Modeman doceert eerlijker handel

Hein Voss (57), oprichter van kledingmerk RE-5, streeft naar een duurzame kledingbranche. In gastcolleges op hogescholen predikt hij voor meer aandacht voor mens en milieu.

Wie weet wat er gebeurt met Indiase katoenboeren als ze met grote kledingmerken samenwerken?" Hein Voss (57), oprichter van het duurzame kledingmerk RE-5, kijkt de studenten Textieltechnologie van Saxion in Enschede aan. Ze geven verschillende antwoorden, maar als Voss vertelt dat er iedere dag boeren zelfmoord plegen door de druk van grote inkopers, is het stil.

Dat de samenwerking tussen kledingmerken en boeren in arme landen niet altijd eerlijk verloopt, is geen geheim meer. Toch wordt er volgens Voss, gekleed in T-shirt en vest van zijn eigen merk, veel te weinig met die kennis gedaan. "De ramp in kledingfabriek Rana Plaza in Bangladesh is bijna drie jaar geleden, maar er is bar weinig veranderd. De focus in 'fast fashion' ligt op geld verdienen, terwijl mens en milieu verwaarloosd worden."

Daar wil Voss verandering in brengen. Dat doet hij niet alleen door al tien jaar het duurzame consultancybureau H3P Motives te runnen, maar ook door zijn kennis een keer per maand te delen in gastlessen op hogescholen en mbo-colleges. "Ik verwacht niet dat een grote verandering als de verduurzaming van de gehele keten snel gaat. Daarom probeer ik me te richten op de volgende generatie inkopers en directeuren van kledingbedrijven. Zodra zij gaan inzien dat het zo niet langer kan, is het mogelijk de markt open te breken."

Die markt is nu gesloten. De studenten hebben een paar weken geleden de opdracht gekregen om de herkomst van een kledingstuk te herleiden. Veel studenten is dat nog niet gelukt. "Transparantie bestaat nauwelijks, omdat bedrijven niet met uitbuiting geassocieerd willen worden. De deur blijft potdicht voor de buitenwereld, zodat consumenten geen idee hebben wat ze kopen."

Biologisch

Ook onder deze studenten blijkt die kennis niet paraat. "Als ik kleren bij Hugo Boss koop, zijn die dan duurzaam?", vraagt een jongen achterin het lokaal. Voss legt uit dat duurzaamheid en kwaliteit twee verschillende dingen zijn. "Dat jij een trui van 180 euro koopt, betekent niet dat de schaapsherder een eerlijke prijs voor zijn wol heeft gekregen." Een ander meisje wil weten of de T-shirts van H&M wel echt duurzaam zijn. Voss lacht. "Als een T-shirt voor 8 procent uit biologische katoen bestaat, mag de producent al 'bio-katoen op het label vermelden. Daar maken bedrijven handig gebruik van."

Het gebrek aan transparantie zorgde ervoor dat Voss, afkomstig uit een textielfamilie, na 35 jaar besloot het over een andere boeg te gooien. Als inkoper en manager voor een groot Nederlands kledingmerk reisde hij de hele wereld over op zoek naar de beste en goedkoopste producten. Daarvoor kwam hij veel in kledingfabrieken in Azië, waar tot de laatste eurocenten werd onderhandeld over de prijs van een shirt of broek. Langzaam werd het Voss duidelijk dat hij geen verantwoordelijkheid meer wilde nemen voor deze praktijken. "Als je met je neus op de feiten van de uitbuiting wordt gedrukt, moet je een bikkelharde zijn wil je tot de laatste cent blijven onderhandelen. Voor mij gaat winst niet boven alles."

Zo besloot hij in 2007 zijn eigen bedrijf H3P Motives te starten en in 2010 het kledingmerk RE-5 uit te brengen, dat enkel gecertificeerd biologisch en fairtradekatoen gebruikt. "Een keer per jaar reis ik door heel India om alle schakels in de keten te bezoeken." De weef- en naaifabrieken, maar ook de biologische katoenboeren in het binnenland. "Ik wil zien hoe alles wordt geproduceerd en een band opbouwen met de mensen met wie ik werk." Het is volgens Voss een van de sleutels tot verandering. "Als je weet met wie je werkt en diegene vertrouwt, hoef je niet bang te zijn dat een kledingmerk voor een paar cent minder naar de concurrent gaat. Dan zijn afspraken voor de langere termijn mogelijk."

Financiën

Voss was ook in India toen in 2013 bekend werd dat hij de Max Havelaar Innovation Award had gewonnen, een prijs voor het bedrijf met de meest innovatieve stappen op het gebied van eerlijke handel. "Waar vakgenoten mij eerst afdeden als een dromer, werd ik vanaf dat moment serieus genomen. Financieel bracht het me niets, maar de zelfvoldoening die ik eruit haalde was me zoveel meer waard."

De laatste jaren verkoos Voss deze zelfvoldoening boven zijn financiën. "Tijdens mijn vorige baan kon ik er een tweede huis op nahouden, ik had een boot en kon drie keer per jaar op vakantie. Nu verdien ik minder dan het minimumloon en is m'n gespaarde pensioen opgegaan aan het bedrijf, maar mijn gezin en ik zijn zoveel gelukkiger." Spijt heeft hij dan ook geen moment: "Het enige waarvan ik 's nachts wel eens wakker lig is de vraag hoe ik mijn impact kan vergroten."

Terug in de les is dat een van de boodschappen die Voss de studenten mee wil geven: gemakkelijk is deze verandering niet. "Maar het begint wel met een simpele keuze: wil je meewerken aan een betere wereld of niet?" De studenten knikken, maar als Voss vraagt wie dat doel ziet zitten, steekt slechts een enkeling zijn vinger op. "Ik begrijp het hoor," lacht hij. "Het klinkt als een onmogelijke verandering. Zolang je maar onthoudt dat dat het níet is: elke euro die je uitgeeft is een stem voor de wereld waarin je wilt leven."

Als laatste heeft Voss een documentaire die hij de studenten wil aanraden. "Kijk eens naar de indringende documentaire 'The True Cost' van de Engelse regisseur Andrew Morgan, waarin hij de impact van de mode-industrie op mens en planeet laat zien. Ik ben benieuwd wie van jullie er dan nog voor de deur van de Primark gaat liggen als er een nieuwe winkel opent."

Terwijl de klas langzaam leegstroomt, kijkt Voss tevreden naar de studenten. "Mijn ideeën werden vroeger als voortijdig bestempeld: niemand in de kledingbranche was in 2006 bezig met een circulaire economie of het recyclen van kleding, laat staan de consument. Met mijn colleges kan ik deze studenten klaarstomen voor dit gedachtengoed: de tijd is er rijp voor. Nu de markt nog."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden