Dijkgraaf Hein Pieper van Waterschap Rijn en IJssel peilt het water in de Baakse Beek.

Droogte in Nederland

‘Misschien moeten we in de Achterhoek kamelen gaan houden’

Dijkgraaf Hein Pieper van Waterschap Rijn en IJssel peilt het water in de Baakse Beek.Beeld Herman Engbers

De Achterhoek kampte deze zomer met extreme droogte. Hoe is het er nu?

Mislukte oogsten, drooggevallen beken en verpieterde mais: de Achterhoek werd afgelopen zomer voor het tweede achtreenvolgende jaar geteisterd door extreme droogte. Dat zorgde onder meer voor wanhopige boeren en stervende natuur, maar ook voor een explosieve groei van ‘plaagsoorten’ als de buxusmot en eikenprocessierups.

Een half jaar later is het gebied er gelukkig iets beter aan toe, zegt dijkgraaf Hein Pieper van waterschap Rijn en IJssel. Door het regenachtige najaar staat er sinds een week of drie in alle beken weer water. “Dat heeft een hele poos geduurd. Sommige beken stonden al anderhalf jaar droog.”

Toch is de droogte niet voorbij, want het grondwater is nog lang niet op peil. “Afgelopen tijd heeft het redelijk wat geregend, maar op de hoge zandgronden zakt het gewoon weg”, zegt Pieper. “Dat is een groot verschil met het westen. Daar is het zo nat dat boeren een groot deel van de oogst niet van het land konden krijgen. De omgekeerde wereld! Het westen krijgt 40 procent meer regen.”

Het grondwater staat op sommige plekken 50 centimeter te laag

Vooral de hoge zandgronden, die volledig afhankelijk zijn van regenval, lijden nog onder de gevolgen van twee droge zomers achter elkaar. “Op sommige plekken, bij Zelhem en Montferland, staat het grondwater 40 tot 50 centimeter te laag. We zullen het deze winter dus weer moeten hebben van het opvangen en vasthouden van de regen om de grondwatervoorraad aan te vullen.”

Het waterschap doet dat onder meer door de stuwen maximaal te openen en gratis duikerafsluiters (tijdelijke afsluiters die zelf te plaatsen zijn) en advies beschikbaar te stellen aan particulieren, landgoedeigenaren en boeren. 

Daarnaast werkt het waterschap met andere partijen aan langetermijnoplossingen in de regio, zoals ‘Lichtenvoorde Klimaat Klaor’. In dat dorpje worden beken en riolen omgeleid en waterbergingen aangelegd om de droogte aan te pakken.

Beken bestendiger maken tegen zowel droogte als wateroverlast

Ook komt er een ‘herinrichting van de beeksystemen’ waarbij landgoedeigenaren, boeren, waterschap, gemeente en inwoners samen gaan kijken hoe ze de beken zo kunnen inrichten en verleggen dat ze zowel tegen droogte als wateroverlast bestendiger zijn. In 2020 krijgt dat project volgens Pieper meer ‘schop in de grond’.

Ook boeren in de Achterhoek ondervinden nog altijd hinder van de droogte, zegt boerin Suzanne Ruesink uit Aalten, bij wie Trouw afgelopen zomer op bezoek was. Haar mais was toen zo verpieterd dat die nauwelijks voedingsstoffen voor de koeien bood, en ook het gras stelde weinig meer voor. “De droogte heeft nog heel lang nageijld. In het najaar was het gras wel wat beginnen te groeien, maar we moeten nog steeds extra voer voor de koeien aankopen.”

In het voorjaar had Ruesink veel bomen geplant, maar daar is niets van overgebleven. “Heel jammer. Als je nu een gat in de grond graaft, zie je nog steeds hoe droog het is”, zegt Ruesink. “Op een aantal plekken hebben we extra dammetjes gemaakt zodat het water beter wordt vastgehouden. En ik heb een houtwal aangeplant. Ik hoop dat daardoor het water iets omhooggetrokken wordt. En dit najaar hebben we nog vijfhonderd struiken en boompjes geplant. Ik denk dat het daarmee wel goedkomt.”

Op termijn is het de vraag of haar bestaan als melkveehouder in de Achterhoek lucratief kan blijven, zegt Ruesink. “Het saldo van de gemiddelde melkveehouder in de Achterhoek is lager dan in de rest van Nederland. Ik kan niet in de toekomst kijken. Maar als dit zo door blijft gaan, vraag ik me af of je hier nog wel koeien kunt houden of dat je beter olijfbomen kunt planten en kamelen kunt houden. Als collega’s elders in het land structureel voor een lagere prijs kunnen produceren dan wij, moet je nadenken of je dat nog wel wilt. Er is echt nog heel veel regen nodig.”

Lees hier de zomerserie terug over droogte in de Achterhoek

Deel 1: De Baakse Beek bij Vorden is helemaal drooggevallen. Tot verdriet van Hein Pieper, dijkgraaf van het droogste stukje Nederland: ‘Dit draai je niet zomaar terug.’

Deel 2: Door de droogte nemen plaagsoorten explosief toe, vertelt Udo Hassefras van Natuurmonumenten op het landgoed van Kasteel Slangenburg. Andere dieren dreigen juist te verdwijnen.

Deel 3: Zelfs de Zumpe, een kwetsbaar natuurgebied dat normaliter een groot deel van het jaar onder water staat, is drooggevallen.

Deel 4: Nu haar maïs verpietert, overweegt boerin Suzanne Ruesink over te stappen op andere gewassen. “Drie jaar geleden liep alles hier nog onder water in juni. Nu lijkt het wel Zuid-Frankrijk.”

Deel 5: Niemand zal wakker liggen van het risico op een natuurbrand, zegt brandweerman Klaas Noorland. “Maar toen het in juli 40 graden was, was iedereen die bij het bos woont zich heel bewust van de risico’s.”

Deel 6: Schipper Bruno Kievits stelt alles in het werk zodat zijn pontje ondanks de lage waterstanden kan blijven varen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden