Moddergevecht rond een ondergelopen mijn

Het begon met simpele vragen naar hoe een aanbesteding tot stand was gekomen, maar daar komt voorlopig waarschijnlijk geen antwoord op. Wel zijn de Servische overheid en de publicatie die de vragen stelde verwikkeld geraakt in een hevig moddergevecht over de persvrijheid in Servië.

Het Balkan Netwerk voor Onderzoeksjournalistiek BIRN verdiepte zich in een aanbesteding voor het leegpompen van een onder water gelopen kolenmijn. BIRN vond het vooral opmerkelijk dat een Servisch bedrijf de aanbesteding won, maar het werk vervolgens grotendeels uit leek te laten voeren door het Nederlandse bedrijf Van Heck, een specialist op dat gebied. Het suggereerde dat het project goedkoper kon worden uitgevoerd als de overheid Van Heck direct had ingeschakeld.

De regering reageerde als door een wesp gestoken. "Vertel die leugenaars dat ze weer hebben gelogen", zei premier Aleksandar Vucic. Hij wees erop dat BIRN mede wordt gefinancierd door de Europese Commissie en dat de EU hen betaalt om valse informatie te verspreiden.

Dat was uiteraard tegen het zere been van de Europese delegatie in Servië. In een terechtwijzing liet de delegatie weten BIRN te betalen om de vrijheid van meningsuiting een duwtje te geven en zich niet in te laten met de inhoud van berichtgeving. En die vrijheid van meningsuiting, voegde ze er fijntjes aan toe, is een essentiële voorwaarde voor landen die lid willen worden van de EU, zoals Servië.

Maar als iemand zich beknot voelt in zijn vrijheid van meningsuiting is het Vucic zelf. "De EU probeert mij het zwijgen op te leggen", reageerde hij verongelijkt. Inhoudelijk wil hij niet op de zaak ingaan. De aanbesteding zelf was correct verlopen, het goedkoopste bod had de aanbesteding gewonnen en dat was dat. Dat werd ook bevestigd door de Wereldbank.

Andere media, die doorgaans de lijn van de regering kiezen, speculeren volop dat de betrokken journalist van BIRN in de zak zit van een ander bedrijf dat de aanbesteding had verloren.

BIRN zegt dat het de zoveelste keer is dat deze regering haar het zwijgen probeert op te leggen met oneigenlijke argumenten. De organisatie is een campagne begonnen, 'BIRN onder vuur', om aandacht te vragen voor de persvrijheid in Servië.

De grote verliezer is intussen het publiek, merkt de Servische afdeling van de organisatie Transparency International fijntjes op. Want wat er tussen alle tumult ontbreekt, zijn feitelijke antwoorden op legitieme vragen. "Ik mis de informatie om een oordeel te vellen", zegt Nemanja Nenadic van Transparency. "Wellicht is alles in orde, maar niemand heeft de moeite genomen om dat uit te leggen."

En het wordt alleen maar lastiger om die uitleg te krijgen. Nu de affaire al twee weken niet van de voorpagina's is weg te slaan, wil niemand meer met de pers praten. Ook organisaties als Transparency blijven met hun vragen zitten. Zoals vaker.

"Het is gebruikelijk om het niet over de feiten te hebben", zegt Nenadic. "Deze zaak is typerend voor hoe de staat niet-gouvernementele organisaties en media behandelt en daarmee een discussie over de echte onderwerpen moeilijker maakt."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden