Moeder dreigt soms te verzuipen

Week van de jeugdzorg: groeiend aantal gezinnen krijgt lichte hulp aan huis

REPORTAGE | IRIS PRONK

Haar vierjarige zoon lijkt op z'n vader, zegt Natascha (30). "Schoppen, slaan, schelden. Hij zit eigenlijk de hele dag te terroriseren. Hij vloekt ook extreem." Dat gedrag vindt zij - alleenstaande moeder van vier kinderen - moeilijk te hanteren. Daarom riep zij de hulp in van Sandra Weegman, jeugdmaatschappelijk werker van Spirit in Amsterdam.

Zij bezoekt Natascha op een middag in haar flat, die van netheid, een beperkt budget en een druk gezinsleven getuigt. Het wasrek hangt vol kinderkleren, de muren zijn versierd met verftekeningen en werkstukjes. En op de bank zit een jonge vrouw met een zorgelijke blik. Natascha heeft stress: ze staat er alleen voor en wordt door haar ex met de dood bedreigd.

Maar uitzichtloos is haar situatie zeker niet, oordeelt Weegman. Zij maakt deel uit van een groeiend leger ambulante hulpverleners, die gezinnen 'lichte' jeugdzorg aanbieden: vrijwillige hulp op indicatie van Bureau Jeugdzorg. Daartoe nemen steeds meer gezinnen in Nederland hun toevlucht: in 2010 werden zo 15 procent méér kinderen geholpen dan in 2009.

Om het woord 'jeugdzorg' hangt een zweem van dwang, kinderrechters, uithuisplaatsingen. Maar jeugdzorg is ook wat Weegman doet: luisteren naar een moeder, die heel goed weet hoe ze haar kinderen wil grootbrengen, maar daar wel steun bij nodig heeft. "Als ik het gevoel heb dat ik verzuip, als alles me boven het hoofd groeit, dan laat ik de opvoeding los", legt Natascha uit. Ze trok zelf aan de bel om erger - losgeslagen kinderen, gedwongen hulpverlening - te voorkomen.

Weegman verklaart eerst het gedrag van de kleuterzoon: die ziet zijn vader niet meer en voelt de spanning van zijn moeder. "Dat uit zich bij hem in agressie." Dan volgen bemoedigende woorden: "Je zei net tegen je oudste: 'We hebben ook een kapstok hoor'. En toen hing hij meteen zijn jas op, zag je dat? Ik vind dat je het heel goed doet."

Daarnaast brengt Weegman Natascha's problemen en wensen in kaart. Grootste zorg - naast de nare sms'jes van de stalkende ex - is het feit dat deze moeder nauwelijks sociale contacten heeft. Geen grootouders, vriendinnen of buren die even op haar kinderen passen. "Terwijl het voor jou heel belangrijk is dat je af en toe kunt ademhalen", zegt de hulpverleenster. Ze noteert 'netwerk versterken' in het plan dat Natascha er bovenop moet helpen.

De moeder krijgt van Weegman begeleiding bij de opvoeding van haar kinderen. Ook gaat de hulpverleenster zich met praktische zaken bemoeien, zoals een nieuwe woning op een voor de ex onbekend adres. Natascha glimlacht weer een beetje, nu er hulp aan de horizon gloort. Weegman verlaat de flat met opgeruimd gemoed: "Die redt het wel hoor, dit komt wel goed."

Om veiligheidsredenen zijn de gegevens van Natascha en haar kinderen geanonimiseerd.

Kijkje achter schermen van de jeugdzorg
Ruim 107.000 kinderen kregen vorig jaar een vorm van jeugdhulp, variërend van pleegzorg en crisisopvang tot lichte hulp aan huis.

In de Week van de jeugdzorg, die gisteren begon, geven de jeugdzorgorganisaties een kijkje achter de schermen.

In Gelderland lopen burgemeesters en politici deze week 'stage' in de jeugdgevangenis of bij de jeugdarts.

Utrechtse jongeren vertonen een zelfgemaakte documentaire over de jeugdzorg en geven voorlichting op scholen.

Jeugdzorg in de buurt
Iedereen in de Amsterdamse wijk Nieuwendam weet waar de jeugdmaatschappelijk werkers zitten: in de 'Paarse Hut'. Dat markante gebouw is een voordeel, zegt hulpverleenster Sandra Weegman: "Ze lopen hier makkelijk binnen." Dat is ook de bedoeling van het proefproject 'Jeugdzorg in de buurt', dat behalve in Amsterdam ook in Arnhem, Leiden en Alkmaar loopt. Hulpverleners zitten in de wijk, dichtbij de gezinnen, de scholen en de wijkagent. Daardoor krijgen ze gezinnen met een hulpvraag sneller in het vizier.

"We zijn ook vrijer", zegt Hilmar Giesen, die samen met Weegman vanuit de Paarse Hut opereert. Hiervoor was hij verbonden aan een programma voor ontsporende jongeren. "Dat duurde drie maanden. Daarna moest ik zo'n jongen weer overdragen aan een collega." Nu is hij minder aan bureaucratische regels gebonden en kan hij sneller hulp op maat bieden.

Eén van de doelen van het project is het verminderen van het aantal 'nieuwe gezichten' waarmee een hulpbehoevend gezin wordt geconfronteerd. Weegman: "We kijken nu veel meer vanuit de klant."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden