Mkz / 'We roepen de ramp door ons gedrag zelf over ons af'

Een grauwsluier hangt over het dorp Terwolde, op zes kilometer afstand van de rampgebieden Welsum en Oene. Niet een van de boerenbedrijven in het dorp is nog getroffen door mond- en klauwzeer, toch is de spanning om te snijden.

Op straat wordt over niets anders gesproken dan over de gevreesde ziekte. Boerengezinnen blijven op hun erf, afgesloten van de buitenwereld, sommige kinderen gaan niet meer naar school. ,,Afgelopen zondag, met de Biddag voor gewas en arbeid, zaten er nog wel boeren in de kerk. Dinsdag werd bekend dat mond- en klauwzeer in Oene was uitgebroken. Woensdag hadden we een gemeenteavond. Geen enkele agrariër is er geweest'', vertelt hervormd predikante B. Nobel uit Terwolde. ,,Het voelde als een scheur. Een bepaalde groep was er die avond niet en je weet waarom.''

Terwolde houdt zijn adem in. ,,De spanning is erg. De mensen vragen zich af: komt het of gaat het onze deur voorbij? Op zes kilometer afstand, in Welsum, is het helemaal mis gegaan.''

Zeven agrariërs heeft ze gebeld, tientallen zullen deze week volgen. Met de varkenspest is ze zelf wezen kijken hoe het met de mensen ging, maar nu hebben de boeren liever niet dat er iemand komt. Het gaat vooral om in de dreigende situatie een luisterend oor bieden, vindt Nobel. ,,Iedereen is wat in paniek. Het is niet zo dat je honderd koeien kunt ruimen om er weer honderd neer te zetten. Een boer fokt er een bepaalde lijn in, bepaalde eigenschappen. Daar gaan tientallen jaren overheen. Die dieren kun je niet zomaar vervangen. Ook zeggen melkveehouders het erg moeilijk te vinden dat ze al de liters goede melk in de put moeten laten lopen. Dat gaat ze aan het hart.''

De agrariërs zullen echter niet met hun moeilijkheden te koop lopen. Dat heeft Nobel in de drie jaar dat ze als predikant in Terwolde werkt, wel geleerd. ,,Als je zegt: bel maar, dan hoor je niks. Boeren zijn gewend zichzelf te redden. Vaak wil de boerin in een gesprek wel veel kwijt, nu hebben we ook de boer aan de telefoon.''

,,Ze weten wel dat we als kerk de problemen niet voor ze kunnen oplossen. We zeggen alleen dat we aan ze denken, een soort steuntje in de rug. Maar ook aan de financiële problemen kunnen we nauwelijks iets doen, ook niet als diaconie. Een predikant moet ook niet gaan denken de problemen op te kunnen lossen. Het enige wat je kunt doen is hen het gevoel geven dat ze er iets minder alleen voor staan.''

De voorman van de uiterst rechter vleugel in de Nederlandse Hervormde Kerk Tj. de Jong uit Staphorst 'ondersteunde' de boeren door eergisteren te roepen dat het uitbreken van mond- en klauwzeer zonder meer een oordeel Gods is dat over ons land komt. Nobel wil de rampspoed niet zien als een van boven opgelegde straf. ,,Met dat godsbeeld heb ik veel moeite, dat God ziektes naar mensen stuurt om te straffen. Het zou ook niet eerlijk zijn dat alleen een bepaalde groep mensen wordt getroffen. Ik denk dat het meer door onze manier van maatschappijvoering komt dat we dit over onszelf afroepen. Maar ik zie het niet als mijn taak om te wijzen waar de ziekte vandaan komt. Het gaat om het steunen van de mensen.''

Toch wordt de discussie over het noodlot dat telkens de agrariërs treft niet gemeden. Volgens Nobel realiseren de boeren zich ook dat het dierenwelzijn ondergeschikt is geworden aan het economisch belang. ,,Al jaren is deze ontwikkeling gaande. De politiek stimuleerde de schaalvergroting, gaf subsidies, overal konden extra schuren neergezet worden om bedrijven maar groter te laten worden. Maar je botst tegen grenzen aan, zoals toen met de varkenspest. De boeren zijn zelf niet blij hoe met de dieren wordt omgegaan. Ze vragen zich af waarom de dieren niet ingeënt mogen worden. Maar dat heeft weer economisch nadelen. Uiteindelijk moeten de boeren ook hun boterham verdienen.''

Kiezen tussen het dierenwelzijn of de boterham van de boer doet Nobel niet, ze ziet meer heil in een gesprek op langer termijn met de kerk, de boeren en de overheid over hoe deze misère heeft kunnen ontstaan. ,,Die ruiming kan misschien niet anders, maar hoe zit het met inentingsbeleid? De kerk roept dat de maatschappij vercommercialiseert. Alleen het economische is van belang, boeren en dieren zijn ondergeschikt gemaakt. Het gaat erom hoe we zelf in de maatschappij staan, hoe belangrijk de economie is geworden. Daar moeten we op alle niveaus over praten. Het is rampzalig genoeg wat hier gebeurt.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden