Misschien smaakt val Debaltsevo naar meer

Oekraïense militairen verlieten naar eigen zeggen met opgeheven hoofd het al maanden belegerde Debaltsevo. Maar hun chaotische vertrek kan de voorbode zijn van nog meer geweld in de regio.

De Oekraïense troepen die na maandenlange beschietingen door pro-Russische rebellen het stadje Debaltsevo en omgeving achter zich hebben gelaten deden dat met opgeheven hoofd en met medeneming van hun wapens. De 'geplande en georganiseerde terugtrekking' toonde aan dat van een volledige omsingeling waarover Russische media al een week of twee berichtten nooit sprake is geweest.

Zo althans luidt de officiële lezing die de Oekraïense president Petro Porosjenko en legerwoordvoerders geven van de onverwacht snelle aftocht van duizenden Oekraïense militairen uit de door rebellengebied omzoomde Oekraïense enclave. Geen vlucht en geen nederlaag, was de boodschap.

De werkelijkheid was aanzienlijk dramatischer. De aftocht was vaak chaotisch en werd bemoeilijkt door zware beschietingen door de rebellen. Een deel van de troepen moest te voet zien weg te komen. De verliezen waren aanzienlijk.

De officiële lezing leek een antwoord op de laatdunkende woorden die de Russische president Vladimir Poetin eerder deze week sprak aan het adres van Oekraïne, tijdens zijn bezoek aan Boedapest. "Verliezen is natuurlijk altijd naar", zei Poetin. "Vooral als je verliest van mensen die gisteren nog mijnwerker of tractorbestuurder waren."

Debaltsevo ligt al sinds de zomer vrijwel permanent onder vuur, maar de beschietingen zijn de afgelopen weken snel in hevigheid toegenomen. De separatisten zetten alles op alles om de ring rond Debaltsevo te sluiten, ook na het akkoord over een nieuw staakt-het-vuren dat de betrokken partijen vorige week in Minsk tekenden. Volgens de rebellen golden die afspraken niet het 'interne gebied' waar Debaltsevo ligt. Die uitleg was in strijd met het akkoord, dat geen melding maakte van een uitzonderingspositie voor Debaltsevo of welk gebied ook.

Porosjenko en de legerleiding moeten zich verantwoorden voor wat veel Oekraïners - alle montere woorden van de president ten spijt - zien als een nieuw, en pijnlijk debacle, na het bloedbad bij het stadje Ilovajsk in augustus en het verlies, na maanden van felle strijd, van het vliegveld bij Donetsk. Er klinken steeds luidere verwijten dat Kiev niet méér heeft gedaan om de troepen bij te staan, door versterkingen te sturen en de ontruiming van Debaltsevo tijdig te laten beginnen en niet uit te stellen tot het bijna te laat was. Zo hadden meer levens kunnen worden gered. Het zal zijn weerslag hebben op de toch al dalende populariteit van Porosjenko.

Oekraïense militairen ter plekke hebben herhaaldelijk hun woede geuit over de mooie woorden uit Kiev, die vaak bitter weinig gemeen hebben met de harde realiteit aan het front. De klachten betreffen gebrek aan proviand en wapens, waar officiële woordvoerders steeds berichtten dat het de troepen aan niets ontbreekt. Het leidt in Kiev geregeld tot acties van boze familieleden van de frontsoldaten.

Krijgt het staakt-het-vuren na de val van Debaltsevo een tweede kans, of komt er een herhaling van het begin september bereikte staakt-het-vuren? Dat volgde op zware gevechten en aanzienlijk terreinverlies door Oekraïense troepen, maar echte rust bracht het niet en het eindresultaat was dat de separatisten stukje bij beetje honderden vierkante kilometers terreinwinst boekten.

Net als in september is nu over de gehele linie een relatieve rust ingetreden, maar lokaal worden dagelijks gevechten gemeld in de buurt van Loegansk en bij de havenstad Marioepol. Het is niet uitgesloten dat de inname van Debaltsevo naar meer smaakt. Het dreigement van rebellenleider Aleksandr Zachartsjenko Marioepol en zelfs Charkov in te nemen suggereert in ieder geval dat de separatisten grotere ambities hebben. De grootste onzekere factor blijft Rusland, dat iedere betrokkenheid bij het conflict hardnekkig blijft ontkennen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden