd, anderen zijn sceptisch. Critici wijzen erop dat eerdere grootse schoonmaakplannen van de Indiase autoriteiten verzandden in corruptie en verstikkende bureaucratie. Bestaande milieuvoorschriften worden door fabrieken, boeren en overheden in het stroomgebied al jaren aan hun laars gelapt.

"Alleen maar aankondigen dat de Ganges een levende entiteit wordt, zal de rivier niet redden", zegt de Indiase milieu-activist Vimlendu Jha tegen persbureau Associated Press. Jha hoopt dat de machthebbers hun ambities deze keer zullen waarmaken. "De twee rivieren moeten worden aangepakt. Anders stevenen we af op een ecologische ramp en een gezondheidscrisis."

Ook Nieuw-Zeeland gaf rivier promotie

De Ganges en de Yamuna zijn niet de eerste rivieren die dezelfde juridische status als een persoon krijgen. Vorige week gaf het parlement in Nieuw-Zeeland zo'n status al aan de Whanganui-rivier op het Noordereiland. De Indiase rechtbank verwees ook naar dat besluit.

Het Nieuw-Zeelandse parlement willigde de wensen in van de Maori's, oorspronkelijke bewoners, die de Whanganui van oudsher vereren. Ook kregen zij 74 miljoen euro schadevergoeding en 28 miljoen om de rivier gezonder te maken.

"Sommige mensen zullen het gek vinden om de juridische status van een persoon toe te kennen aan een natuurlijke hulpbron", zei de Nieuw-Zeelandse minister Chris Finlayson. "Maar het is niet gekker dan familietrusts, bedrijfsvennootschappen of officiële verenigingen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden