'Misschien werd ik wel verliefd op Badr'

Over enkele dagen verschijnt 'Bad boy', het geromantiseerde verhaal dat Abdelkader Benali schreef over kickbokser Badr Hari. "Ik besef dat de werkelijkheid grimmiger is."

Abdelkader Benali

Abdelkader Benali (Ighazzazen, 1975) kwam op vierjarige leeftijd vanuit Marokko naar Rotterdam en woont tegenwoordig in Amsterdam. Hij studeerde geschiedenis in Leiden en debuteerde in 1996 als schrijver met de roman 'Bruiloft aan zee', die tweemaal werd bekroond. Hij ontwikkelde zich tot een veelzijdig schrijver van romans, verhalen, gedichten, toneelteksten, columns, reportages en artikelen. Een terugkerend thema in zijn werk, dat in meerdere talen wordt uitgegeven, is het migrantenkind tussen twee culturen. Zijn passie voor hardlopen en zijn eigen ervaringen met deze sport verwerkte hij in de romans 'De marathonloper' (2007) en 'De zandloper' (2010). In 2006 verschenen zijn gebundelde berichten over de Israëlisch-Libanese Oorlog die uitbrak toen hij toevallig een jaar in Beiroet verbleef. Op televisie presenteerde hij de literatuurprogramma's 'De schrijver en de stad' en 'Benali Boekt' waarvoor hij Nederlandse schrijvers interviewde. Hij ontving diverse prijzen, onder andere de Libris Literatuur Prijs 2003 voor de roman 'De langverwachte' en in 2009 de E. du Perronprijs. Op 28 november verschijnt zijn nieuwe, op de Badr Hari-affaire gebaseerde, roman 'Bad boy'.

Les 1

Koers niet op het gemiddelde
"Laatst vroeg iemand mij of ik tijdens het schrijven van 'Bad boy' misschien verliefd was geworden op Badr Hari, toen moest ik erkennen dat dat misschien wel was gebeurd. Toch is hij voor mij niet zozeer een held vanwege zijn persoon, als wel vanwege de persona, vanwege wat hij oproept. Dat is een duidelijk onderscheid. De persoon Badr Hari ken ik niet. Ik heb hem één keer gesproken in de rechtszaal en we hebben een paar keer via sms contact gehad, maar ik weet niet meer van hem dan wat iedereen weet. Mij fascineert de iconische uitstraling van Badr Hari: een volksjongen, gedreven door ambitie, die op zijn 28ste als vechtsporter de top heeft bereikt en door de sociaal zwakkeren wordt vereerd omdat hij ongepolijst en authentiek is. Dan komt hij ten val maar hij blijft doorvechten, letterlijk. Het druipt van het drama.

Voor een schrijver is hij veel interessanter dan een kickbokser als Bonjasky die keurig binnen de lijntjes blijft. Badr Hari is iemand met meerdere zielen in één lichaam, grillig en ongrijpbaar. Aan de ene kant is hij heel charmant, plooibaar en open, aan de andere kant overschrijdt hij met zijn gedrag buiten de ring normen waardoor een monster ontstaat.

Ik heb weinig oordelen over hem. Ik merk dat de media, met name De Telegraaf-groep en SBS6, de berichten inkleuren om een schrikreactie los te maken. Ik dacht tijdens het schrijven soms ook: nu moet ik de demon laten zien. Achteraf ben ik blij dat ik dat niet heb gedaan want dan was ik net zo te werk gegaan als Olde Kalter in zijn biografie van Badr Hari. Mensen willen een cliché, een monster - Olde Kalters biografie komt tegemoet aan die wens.

Ik heb het verhaal geromantiseerd uit een verlangen iets totaal anders te doen. Het was een moeilijk boek om te schrijven. Om mijn autonomie als romanschrijver te behouden wilde ik niet te veel over hem weten, tegelijkertijd wilde ik wel de sfeer, de beknelling en de onderhuidse agressie van zo'n personage op papier krijgen. Ik besef dat de werkelijkheid van Badr Hari grimmiger is dan mijn projectie, het is aan de lezer mij te helpen die kloof te dichten. Dat vind ik spannend.

Er zullen mensen zijn die het boek afwijzen. Ik heb sms'jes gekregen met de vraag waarom ik dit deed. Nu wil ik zeggen: ik moest dit van mezelf opschrijven omdat ik boos word van de weinig objectieve berichtgeving over Badr Hari. De media creëerden, nog voordat er een aanklacht tegen hem was, een carrousel van verdachtmakingen en stereotyperingen waardoor het beeld ontstond van een pervers monster. De afgelopen tien jaar heb ikzelf aan den lijve ondervonden hoe makkelijk je beschadigd kunt raken door vooroordelen en om daar tegen in te gaan wilde ik fictie maken van Badr Hari's verhaal. Misschien wek ik daarmee ergernis, maar waarom zou ik een middle-of-the-road boek schrijven waarbij je van iedereen een knuffel krijgt? Ik hoop dat de lezers zullen denken: dit is een ander verhaal dan wat we in de media te horen krijgen. Dan krijgt het boek levenskracht.

Wat mijn familie ervan vindt weet ik niet, ze lezen mijn boeken niet en dat vind ik ook niet belangrijk. Met mijn familie eet ik en heb ik het gezellig, onze relatie gaat niet via de band van de literatuur. Ze zijn wel trots op me, maar dat is biologische trots: ze zullen me altijd binnenboord houden."

Les 2
Als je naam niet goed valt ben je de pineut
"Ik heb een stap gezet door te gaan studeren, maar wat mijn ouders hebben gedaan is veel extremer: zij hebben mij hiernaartoe gebracht toen ik vier was. De reis en de aankomst herinner ik me nog goed. In het vliegtuig ging ik over mijn nek. Het was verschrikkelijk, al vond ik het wel mooi om alles van bovenaf te kunnen overzien, die metapositie geeft je macht. De aankomst was fantastisch. Heel Nederland lag onder een dik pak sneeuw. Het was 1979, je kon over het IJsselmeer rijden. We kwamen aan in een land dat zijn gelaat niet prijs gaf, alles was bedekt en het duurde lang tot het ging dooien.

De mensen in de Rotterdamse arbeiderswijk waar we gingen wonen toonden wel onmiddellijk hun gelaat, ze waren heel lief en aardig. Ons huis was vijftig vierkante meter groot, met glas-in-loodramen, heel mooi.

We hadden een Nederlandse buurvrouw die heel lekker rook. Ik vond het te gek in Nederland. Voor mijn ouders was het veel moeilijker, ze spraken de taal niet, ze waren ontheemd en moesten zien te overleven. Maar mijn vader is een slimme man, hij vond al snel zijn draai en kon op het juiste moment een slagerij overnemen.

Ik heb als jongen vaak in zijn winkel gewerkt, toch vond mijn vader het beter dat ik, de oudste van acht kinderen, zou gaan studeren, zelf had ik daar niet zulke duidelijke gedachten over. Leren vond hij belangrijk, ook de anderen thuis moesten hun diploma halen, dat vond hij vanzelfsprekend.

Ik was wel altijd al een lezer. Thuis werd niet gelezen, boeken ontdekte ik voor het eerst op school, in de kleuterklas van juf Rita zat ik vaak in het boekenhoekje. Dat was eigenlijk een hoekje voor stumpers, sportievelingen bleven in de zandbak hangen. Maar in de zandbak was ik een keer afgestraft, het was de prijs die ik moest betalen voor mijn naïviteit. Toen ik namelijk voor het eerst op school kwam had de juf gezegd: we hebben een nieuwe jongen in de klas en zijn naam heeft tien letters, Abdelkader. Ik had de langste naam van iedereen. Zo had ik nog nooit naar mezelf gekeken. Voor mij was het of een meteoriet in sloeg. Mijn naam werd gekwantificeerd en gewogen, je kreeg er een identiteit door, los van je moeder. Al gauw kwam ik erachter dat het dom was daar trots op te zijn: in de zandbak kreeg ik een klap van een jongen met een kortere naam. De les was: als je naam niet goed valt ben je de pineut. Grote oorlogen gaan hier om, puur op basis van je naam kun je uit de trein worden gehaald en naar de gaskamers worden gebracht."

Les 3
Creëer een nieuwe wereld
"De prenten- en sprookjesboeken in de kleuterklas boden mij een nieuwe wereld, dat was een openbaring. De verbazing en verwondering over de ontdekkingen die je in boeken doet is altijd gebleven. Op de basisschool vond ik het leuk bestaande verhalen te kopiëren. Ik maakte ook striptekeningen, maar ik heb geen goede tekenhand. Toen ik het schrijven ontdekte wist ik: dit is het, hiervoor wil ik leven en sterven. Hoewel ik er om bespot werd door klasgenoten en kinderen uit hogere klassen had ik een brandend geloof in eigen kunnen.

Ik ben gaan schrijven uit behoefte aan een nieuw bestaan. De nieuwe wereld waarin ik met mijn ouders aankwam was weliswaar mooi, maar op een gegeven moment gaat toch het patina eraf. Wat blijft is het verlangen naar de herontdekking van een nieuw land, een nieuwe cultuur, een nieuwe traditie. Boeken bieden die mogelijkheid. Literatuur is mijn huis, daar voel ik mij goed. Als ik lees ben ik niet mijzelf en als ik schrijf ben ik al helemaal niet mijzelf, dan ben ik dat personage. Dat is heel prettig want ik wil alles zijn behalve mijzelf.

Ook hardlopen is voor mij een manier om een nieuw bestaan te creëren. Je bent alleen en je komt dichtbij je oerinstinct, je voelt je ademhaling. Hardlopen heeft mij geleerd mijn eigen plan te trekken. Je weet: daar is de horizon, daar is de finish. Forceer niet, houd je eigen tempo vast. Organiseer je eigen tegenspraak: neem iemand als rivaal. Als hardloper kijk je nooit naar de winnaar, je kijkt altijd naar de persoon die net voor en net achter jou is gefinisht, dat is veel realistischer."

Les 4
Leer jezelf respecteren
"In de tijd dat ik debuteerde hielp hardlopen mij om mijn neuroses kwijt te raken. Ik was opgefokt door verwachtingen die ik niet waar kon maken. Het succes van mijn debuut en de aandacht die ik kreeg intimideerden me, iedereen had een mening over je. De druk was groot, met hangen en wurgen heb ik een tweede boek geschreven.

Ik was jong toen ik debuteerde: 21. Een vaste basis had ik niet, ik studeerde en ik moest mijn leven nog uitvinden, genieten kon ik er niet van. Ik was heel gevoelig en timide. Bang voor de wereld. Ik ging nooit met vakantie want dat durfde ik niet. Ik ben veranderd door stapje voor stapje mijn angsten te overwinnen. Het heeft te maken met jezelf leren respecteren. Je bent wie je bent, doe het daarmee. Het is zinvol jezelf leertijd te gunnen en de kans te nemen om te luisteren en te kijken. Stel jezelf kwetsbaar op en durf dingen te delen met anderen, laat mensen toe in je leven. Ik ben nu getrouwd, het is goed geweest die verantwoordelijkheid met elkaar aan te gaan.

Als schrijver leef je geïsoleerd, je hoeft met niemand rekening te houden. Gelukkig zit ik niet voortdurend achter mijn bureau, ik zou gek worden als ik alleen zou schrijven. Ik heb een volle agenda en sta in contact met de wereld. Ik durf mijn mening te laten horen en laat me niet te snel afleiden door wat anderen vinden. Als ik op Twitter ook maar iets zeg dat kleur-gerelateerd is krijg ik hele volksstammen over mij heen. Tien jaar geleden zou ik schrikken van al die reacties, nu denk ik: kom maar op!"

Les 5
Hoe ontwortelder, hoe beter
"Mijn droom is dat ik later in Marokko ga wonen. Ik ben niet van plan in Nederland te pensioneren, ik kijk wel uit! Liever dan een speelbal van de Libor-rente ben ik een speelbal van de Atlantische Oceaan en een zoutige wind. Binnenkort ga ik een appartement kopen in Tanger, een stad van schilders en schrijvers. De plek inspireert me, ik heb er vrienden. Het past in mijn ontwikkeling om naar Tanger te gaan, me daar te verdiepen en te zoeken naar sporen die Nederlandse auteurs hebben achtergelaten.

Marokko heeft geen olie, ons kapitaal zijn de migranten, zij brengen de toegevoegde waarde. Marokko verwacht dat ze op een dag zullen terugkomen om het land verder te helpen. Het is ook in het belang van Nederland dat die mensen de banden met Marokko aanhalen. Als ik daar ben kan ik bijdagen aan een beter cultureel klimaat, kennis en ervaring delen. Het is fantastisch als je je particuliere ervaringen zo universeel weet te maken dat je ze kunt delen.

Maar ik wil nergens wortelen, dan word ik een heel vervelende, saaie man die binnen de lijntjes kleurt. Hoe ontwortelder, hoe beter. Ik blijf eigenlijk altijd die jongen die ergens aankomt om het avontuur opnieuw te beginnen."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden