Mislukte top Nice blijft EU parten spelen

ROME - ,,Ik hoop dat we eruit komen, zo niet dan vallen we terug op het Verdrag van Nice'', zei de Italiaanse premier Silvio Berlusconi dit weekeinde in Rome.

'Nice' hangt als een schaduw over de onderhandelingen over de nieuwe Europese grondwet. Mede door dat verdrag is het zeerde vraag of die grondwet er medio december is, zoals EU-voorzitter Italië hoopt.

In Nice lukte het in december 2000 niet de Unie slagvaardiger te maken door hervorming van de Europese instellingen. Na vier dagen en een nacht bereikten de staats- en regeringsleiders in de vroege uren van 11 december een compromis dat door toenmalig premier Wim Kok werd bestempeld als een 'zeer bescheiden stap voorwaarts'.

Uren hadden de leiders in Nice besteed aan een mathematische discussie over de verdeling van de stemmen. Op basis van het stemgewicht kunnen in Europa beslissingen bij meerderheid worden genomen, of juist geblokkeerd. In feite gaat het om macht, zoals ook dit keer.

Het doel in Nice, en daarvoor in 1997 in Amsterdam, was om de Unie voor te bereiden op de toetreding van nieuwe landen. In Nice eiste Duitsland, het land met de meeste inwoners, meer stemgewicht dan Frankrijk. Parijs weigerde toe te geven op de eigen top. Ook België was ongelukkig omdat het een stem minder kreeg dan Nederland, elf in plaats van twaalf. Alleen Spanje was opgetogen omdat aan Madrid meer stemmen waren toegekend.

Duitsland berustte en nam er genoegen mee dat het evenveel stemmen (29) kreeg als Frankrijk, Groot-Brittannië en Italië. Op aandringen van Duitsland kreeg Polen evenveel stemmen (27) als Spanje. Bondskanselier Schröder verzuchtte tijdens die nachtelijke vergadering dat hij ziek werd van het geklaag van de lidstaten. ,,Het belooft weinig goeds voor de toekomst'', merkte hij volgens uitgelekte notulen op.

Het akkoord van Nice, hoe slecht volgens sommigen ook, blijft de EU parten spelen. De Spanjaarden en Polen willen hun status van grote lidstaten niet opgeven. ,,Nice is wet geworden'', benadrukte de Poolse premier Lezlek Miller zaterdag in Rome. Hij wil het spel hard spelen, samen met zijn Spaanse bondgenoot José María Aznar.

De ontwerpgrondwet voorziet in een andere, simpele, formule voor het nemen van besluiten. Een beslissing kan worden genomen als een meerderheid van landen het daarmee eens is, die bovendien samen goed zijn voor 60 procent van de bevolking. Het systeem dat in Nice werd bedacht zou in 2009 verdwijnen.

EU-voorzitter Italië weet nog niet wanneer het tijdens de onderhandelingen dit delicate onderwerp zal aansnijden. ,,Als we niet verder komen op dat punt, dan zijn deze besprekingen eigenlijk overbodig'', zei de Italiaanse minister van buitenlandse zaken Franco Frattini.

Toch hoopt hij dat dankzij de open discussie de heikele kwestie geregeld wordt. ,,We hebben een plicht tegenover de burger om voor de Europese verkiezingen van juni 2004 een goed resultaat te bereiken. We zitten allemaal in dezelfde boot'', aldus de minister, die er klaarblijkelijk al van uit gaat dat Italië deze klus níet voor het nieuwe jaar zal klaren. Hoe dan ook wordt het nieuwe grondwetsverdrag volgend jaar ondertekend - in Rome.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden