Mocht ik de keus hebben tussen een regering zonder kranten of kranten zonder regering, dan koos ik meteen het laatste.

Thomas Jefferson (1743-1826), in ’Notes on Virginia’ (1784)

De twintigste editie van de Citatenprijsvraag bevatte veel ’jokers’: uitspraken die op meer mensen van toepassing konden zijn. Maar Rita Verdonk sloeg werkelijk alles, vond Tobias Kingma (Overveen). ’Alle spraakmakende en vooral afschuwwekkende citaten in de puzzel had zij voor haar rekening kunnen nemen’ – Tobias telde er wel 17. Maar Verdonk was ’recht door zee’. Toch kwamen de Kingmaatjes met hulp van vele familieleden in twee kerstdagen aan de eindstreep. En zij niet alleen.

Nooit eerder was het aantal inzendingen zo groot als bij deze jubileumeditie. De opgave was kennelijk gemakkelijker dan anders, stelden sommige deelnemers vast. Met meer ’inkoppertjes’ dan anders, maar nog genoeg ’instinkers’, zoals de citaten van de rappende ex-minister Donner en van VVD’er Hans van Baalen over ’een beetje zwanger’. Diverse inzenders berichtten dat het ze voor de eerste keer was gelukt om de prijsvraag op te lossen en dat gaf hen een ’overweldigend gevoel van trots en tevredenheid’, zoals een deelneemster het formuleerde die vervolgens in de euforie vergat haar adres bij de oplossing te vermelden. Alette de Ruiter (Delfgauw) had vaak met plezier meegedaan met de puzzel, maar smaakte nu eindelijk ook eens het zoet van de oplossing. ’En dat voelt goed’, bevestigde ook Els Fleurke (Zuidwolde).

Volgens B. Maatman (Tolbert) was het een puzzel ’met een hoog VVD-gehalte’. Niet zo verwonderlijk, want ’geen partij zorgde in 2006 voor zoveel lawaai als die van de liberalen’. Annelien Kalverda was blij dat er deze keer minder ’vage schrijvers en andere creatievelingen’ bij zaten, Jaap Koolstra (Amsterdam) vond dat er gelukkig veel Nederlandse sprekers aan bod kwamen. Maarten Pronk (Zoetermeer) zag veel recente citaten, ’die de grijze cellen sneller een aha-erlebnis geven’.

Anderen moesten de jaargang 2006 van Trouw van zolder halen om de citaten te achterhalen en zo te ontdekken dat minister Karla Peijs ’niet over de Golden Gate-brug nadenkt maar over pieren en mensen’ (Anke Brak, Zegveld). Voor velen is de prijsvraag een ’verplichte en onmisbare gang op het kerstmenu’ (Herman de Wolff, Delft). Vaak gaat de krant mee op reis om de kluif ergens in een vakantiehuisje, een jeugdherberg, in Zwitserland of in de Ardennen met vrienden of bij familie te lijf te gaan. Het levert veel discussies op, maar ook veel ’o ja’- of ’hoera’-momenten. In de Noordwijkse boekhandel Van der Meer puzzelden personeel en klanten samen aan de koffietafel. De PKN-gemeente Zaltbommel zette de oplossing als spreuk van de week op haar website.

Rein Ferwerda (Ede) sprak over ’een kwellend genoegen’, waarbij de samenwerking in familieverband een ’weerkerend plezier’ is. Klaas en Roelie Dijkstra (Ruinen) bleven vrolijk doorpuzzelen, ondanks een grote lekkage, waarbij ook de piano vol water stroomde. Vaak droeg de jeugd bij aan de oplossing, want ’welke oudere kent nu Maryam Hassouni en Jan Tuijp’. Adri Altink (Malden) had ’toch nog wel wat digitaal geschut in stelling moeten brengen’ om tot resultaat te komen. Sommige deelnemers waren teleurgesteld dat zij de puzzel gemakkelijk konden oplossen door het digitale archief van Trouw te raadplegen. Zo wordt het ’gewoon een opzoekklusje’, vondt Watze Elgersma; hij suggereerde het archief in de kerstperiode te sluiten. Ronduit treurig was Arnold C. van der Leer (Heerlen), die de puzzel dit jaar ’van een belachelijke, ja beledigende eenvoud’ vond. In twee uur was hij er klaar mee.

De oplossing is een (vrije) vertaling van een uitspraak die Thomas Jefferson, de latere president van de VS, in 1787 deed in een discussie over persvrijheid. Wat Herman de Wolff de opmerking ontlokte: ’Gelukkig dat we niet voor de keus worden gesteld tussen kranten zonder een citatenpuzzel of een citatenpuzzel zonder kranten.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden