Miss Monroe heeft een waterhoofd

De Nederlandse Opera en het Holland Festival presenteerden hun nieuwe opera over Marilyn Monroe voor een enthousiast premièrepubliek. Maar een klassieker zal het niet worden.

Holland Festival
De Nederlandse Opera, solisten en Nederlands Kamerorkest olv Steven Sloane met première van 'Waiting for Miss Monroe' van Robin de Raaff en Janine Brogt op 9/6 in Stadsschouwburg Amsterdam. Nog vier voorstellingen t/m 16 juni. Uitzending via Radio 4 op 16/6. www.dno.nl

Workday. Birthday. Deathday. Zo heten de drie aktes die samen de nieuwe opera 'Waiting for Miss Monroe' vormen. Deze drie 'dagen' zijn een nogal platte simplificatie, een dunne indikking van Monroe's leven, bedacht door schrijfster Janine Brogt. De muziek die Robin de Raaff daar vervolgens onder zette, is verre van plat of simpel, eerder uiterst dik georkestreerd en loodzwaar. Het nieuwe operakind huppelt daardoor wat hulpeloos rond met een enorm waterhoofd en tuitende oren.

De wereldpremière zaterdag in het Holland Festival was evengoed een groot publiek succes. Zeker voor sopraan Laura Aikin, die van Monroe een fantastische rol maakte. Veel bijval ook voor componist en librettist én voor regisseur Lotte de Beer, een waarachtig talent dat deze voorstelling naar een hoger plan tilde.

Vreemd dat Brogt geen lookalike op het toneel wilde, maar dat er in haar tuttige tekstboek wel allerlei minuscule feitjes en weetjes uit Monroe's biografie opduiken. Overbodige ballast. Het is een kijk-mij-eens-veel-weten-over-Marilyn-tekst. Zeker niet ondramatisch op bepaalde punten, maar psychologische diepgang is er nauwelijks, al helemaal niet in het streven om verbanden te leggen tussen Monroe's vermeende vadercomplex en haar onvermogen om kinderen te krijgen. Het 'drama' is bovendien gespeend van de broodnodige humor en is in dat opzicht vele malen oninteressanter en ééndimensionaler dan dat voor 'Anna Nicole' (van de moedige en geestige librettist Richard Thomas), die opera over dat andere sekssymbool die vorig jaar in Londen in première ging.

In die opera zat ook een mooie muzikale ontwikkeling van licht naar diepzinnig, van platte humor naar diepe tragiek. Als in De Raaffs opera Marilyn seksueel belaagd wordt door de broertjes Kennedy, Clark Gable en Joe DiMaggio klinkt bij die nare scène terecht hele heftige muziek. Punt is dat die muziek net zo heftig is op veel minder dramatische momenten in het verhaal. Op een paar verstilde momenten na - meteen de sterkste scènes van de avond - slokt die heftige muziek alle aandacht op.

Hoewel de met clusters volgesmeerde muziek tamelijk murw beukt, is die ongetwijfeld zeer gedegen en kundig in elkaar gezet. Soms doemt er iets herkenbaars uit de orkestbak op, zoals het stijgende thema van vijf akkoorden op Monroe's naam, of de muziek uit het begin die bij de monoloog uit Joyce's 'Ulysses' terugkeert. Maar het is allemaal te koortsachtig, te opgepompt.

De zanglijnen liggen bovendien onhandig, met rare zinscontructies en klemtonen als gevolg. Het geheel klinkt als een cliché van wat moderne zang een tijdlang is geweest. Als Joe aan Marilyn rozen geeft, doet hij dat met zoveel ongepast muzikaal geweld alsof het lijkt dat hij die rozen één voor één door haar strot gaat duwen. Die vervelende vocale schrijfwijze bereikt dieptepunten in de 'duetten' tussen Paula en Whitey, die bijna niet om aan te horen zijn.

Zoals gezegd draagt Laura Aikin de voorstelling. Er zijn naar verluidt heel wat kleurspoelingen door heur haren gegaan (ze weigerde een pruik) vooraleer de 'echte' Monroe-kleur een feit was. Aikin heeft uitstraling te over, bezit een dijk van een stem en aannemelijke Monroe-looks, maar kan desondanks de voorstelling niet redden. Er is verder prima gecast met Hendrickje van Kerckhove (als Norma Jeane in een sterke scène aan het slot) en Dale Duesing (Fox) als uitschieters. Het Nederlands Kamerokest verdedigt onder leiding van Steven Sloane de partituur met gedreven inzet. Maar nee, dit is helaas alweer een opera voor op de plank.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden