Moeder bevrijdt dochter van IS

null Beeld De Nederlandse jihadist en ex-militair Yilmaz.
Beeld De Nederlandse jihadist en ex-militair Yilmaz.

Een Nederlandse moeder heeft haar 19-jarige dochter bevrijd uit de Syrische stad Raqqa. Dochter Aïsha verbleef sinds februari in de 'hoofdstad' van Islamitische Staat, nadat zij in Nederland was bekeerd en geradicaliseerd.

Moeder en dochter verblijven nu in Turkije. Daar worden ze vastgehouden, omdat Aïsha geen geldig paspoort heeft. Dat werd haar eerder dit jaar geweigerd, vanwege signalen bij veiligheidsdienst AIVD dat zij radicaliseerde. Het ministerie van buitenlandse zaken bemiddelt, en advocate Francoise Landerloo hoopt dat de beiden deze week nog terugkomen naar Nederland.

Aïsha reisde naar Syrië af om daar te trouwen met de Nederlandse jihadist en ex-militair Yilmaz. Die was eerder dit jaar te zien in actualiteitenprogramma 'Nieuwsuur'. Eind oktober was de Maastrichtse moeder Monique al naar de Syrische grens vertrokken om haar dochter te zoeken. Zonder succes.

Whatsapp-bericht
Onlangs keerde Monique terug naar het kalifaat, ook al werd dit haar afgeraden door de politie. Om daar onopgemerkt te blijven nam zij lichaamsbedekkende kleding mee. Vanuit Raqqa vluchtten moeder en dochter naar de Turks-Syrische grens, waar de Turkse politie hen oppakte.

Het laatste contact dat advocate Landerloo met Aïsha had, was in mei. In een Whatsapp-bericht schreef het meisje dat 'je soms moet doen wat goed voelt'. Haar stemming sloeg in de daaropvolgende maanden om. Moeder Monique ontving een noodkreet van Aïsha, dat ze daar weg wilde, zegt de advocate.

Volgens het Openbaar Ministerie (OM) in Limburg is het gebruikelijk dat een jihadist die terugkomt uit Irak of Syrië wordt aangehouden, waarna onderzoek volgt. Volgens Landerloo kan justitie kiezen voor een harde, strafrechtelijke, aanpak en een 'softe', die meer geënt is op hulpverlening. De advocate zou graag zien dat het OM Aïsha als slachtoffer aanmerkt en dus voor de softe aanpak kiest. "Zij ging er uit vrije wil naartoe, maar uit de oproep aan haar moeder blijkt dat ze niet wilde blijven en het regime niet meer ondersteunt."

null Beeld Vrouwelijke strijders in Syrië.
Beeld Vrouwelijke strijders in Syrië.

Terrorisme-expert: Houd rekening met toekomst van Aïsha

Werkt een harde strafrechtelijke aanpak van jongeren als Aïsha, die uit eigen beweging terugkeren uit IS? Jan-Peter Loof, lid van het College voor de Rechten van de Mens, betwijfelt het. Dat zei hij gisteren in Den Haag op een seminar over jihadgangers en mensenrechten, georganiseerd door het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten.

Tien jaar geleden, toen leden van de Hofstadgroep werden vervolgd, werd een groot preventief programma opgezet. Loof: "Maar veel van de sociaal werkers en netwerken van toen, zijn weer wegbezuinigd."

Het nieuwste overheidsprogramma tegen jihadisme richt zich sterk op repressie. De aanpak van een gezin in Huizen, begin september, bleek disproportioneel, zegt Loof. Justitie vermoedde dat het gezin naar Syrië wilde afreizen, vanwege gebrek aan bewijs werd het snel weer vrijgelaten. Loof: "Door het oppakken zonder voldoende bewijs, kunnen bevolkingsgroepen zich van de staat vervreemd gaan voelen."

Vanwege de nadruk op straffen is de kans groot dat Aïsha in Nederland op een harde aanpak van het Openbaar Ministerie (OM) kan rekenen, denkt Loof. "In dit geval kun je zeggen dat de hulpverlening te laat op gang kwam. Die had er moeten zijn voordat ze vertrok."

Terrorisme-expert Querine Eijkman, gelieerd aan Amnesty International, vindt dat de overheid rekening moet houden met de toekomst van meisjes als Aïsha in Nederland. "Voormalige leden van de Hofstadgroep staan nog op sanctielijsten."

Jongeren die naar Syrië reizen krijgen soms te snel het label terrorist, zegt Eijkman. Bovendien ontbreekt het aan een instantie die controleert of terugkeerders juist behandeld worden. "Wie beslist of Aïsha een harde of zachte aanpak krijgt? Je moet wel kunnen bewijzen worden dat ze daar heen ging om terreurdaden te plegen, niet alleen om te trouwen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden