Missie Zeemanoprichter: Helmantel in het Stedelijk

Loek Brons: Miskende kunstenaar verdient na Groningen nu ook plek in Amsterdam

"Het Groninger Museum is al om, nu het Stedelijk Museum in Amsterdam nog." Loek Brons (82), voormalig textielondernemer en kunsthandelaar, klinkt strijdlustig. Hij heeft een missie: een tentoonstelling van Henk Helmantel in het Stedelijk. In een boek dat morgen verschijnt ter gelegenheid van de 70ste verjaardag van Helmantel, poneert Brons de prikkelende stelling dat de succesvolle Groningse kunstschilder een plek verdient in het Stedelijk, het belangrijkste museum voor moderne kunst in Nederland.

Voor de 'kunstelite' is dat vloeken in de kerk, realiseert Brons zich. Die vindt de realistische stillevens en kerkinterieurs van Helmantel niet vernieuwend. Brons: "Maar ze kijken niet goed. Ze zien alleen maar appels, kinderschoentjes en potjes op zijn stillevens, maar in wezen zijn het net als zijn kerkinterieurs allemaal abstracte composities. Helmantel heeft heel veel gemeen met Mondriaan."

Al jarenlang vinden de schilderijen van Helmantel gretig aftrek. Brons speelde daar ook een rol in. Na de verkoop van zijn textielbedrijf aan Zeeman studeerde hij kunstgeschiedenis en was hij van 1989 tot 2006 kunsthandelaar. Hij bracht het werk van Helmantel naar belangrijke beurzen, waaronder de Tefaf in Maastricht.

"De musea negeerden hem, maar in 1995 verkocht ik het eerste grote stilleven boven de ton aan de Caldic Collectie van Joop van Caldenborgh."

Ondanks zijn succes wordt Helmantel nog steeds ondergewaardeerd, meent Brons. Toch lijkt het tij te kenteren. Twee maanden geleden kocht het Groninger Museum voor het eerst een schilderij van Helmantel, een kerkinterieur. Anders dan zijn voorgangers vindt museumdirecteur Andreas Blühm dat de composities en het kleurgebruik van Helmantel wel degelijk beïnvloed zijn door de moderne en abstracte kunst.

Loek Brons hoopt dat deze 'doorbraak' ertoe leidt dat Helmantel eindelijk op waarde wordt geschat in de kunstwereld. In het boek noemt hij zes argumenten waarom hij een plek verdient in het Stedelijk Museum. Brons somt ze op:

1. Zijn 'machtige composities' die niets van doen hebben met fijnschilderen, maar gebaseerd zijn op het kubisme en de abstractie van Mondriaan.

2. De rijkdom aan kleuren en licht: 'Henk is een lichtvirtuoos'.

3. De ruimtelijkheid en het ritme in zijn kerk- en kloosterinterieurs. 'Na Saenredam en Bosboom is hij onze grootste schilder in dit genre'.

4. De relatief hoge prijzen die worden betaald voor zijn werk.

5. Zijn faam in binnen- en buitenland; hij exposeerde in tal van landen, momenteel in Worpswede in Duitsland.

Brons: "In 2000 trok een kleine tentoonstelling van hem in het Rembrandthuis in Amsterdam 40.000 bezoekers. Ik voorspel dat een grote tentoonstelling in het Stedelijk wel 200.000 Nederlandse bezoekers extra zal trekken. Meer Nederlanders naar het Stedelijk, mijn zesde argument."

'Henk Helmantel. Een leven lang schilderen en verzamelen' met 190 afbeeldingen, uitg. Art Revisited.

Reactie Stedelijk

Henk Helmantel in het Stedelijk Museum Amsterdam? Het museum heeft er eigenlijk geen reactie op. Wel laat Bart Rutten, hoofd collecties, weten: "We prijzen ons gelukkig dat we nu zelfs tentoonstellingsvoorstellen uit de media ontvangen, bovenop het grote aanbod dat sowieso onze kant op komt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden