'Moeder' durft 'kinderen' te straffen

Nieuwe president Centraal-Afrikaanse Republiek trekt ten strijde tegen moslimhaat van eigen christelijke achterban

Een president die ten strijde trekt tegen de 'eigen' achterban. Zeker in de Centraal-Afrikaanse Republiek (CAR), waar politiek leiders etnische verdeeldheid in het verleden vaak hebben aangewakkerd of uitgebuit, is dat een unicum. Catherine Samba-Panza (59), de kersverse interim-president van CAR die het door bruut geweld getormenteerde land naar vredigere tijden moet loodsen, durft dat wel.

Samba-Panza, de eerste vrouwelijke leider, die de eerste moslimpresident vervangt, is christen. Ze heeft desondanks de oorlog verklaard aan christelijke milities die moslims afslachten. Moslimrebellen, verenigd in de coalitie Séléka, zaten achter de eerste golf van geweld, die volgde op een staatsgreep van bijna een jaar geleden. De daarna gevormde christelijke bugermilities, anti-balaka genoemd, zijn in hun wraakacties volgens Samba-Panza totaal losgeslagen. Hulp- en mensenrechtenorganisaties registreerden talloze slachtpartijen. Daardoor is een exodus van moslims op gang gekomen. Met duizenden tegelijk ontvluchtten ze CAR.

"Omdat ik een vrouw ben, denken ze dat ik zwak ben. Maar nu worden anti-balaka die willen moorden, zelf bejaagd", liet een strijdbare Samba-Panza weten. Tegen Al Jazeera zei ze eerder dat ze de 'moeder van de natie' wil zijn die 'al haar kinderen gelijk wil behandelen'. Maar dat ze niet van plan is 'alle kinderen te beschermen'. "Degenen die de fout ingaan moeten daarvoor boeten." Eerder riep ze beide strijdgroepen op de wapens neer te leggen.

In haar pleidooi om tot interim-leider verkozen te worden - elke kandidaat kreeg tien minuten om zichzelf te verkopen - onderscheidde ze zich door zowel haar diversiteit als haar neutraliteit te benadrukken. De nationale overgangsraad lijkt de ex-burgemeester van hoofdstad Bangui op 20 januari om die reden boven zeven mannen, onder wie een prominente zakenman en de zonen van twee ex-presidenten, te hebben verkozen. "Ik ben geboren in Tsjaad, uit een Kameroense vader en een Centraal-Afrikaanse moeder. Ik ben het beste voorbeeld van regionale integratie."

Geen onbelangrijk aspect in het door land omsloten CAR, dat sterk wordt beïnvloed door spanningen in buurlanden Soedan en Tsjaad. Opstandelingen uit dat laatste land zouden de moslimrebellen in CAR steunen en een deel van Séléka zou zelfs uit Tsjaad komen. Onder de christelijke meerderheid in CAR is daarom niet alleen een anti-moslim-sentiment, maar ook buitenlanderhaat ontstaan. Iets wat bij de half-allochtone Samba-Panza een gevoelige snaar moet raken.

Maar haar strijd tegen moslimhaat wordt ook door pragmatisme ingegeven. Samba-Panza maakte voor haar één-jarige burgemeesterschap vooral carrière als bedrijfsjurist en zakenvrouw. Met de uittocht van de moslims ziet zij de toch al belabberde economie van het straatarme CAR - dat barst van de grondstoffen, maar weinig industriële ontginning kent - verder instorten. De moslimminderheid mag politiek weinig in te brengen hebben, Samba-Panza weet dat moslims van vitaal belang zijn voor de handel in CAR. Sinds jaar en dag vervullen moslims de rol van regionale handelaren.

Niet voor niets waarschuwt onder andere 0xfam voor een op handen zijnde voedselcrisis; ook de groothandelaren beginnen CAR te verlaten. De voedselprijzen kunnen vervolgens sterk stijgen, en de voedselvoorraad kan opdrogen.

En dat kan Samba-Panza, die voor de onmogelijk taak staat binnen een jaar de strijdende groepen te ontwapenen, de rechtsorde te herstellen en verkiezingen te organiseren, naast het buitensporige geweld, de plunderingen en de opvang van ontheemden echt niet gebruiken.

In het nieuws omdat
....ze als eerste vrouwelijke interim-president van de door bruut geweld verscheurde Centraal-Afrikaanse Republiek een neutrale opstelling heeft in het geweld tussen christenen en moslims.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden