Moderne kunst: twee bedelaars in een lege zaal

Het is de jaarlijks terugkerende vraag in Zweden in de winter: wat doen we met het snel toenemende aantal buitenlandse bedelaars? Ze helpen, ze sneeuw laten ruimen of ze juist terugsturen? Het altijd politiek correcte Zweden heeft zelfs een term voor dergelijke bedelaars: de 'mobiele EU-medeburgers'.

Het debat werd deze winter emotioneler dan ooit vanwege een ongebruikelijke kunstinstallatie in de Zuid-Zweedse stad Malmö. Het kunstmuseum stelde twee Roemeense Roma tentoon: Luca en Marcela, die van de straat waren geplukt. In een lege museumzaal zat Luca op een omgekeerde emmer. Eén van zijn krukken binnen handbereik. Marcela (zwanger) hield een handgeschreven bordje omhoog: 'Ik heb twee kinderen en die hebben geen huis om in te wonen. Ik heb jullie hulp nodig. Bedankt'.

In plaats van in de bittere Zweedse winterkou, zaten ze enkele uren per dag in het museum, tegen een betaling van 140 kronen per uur (14,75 euro).

Het kunstenaarscollectief achter deze installatie wilde hiermee de aandacht vestigen op het stijgende aantal buitenlandse bedelaars op straat en armoede in Europa.

Dit gaat te ver, dit is uitbuiting, reageerden veel Zweden. De twee bedelaars mochten namelijk niets zeggen en geen geld of eten aannemen van bezoekers. Anderen vonden dit juist een prima manier om de problematiek te belichten. In het egalitaire Zweden hebben veel mensen er moeite mee dat het verschil tussen rijk en arm de laatste jaren zichtbaar toeneemt.

"We willen mensen laten nadenken over de gevoelens die je hebt als je een bedelaar ziet staan bij de supermarkt", legde Anders Carlsson, de woordvoerder van het kunstenaarscollectief uit. "Eerst voel je je machteloos. Daarna word je boos en dat is geen fijn gevoel. Dan geef je misschien tien of twintig kronen, maar dat lost het probleem niet structureel op."

De tentoonstelling van Luca en Marcela raakte ook een politieke zenuw. Want de anti-buitenlanderpartij ZwedenDemocraten (de derde partij van het land) wil dergelijke bedelaars voortaan kunnen uitzetten. De partij is woedend dat de stad Göteborg voor 2015 ruim 700.000 euro heeft uitgetrokken voor het helpen van de mobiele EU-medeburgers.

ZwedenDemocraten vindt dat het beter geregeld is in Denemarken, waar bedelen op straat verboden is en je er zelfs een gevangenisstraf van zes maanden voor kunt krijgen.

Een straf die overigens zelden wordt uitgedeeld. En ook in Denemarken neemt het aantal buitenlandse bedelaars toe.

Onder invloed van het barre winterweer laait ook in Noorwegen het debat weer op. Noorse politici wilden een nationaal verbod op bedelen op straat invoeren. Dat verbod heeft het niet gehaald in het parlement, maar wel mogen Noorse gemeenten bedelen verbieden.

De Roemeense bedelaars Luca en Marcela hebben alle aandacht gelaten over zich heen laten komen. Volgens de Zweedse televisie, die met het stel heeft gesproken, is hun grootste wens een huis te kopen, in Roemenië.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden