"Misschien roepen ze wel 'hoi' in St Petersburg als hier iets mis zou gaan met die kostuums"

Elisabeth van Braam, conservator van Rijksmuseum Paleis Het Loo in Apeldoorn, stond perplex toen in het staatsmuseum De Hermitage in St Petersburg de kasten open gingen. Daar hingen aan rekken honderden kostuums, japonnen en mantels in de meest schitterende kleuren.

“Zoiets had ik niet eerder bij elkaar gezien. Het waren allemaal kledingstukken, afkomstig van de vroegere tsarenfamilie. Ze waren onder het communistisch regime zorgvuldig bewaard. En terecht want het zijn juweeltjes van vakmanschap, met de hand gemaakt uit de meest kostbare materialen en met echt goud- en zilverdraad bestikt.”

Een deel van die collectie is tot en met 12 februari op Het Loo te bewonderen op de tentoonstelling Anna Pavlovna en het Russische hof. Directe aanleiding tot deze expositie is het feit dat de vrouw van koning Willem de Tweede twee eeuwen geleden werd geboren. De expositie geeft een indruk van de kledingpracht die tijdens haar leven door het Russische hof ten toon werd gespreid. Er zijn gewaden van Anna's grootmoeder, keizerin Catharina de Grote, en van haar moeder Maria Feodorovna te bewonderen. Een topper van de tentoonstelling is het staatsiegewaad van lichtblauwe moiré-zijde met goudborduursel dat Anna's moeder heeft gedragen. Volgens een van haar hofdames zag Maria Feodorovna “er goed geconserveerd uit dankzij een duizendtal kleine kunstgrepen in haar kleding”. Het korset van de keizerin-weduwe zat zo strak dat ze slechts heel kleine stapjes kon nemen en zelfs niet kon buigen of haar armen uitsteken om haar lange handschoenen aan te trekken.

Baljaponnen, galaslepen, ochtendkleding en bijpassende accessoires als waaiers, sjaals, pelerines, schoenen maar ook bureautjes, toiletspiegels en handwerktafeltjes zijn in vitrines opgesteld. Vooral de slepen zijn imposant, niet in de laatste plaats door de prachtige versiersels die na al die jaren nog zeer gaaf en fris van kleur zijn.

De herenkleding deed niet onder voor de pracht van de damesgewaden. Kostuums werden gemaakt van goudbrokaat, fluweel of zijde en meestal schitterend geborduurd. Van Anna's broer Nicolaas is er een kinderuniform dat volgens een ingenaaid etiket 'eeuwig bewaard' moest blijven. Tot nu toe werd aan dit verzoek voldaan. Een paar japonnen zullen na Het Loo nooit meer worden geëxposeerd omdat ze te kwetsbaar zijn geworden. Het risico dat ze lopen is tegen een indrukwekkend bedrag verzekerd. Over de hoogte van de premie wil de directie van Het Loo zich niet uitlaten. Elisabeth van Braam: “Misschien roepen ze wel hoi in St Petersburg als hier iets mis zou gaan met die kostuums omdat zij het geld goed kunnen gebruiken.”

Anna's moeder liet zich, als zij legeronderdelen bezocht, passende kleding aanmeten, gebaseerd op de uniformen van het te bezoeken legeronderdeel. Van de vader van Anna, tsaar Paul de Eerste, die in 1801 vermoord werd, trekken vooral schoenen en handschoenen de aandacht. Het wonderlijke verschijnsel doet zich voor dat er van de persoon om wie het op deze tentoonstelling gaat, Anna Pavlovna, geen enkel kledingstuk aanwezig is. Elisabeth van Braam: “We hebben er overal naar gezocht maar tevergeefs. De reden is waarschijnlijk dat Anna bij haar huwelijk in 1816 haar garderobe meenam naar Nederland. Hier was het gebruikelijk dat de leden van de koninklijke familie kleren die ze afdankten aan leden van de hofhouding schonken. Na de dood van Anna in 1865 werd de inhoud van haar kleerkast ook onder hen verdeeld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden