Mkz / Inenten brengt boeren niet het walhalla

BRUSSEL - Na afloop van de Europese landbouwraad afgelopen maandag kon minister Brinkhorst alleen maar vaststellen dat het non-vaccinatiebeleid in de Europese Unie niet ter discussie staat. De minister voegde eraan toe dat hij persoonlijk geen goedkope politiek wil bedrijven met een debat over vaccinatie. Maar ondertussen heeft het daar wel veel van weg. De publieke discussie in Nederland laat nog weinig ruimte voor nuancering.

Tien jaar lang heeft geen enkele landbouwminister of boerenorganisatie in Europa vragen gesteld over vaccinatie tegen mond- en klauwzeer. Maar nu het virus de boerderijen in Gelderland, Overijssel en mogelijk andere provincies heeft bereikt, krijgt Europa de schuld. Toch zitten er aan vaccineren nog wel een aantal haken en ogen. De mogelijkheden en beperkingen van inenten op een rij:

Noodvaccinatie: Kan al sinds 1985 worden toegepast. Na een uitbraak van mond- en klauwzeer moet er zo snel mogelijk wordt geruimd. Dat geldt in de eerste plaats voor dieren die met het virus zijn besmet. Het doden van een geïnfecteerd dier is de enige manier, zegt Brussel, om de ziekte adequaat uit te roeien. Als blijkt dat het ruimen van andere dieren in de onmiddellijke omgeving van de infectiehaard niet binnen een periode van uiterlijk tien dagen mogelijk is, bijvoorbeeld door gebrek aan destructiecapaciteit, biedt noodvaccinatie uitkomst. Het vaccin verhoogt dan de kans dat het virus zich niet verder verspreid. Na enkele weken of uiterlijk twee maanden moeten de gevaccineerde dieren alsnog worden vernietigd.

Preventieve vaccinatie: Dit is een algemene maatregel die tot 1991 in Europa werd toegepast. Er bestond in de jaren vijftig een vaccin dat heel effectief bleek tegen drie varianten (A, O en C) van het mkz-virus. Vaccineren was volgens kenners toen succesvol, omdat er amper sprake was van globalisering van de landbouw. Het effect van de vaccinaties nam af naarmate de handel toenam en elders in de wereld andere varianten van het virus opdoken, waartegen het in Europa gebruikte vaccin niet bestand bleek. Er bestaan zeven verschillende varianten van het virus en tachtig subvarianten. Er is in de hele wereld geen vaccin dat effectief is tegen al deze soorten van mond- en klauwzeer.

Non-vaccinatiebeleid voortzetten: Non-vaccinatie is de wereldstandaard en wordt ook verdedigd door de FAO, de wereldvoedselorganisatie. Een derde van de wereld is vrij van mond- en klauwzeer. Belangrijke handelspartners, zoals de VS en Japan, hechten groot belang aan deze status. Bovendien zijn er in Europa, sinds het non-vaccinatiebeleid van kracht werd, geen noemenswaardige uitbraken van mond- en klauwzeer geweest. Er waren slechts twee geïsoleerde gevallen, in Italië (1993) en Griekenland (2000). Ondanks de intensieve landbouw heeft het vaccinatieverbod zijn diensten bewezen. Terwijl in het Midden-Oosten, Noord-Afrika, Turkije en Zuid-Amerika mkz frequent voorkomt, zelfs in Argentinië waar wél wordt gevaccineerd. De EU voorspelde in 1992 dat er een keer in de tien jaar een uitbraak zou zijn. Maar de schade daarvan weegt niet op tegen de kosten van vaccinatie. In de EU moeten dan tweemaal per jaar 300 miljoen dieren worden ingeënt. De kosten daarvan worden geschat op 1 miljard euro.

Wél vaccineren: Vaccinatie tegen mkz biedt de veehouders een redelijk beschermingsniveau, de kans is kleiner dat de ziekte uitbreekt. Europa kan niet eigenhandig het beleid herzien, gezien de internationale afspraken en handelsbelangen. Derde landen, zoals de VS en Japan, sluiten nu meteen hun grenzen voor alle vee en vleesproducten uit de EU, zelfs al komt mkz momenteel in een beperkt aantal lidstaten voor.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden