Mislukte jongensdroom herleeft

Reportage | Hongaarse premier Orban bouwt luxe voetbalstadion en spelersacademie in geboortedorp

FELCSUT - Klein maar fijn, zeer fijn is het voetbalstadion dat in het Hongaarse Felcsut verrijst. Het sportpaleisje, een ontwerp van toparchitect Imre Makovecz, wordt het duurste en modernste van Hongarije. En zeer exclusief: er passen maar 3500 toeschouwers in. Nog veel trouwens voor een dorp met 1800 inwoners.

Het stadion is onderdeel van de Ferenc Puskas voetbalacademie, in 2006 opgericht door de huidige Hongaarse premier Viktor Orban. Hij hoopt er een nieuwe generatie topvoetballers op te leiden die de tijden van het gouden Hongaarse voetbalteam uit de jaren vijftig kunnen laten herleven. De academie, gevestigd in een landhuis en een aantal kerkachtige Makovecz-bouwwerken, leidt pupillen vanaf 14 jaar op, onder wie ooit ook Orbans eigen zoon.

Pal naast de academie ligt de vakantiewoning die Orban in 2005 midden in het dorpscentrum liet bouwen. De namaakboerderij is omringd door bijgebouwen, waaronder een gastenverblijf en een Finse sauna. Hij ontvangt er politieke en zakelijke vrienden. Dan worden er varkens geslacht, waarbij Orban zelf het uitbeenmes ter hand neemt.

Orban groeide in Felcsut op. Waar nu het stadion verrijst, lag het sportveld waar hij zijn eerste voetbalschoenen versleet als speler bij FC Felcsut, de dorpsclub die dankzij zijn inspanningen sinds dit jaar in de eredivisie zit. Politiek en voetbal zijn Orbans twee passies. Liever nog dan het premierschap had hij naar eigen zeggen in het nationale team gespeeld.

Een voetbalopleiding, een eredivisieclub en een luxe voetbalstadion: het zijn aardige compensaties voor een mislukte jongensdroom. Maar het 13 miljoen euro kostende stadion trekt veel kritiek, ook bij aanhangers van regeringspartij Fidesz. "Voetballiefhebbers verheugen zich misschien, maar wat zou Fidesz als het in de oppositie zat gezegd hebben?", aldus de conservatieve politicoloog Gabor Torok in zijn blog.

Onzin, meent pr-man Gyorgy Szollosi. Het stadion is volgens hem "geheel gefinancierd door het bedrijfsleven". Dat is een vrije interpretatie van een nieuwe belastingregeling waardoor bedrijven 70 procent van hun omzetbelasting aan een zelf te bepalen sportorganisatie kunnen schenken. Het leverde de academie vorig jaar 9,5 miljoen euro op, evenveel als alle topvoetbalclubs bij elkaar. Dat Orbans voetbalproject zoveel kreeg, is geen verrassing. Goede relaties met de machtige premier schaden niemand.

Orban komt uit een arm gezin, maar die dagen zijn lang voorbij. Zijn familie bezit de grond rondom het stadion. Daarnaast behoren Orbans echtgenote Aniko Levai, haar zakenpartner Janos Flier en burgemeester Lorinc Meszaros, die geldt als Orbans rechterhand, via een netwerk van bedrijven en familieleden tot de grootste pachters in de omgeving.

Meszaros is behalve burgemeester ook voorzitter van de voetbalacademie. Samen pachten ze duizenden hectaren landbouwgrond, en iedere hectare is goed voor 300 euro EU-landbouwsubsidie. Hun inkomens maken van Felcsut het rijkste dorp van Hongarije.

De omvang van hun landerijen herinnert aan voorbije aristocratische tijden, toen diezelfde grond eigendom was van de Oostenrijkse aartshertog Jozef. Diens voormalige kasteel en het bijbehorende arboretum maken deel uit van het nieuwe imperium. Zelfs het treintje dat Jozef ooit voor zichzelf liet bouwen, wordt weer in ere hersteld.

Oppositie wordt in Felcsut niet gewaardeerd. Dat merkte oppositieleider Gordon Bajnai die deze zomer het voetbalstadion wilde aanschouwen. Demonstranten met dure voorgedrukte spandoeken wachtten hem op en een bewakingsdienst voorkwam dat de sociaal-liberale oppositieleider zelfs maar uit de bus zou stappen.

Dorpelingen praten nauwelijks met de pers, want bijna iedere familie is van Meszaros afhankelijk voor werk: via de gemeente, de voetbalacademie of een van diens bedrijven. Eén van de weinige openlijke lokale critici is Andras Varadi, een schaapsherder die met zijn gezin in een eenkamerwoning zonder water even buiten Felcsut leeft. Maar die heeft dan ook niet veel meer te verliezen.

Achter zijn huisje staan twaalf schapen, schamel restant van de 270 dieren die twee jaar geleden nog op de staatsgrond rond het gehucht graasden. Toen die grond verpacht werd, was Varadi zeer geïnteresseerd, tot hij bezoek kreeg van Meszaros, de 'stroman van Orban', zoals hij hem betitelt. Die toonde hem tijdens een autorit welke velden allemaal 'van ons' waren en maakte duidelijk dat meedingen naar een pachtcontract zinloos was.

Meszaros kreeg de grond en stuurde midden in de zomer een bulldozer om de gezamenlijke groentetuin van de dorpelingen om te ploegen. Tot in het hart van het gehucht verrezen hekken om zijn pachtland. Bij gebrek aan graasgrond moest Varadi zijn schapen uiteindelijk verkopen. Nu schiet het onkruid op in bermen die zijn kudde vroeger kort hield.

Varadi is diep teleurgesteld. "Ik heb in 2010 al mijn buren aangeraden om op Orban te stemmen. Ik had alle hoop dat een man die hier is opgegroeid, goed zou zijn voor de streek. Maar de enigen die er beter van geworden zijn, zijn zijzelf."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden