Modeontwerpers spreken in Rotterdam alle zintuigen aan

Een paspop draait rondjes in een aquarium in 'Water, aarde en lucht' van Hussein Chalayan. (Trouw)

Op de expositie ’The Art of Fashion: Installing Allusions’ is weinig mode te zien. Maar wie dol is op kunst waarbij het lichaam centraal staat kan zijn hart ophalen.

Vijf internationaal opererende modeontwerpers verkennen in het Rotterdamse museum Boijmans van Beuningen de grenzen tussen kunst en mode. Kleren komen daar nauwelijks aan te pas. In een zes meter hoog bouwsel van Belg Walter van Beirendonck is voor het eerst in zijn roemrijke carrière zelfs geen enkel kledingstuk te zien. Met een dergelijke presentatie betreedt de modeontwerper het terrein van de beeldende kunst. Volgens de samenstellers van de expositie hebben modeshows en reclamecampagnes hun langste tijd gehad en maken ontwerpers steeds vaker gebruik van installaties, performances en sculpturale ontwerpen. Draagbaarheid, comfort, of het nieuwe trefwoord ’duurzaamheid’, spelen daarin geen rol.

In een vernuftige presentatie verbindt de in Londen werkende Turkse-Cyprioot Hussein Chalayan ’water, aarde en lucht’ door een aangeklede paspop rondjes te laten draaien in een rechtopstaand aquarium. De sierlijk bewegende jurk wordt met zes onderwatercamera’s vastgelegd en geprojecteerd op schermen. Het totaalbeeld roept automatisch associaties op met de milieubelastende rol van de zich almaar vernieuwende mode. Maar dat blijkt niet de bedoeling: het gaat over kijken en bekeken worden. „Ik doe een beroep op de zintuigen, op je ervaring en creëer een zintuiglijke ervaring rondom het lichaam” zegt de modeontwerper. Dergelijke installaties zijn voor Chalayan altijd het vertrekpunt voor het maken van draagbare, commerciële collecties. „Wellicht wordt ook deze presentatie nog een inspiratie voor een verkoopbare collectie maar dat weet ik nu nog niet. Het wordt echter nooit een directe vertaling.”

Op de vraag of zijn kleding beter over komt in musea dan in de winkel antwoord hij. „Zodra mode in een museum staat wordt het onwillekeurig als kunst ervaren. Het is dan statisch en kent restricties. In de winkel is dat niet het geval.” Belg Christophe Coppens bestrijdt deze gedachte. Hulpeloos heft hij zijn armen omhoog: „Maar mode gaat juist altijd over restricties, over geld en economie. Kunst zit ergens op een heel hoog niveau dat ver boven de mode verheven is en er zelfs het tegengestelde van is. Want bij kunst zijn er juist géén restricties.”

In zijn presentatie ’Â No References’ onderzoekt hij de grenzen van het accessoire in relatie tot het lichaam. Consciëntieus bestudeert hij op welke niet voor de hand liggende delen van het lichaam een sierraad kan functioneren. Dat levert een landschap van surrealistische objecten op waarbij elke referentie naar de geschiedenis, andere kunstenaars of mode is vervallen.

De grootse installaties worden omringt door oud en recent werk van twintig kunstenaars en modeontwerpers. Zo’n vijftig kunstwerken zijn onderling met lijnen en stangen verbonden. Wat zouden de samenstellers ons hiermee willen laten beseffen? De museumruimtes overziend lijken de stukken allen plots terug te voeren op slechts enkele begrippen: context, referenties en restricties. Of het nu gaat om ouder werk, zoals de satijnen kussentjes van kunstenaar Helen Chadwick of het schoentje van was, gevoerd met mensenhaar van Robert Gober. Of om het recentere opblaasbare werk van modeontwerper Gareth Pugh of de japon met de ingebouwde geluid- en lichtstellage van Viktor & Rolf: het komt telkens neer op deze concepten. Gecombineerd met de eindeloze onderzoeksmogelijkheden van het lichaam. Want dát lijkt toch de boventoon te voeren. Mis. Tentoonstellingsmaker Judith Clark stelt dat de expositie over véél meer gaat. We moeten ons al kijkende bewust zijn van het verstrijken van de tijd, het vastleggen van de lichaamsgrenzen, de geritualiseerde of gesacraliseerde uitvoering, het vertekenende beeld van onze herinnering, monumentalisering, fragmentatie, misvormdheid, micro-geografiën en de cultus van de celebrity.

Mode en kunst hebben in het museum dus meer om het lijf dan de bezoeker in eerste instantie denkt te herkennen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden