'Mister Gus' is nog niet van de rechtbank af

Nieuw proces in voorbereiding tegen Nederlandse zakenpartner Taylor

Mister Gus, zo stond de Nederlandse zakenman Guus Kouwenhoven (70) bekend in het West-Afrikaanse Liberia. Een proces tegen de - eerder vrijgesproken - zakenpartner van de Liberiaanse ex-president Charles Taylor wordt opnieuw voorbereid.

Nog steeds weten de Liberiaanse en Sierra Leoonse aanwezigen bij de uitspraak tegen Taylor - gisteren werd hij voor het Speciale Hof voor Sierra Leone (SCSL) in Leidschendam veroordeeld tot 50 jaar cel -exact wie Kouwenhoven is. Volgens Ibrahim Sorie, parlementariër in Sierra Leone, was Kouwenhoven in Liberia 'een grote speler', die 'dicht bij de macht zat'. "Hij maakte deel uit van het criminele netwerk rondom Taylor." Adama Dempster, nationale mensenrechtencoördinator in Liberia, weet ook meteen wie Kouwenhoven is. "Achter de schermen droeg hij bij aan het sponsoren van oorlogen in Sierra Leone en Liberia."

De uitspraak tegen Taylor brengt de zaak-Kouwenhoven in herinnering. Hij wordt er al jaren van verdacht tijdens de burgeroorlog in Liberia illegaal wapens te hebben ingevoerd aan het regime van Taylor, terwijl er een internationaal wapenembargo gold voor Liberia. Daarnaast wordt hij ervan verdacht betrokken te zijn geweest bij oorlogsmisdrijven begaan in Liberia en Guinee.

Tijdens regiezittingen heeft het gerechtshof in Den Bosch besloten 36 getuigen te horen, onder wie Taylor. Zij zijn afkomstig uit zes landen op vier continenten. Onderzoekers zullen diverse plaatsen in Liberia bezoeken. Ook is er contact met het SCSL, dat over veel informatie beschikt.

Mensenrechtenorganisatie Global Witness stelt dat Kouwenhovens houtbedrijven in Liberia een dekmantel waren voor wapenhandel. De Nederlander behoorde tot de intimi van president Taylor, en wist zo in Liberia houtkaprechten op een gigantisch areaal tropisch regenwoud te krijgen. De export van dit - vaak beschermde - tropisch hardhout (ook naar Europese landen) was zeer lucratief. Als tegenprestatie zou Kouwenhoven wapens hebben verstrekt aan Taylor.

Het Panel van Experts van de Verenigde Naties hield hem in een rapport in 2000 'verantwoordelijk' voor de 'logistieke aspecten van veel wapendeals' met de rebellen van Sierra Leone. Dat is precies waarvoor Taylor is veroordeeld. Ook is er veel te doen om de beveiliging van Kouwenhovens houtkapbedrijven. De zakenman vertelde zelf in een interview met Vrij Nederland dat zijn bewakers ex-soldaten waren die door Taylor waren gestuurd. Global Witness wijst erop dat diverse beveiligers gloednieuwe AK 47's bij zich droegen, een bewijs dat Kouwenhoven het wapenembargo schond. Global Witness beweert zelfs dat de Nederlandse zakenman een privémilitie van zo'n 2500 man had. Kouwenhovens advocaat Weski doet de beschuldigingen van Global Witness af als 'onwaar.'

Aan het fortuinlijke bestaan van Kouwenhoven in Liberia kwam in 2003 een einde toen Taylor werd gedwongen af te treden. De Nederlandse politie arresteerde de zakenman in 2005. Dat was het begin van een reeks processen. De rechtbank Den Haag sprak Kouwenhoven in 2006 weliswaar vrij van oorlogsmisdrijven door zijn beveiliging, maar veroordeelde hem wel tot acht jaar gevangenisstraf voor wapenleveranties aan het Taylor-regime.

In de cel ploegde Kouwenhoven het strafdossier door. Hij stak er naar eigen zeggen zesduizend uur in. In 2007 werd de zakenman voorlopig vrijgelaten. Met Weski wist hij met succes aan te tonen dat diverse documenten vals waren en dat getuigeverklaringen inconsistent en onbetrouwbaar waren. Het gerechtshof sprak de Nederlander in 2008 vrij.

Toch kwam er geen einde aan de zaak-Kouwenhoven. In 2010 oordeelde de Hoge Raad dat ten onrechte twee getuigen niet waren gehoord, en dat de zaak over moest. Op 22 juni is de volgende regiezitting in Den Bosch. Kouwenhoven is bij diverse regiezittingen geweest, maar het is onbekend waar hij woont of waar hij nu is.

Bekende van iedere Liberiaan die ertoe deed
Altijd zat Guus Kouwenhoven (Den Bosch, 1942) in de internationale handel: van auto's tot rijst. Maar hij was ook betrokken bij de verkoop van zes gestolen schilderijen, waaronder een Rembrandt. Zijn zakenimperium bouwde hij vanaf de jaren '80 op in Liberia. Hij was getrouwd met een Liberiaanse en kende iedereen die ertoe deed in het instabiele land. Dankzij zijn bruisende Hotel Africa in de hoofstad Monrovia, met zwembaden, cocktailbars en een casino geliefd bij zakenmannen, politici en dames van lichte zeden. En dankzij zijn bedrijven Oriental Timber Corporation en Royal Timber Company. Ex-president Charles Taylor noemde deze bedrijven, goed voor 40 procent van Liberia's houthandel, zijn pepperbush- koosnaam voor iets dierbaars. Volgens Global Witness maakte de bedrijfsbeveiliging zich schuldig aan geweld en mishandeling.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden