Interview

Mist, vaagheid en woordspelletjes konden Memogate niet voorkomen

Beeld ANP

Met zijn taalgebruik probeerde het kabinet de discussie over afschaffing van de dividendbelasting onschadelijk te maken. Dat mislukte.

De woorden die bij communicatie-expert Lars Duursma bleven hangen zijn ‘aan de zijtafel’. Aan de zijtafel kwamen volgens het kabinet de memo’s ter sprake over de voor- en nadelen van afschaffing van de dividendbelasting. 

“Het krachtige van aan de zijtafel is dat je iets zegt zonder dat je het hoeft te zeggen”, stelt Duursma. “Het woord zijtafel zegt dat iets niet belangrijk genoeg is voor de hoofdtafel, dat het geen prioriteit had en de politieke leiders er zich niet mee hoefden te bemoeien.”

Dat beeld is een zogeheten frame, een woord dat de toon en inhoud van een discussie kan bepalen. Plofkip is een bekend voorbeeld, of 'de straf op ziek zijn' als het gaat over het eigen risico in de zorg. In de discussie over de dividendbelasting spreekt de oppositie over 'een cadeau voor de rijken' en 'memogate'. 

Poppen aan het dansen

“Een frame is het meest effectief als het een beeld oproept”, zegt Duursma. Het zijtafeltje is daarom goed gekozen. Maar het tafeltje verdween in de schaduw van een uitspraak van minister Eric Wiebes. Of het nu een leugen was, een onwaarheid of onhandige uitspraak, Wiebes hield zich niet aan de feiten toen hij verklaarde niets van memo’s te weten. Dat terwijl hij zelf voor de VVD een interne memo over dividendbelasting schreef. “Het stonk natuurlijk al”, zegt Duursma, “maar als er dan iets wordt gezegd dat feitelijk niet klopt, heb je de poppen aan het dansen.”

Wiebes verschuilde zich achter een woordenspel. “Hij kreeg een vraag over een memo. Van een memo wist hij niks. Wel van andere documenten. Dat is een raar verhaal. Als een onderwerp zo gevoelig ligt als dividendbelasting, dan moet je naar de feiten kijken, naar de boodschap die je wilt verspreiden en afspreken wat iedereen zegt. Daarbij is er is een groot verschil tussen een deel van het verhaal naar buiten brengen of een feitelijk onjuistheid vertellen. Ik denk dat ze over dat laatste zijn gestruikeld.”

Mist en vaagheid

De strategie van het kabinet was: laat alles maar een beetje in het midden, in mist en vaagheid. Geen ongewone strategie, stelt Duursma. “Er zijn genoeg dingen in Den Haag die overwaaien. Maar hier gaat het over veel geld.”

Voor de oppositie is dividendbelasting wat ontwikkelingssamenwerking is voor Geert Wilders. “Tijdens de algemene beschouwingen verwijst Wilders altijd naar het geld dat naar ontwikkelingssamenwerking gaat", zegt Duursma. "Geen geld voor de zorg? Komt door ontwikkelingssamenwerking. De oppositie doet hetzelfde door telkens naar de dividendbelasting te wijzen als er ergens geen geld voor is. Zo houden zij het onderwerp actueel en relevant, wat voor het kabinet lastig is.”

Lees ook: Wiebes wilde wat terug
De VVD rekende op een tegenprestatie van Unilever en Shell als het kabinet de dividendbelasting zou afschaffen. Dat staat in een document van Eric Wiebes, die eerder stelde dat hij nooit een memo over dividendbelasting had gezien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden