Moe van house en rap, dan is er nu de gipsy-swing

Festival zigeunermuziek uit Roemenie: Utrecht (Rasa, vandaag en morgen). Palakta-toernee: Utrecht (Rasa, vanavond), Nunspeet (De Duiventil, 10/4), Austerlitz (Beauforthuis, 11/4), Leeuwarden (Romein, 12/4, 15.00 uur), Groningen (Grand Theater, 12/4), Den Haag (Korso, 14/4), Rotterdam (Schouwburg, 16/4) en Utrecht (Danshuis, 17/4). Toernee van Taraf de Haidouk: Enschede (Atak, vanavond), Utrecht (Rasa, 10/4), Amsterdam (Paradiso, 11/4) en Haarlem (Bevrijdingspop, 5/5). Rosenbergtrio: Amsterdam (Museumplein, 5/5).

STAN RIJVEN

De eerste drie komen uit Nederland en behoren tot de Sinti, de zigeuners uit West-Europa. Ze orienteren zich met succes op de gipsy-swing, de nalatenschap van gitarist Django Rheinhardt (1910-1953). Hij was het enige Europese jazzsymbool dat zich met de Amerikaanse voorbeelden meten kon. Tegenover deze verfijnde grotestadsklanken staat nu de ruige plattelandsmuziek van de Roma, Oosteuropese zigeuners.

Het is vooral de rauwe Roemeense feestmuziek van Taraf de Haidouk en Palakta uit Transsilvanie die centraal staat op het eerste zigeunermuziekfestival, dat vandaag en morgen in Rasa te Utrecht plaatsvindt. Tegelijkerijd maken beide orkesten een uitgebreide toernee door Nederland. De plotselinge populariteit van deze weggedrukte genres verbaast organisatrice Jeanneke de Boer niet. "Enerzijds bestond er al interesse vanuit de flamenco-hoek en de raimuziek, die ook al veel zigeunerinvloeden in zich hebben. Taraf heeft duidelijk een soort trend gezet, waarbij ook een punk- en rock- & -rollpubliek aansluiting vond. De interesse van die kant is verklaarbaar Ze spelen heel fel en puur, en er wordt echt op violen ingehakt, vergelijkbaar met het rauwe gitaarwerk in de punk- en hardcoremuziek" , aldus De Boer.

Om in de opkomende zigeunermuziek-golf duidelijkheid te scheppen, koos Rasa voor een festival met seminars en concerten. De Boer: "De muziek van Palakta is na twee eeuwen vrij authentiek bewaard gebleven. Die van Taraf de Haidouk staat meer open voor invloeden van buitenaf. Ze gooien er bijvoorbeeld zelfs een lambada doorheen. Om die twee verschillende kanten te laten zien, hebben we dit festival georganiseerd. Maar ook om de vele raadsels te ontrafelen die er nog om de Oosteuropese zigeunermuziek heen hangen. Daarnaast zullen vele Nederlandse zigeunerorganisaties aanwezig zijn" .

Drie generaties

De rauwe schoonheid die Taraf de Haidouk etaleert, kent een belangrijke theatraal element. Er staan drie generaties op het podium - de leeftijd van de spelers varieert van 15 tot 75 jaar. Dikwijls musiceren ze zo fel, dat de harswolken uit de violen opkringelen. Geheel anders gaat het toe in de gipsy-swing waar de gitaar in meervoud centraal staat. Het sophisticated geluid van het Rosenbergtrio sloeg aanvakelijk aan in jazz-kringen maar bereikt nu een vele malen groter publiek. De CD's 'Seresta' en 'Gipsy Summer' verkochten ieder meer dan 25 000 exemplaren. Volgens Hans Meelen die het trio lanceerde, is dat exceptioneel voor dit genre. "Je kunt het niet bewijzen, maar we hebben wel het gevoel dat het succes van het Rosenbergtrio dankzij tv-optredens en deelname aan het North Sea Jazzfestival, voor de doorbraak heeft gezorgd. Ik heb het idee dat men in de popmuziek moe is van het elektronisch geweld. Zo'n 'Unplugged'-CD van Eric Clapton bewijst dat er iets in de lucht hangt. Dat men muzikanten wil zien die weer gewoon met hun vingers muziek maken. Ook de flamenco-wereld profiteert daarvan" , aldus Meelen.

De secretaris van de stichting Hot Club de France (de groep van Django Rheinhardt) bespeurt ook een omslag. Jos Wassink: "Je krijgt opeens een opleving in die muziek, maar die is niet direct aan het Rosenbergtrio te danken. Ik merk dat jongeren blase zijn van rap en house. De belangstelling gaat weer uit naar akoestische gitaarmuziek. Nou, dan zit je goed met gipsyswing" .

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden