Misleidend hoogveen

Zodra we van de dijk afgaan wordt het een glibberige bende. Het Korenburgerveen is in deze natte tijd maar net begaanbaar.

Een man en een vrouw raken eind 2008 verdwaald tijdens een wandeling bij Winterswijk. Zij raakt van het pad af en komt terecht in het hoogveen. Ze probeert er uit te komen, maar zakt juist steeds verder weg in de zuigende ondergrond. Het begint te schemeren. De wandelaarster zit inmiddels tot haar middel vast. Gelukkig doet de mobiele telefoon het. Hulpdiensten arriveren en de vrouw wordt uit haar benarde positie bevrijd.

Twee jaar eerder was er al bijna een paard verdronken in ditzelfde grensgebied. Een lokale bewoner bood hulp nadat een Duitse amazone in paniek zijn erf op was gerend, op zoek naar iemand die haar viervoeter kon redden. Die zat inmiddels al tot zijn nek in de zompige plantenresten.

In 't Woold, de verborgen wildernis waar zich dit allemaal afspeelde, mogen we in deze waterige tijd niet eens de paden op. Uit lijfsbehoud gaan we zelf ook liever naar het begaanbaar verklaarde Meddose Veen. Samen met het Vragender Veen is dit onderdeel van het natuurpark Korenburgerveen, 500 hectare groot. Hier krijgen hoogveen, moerasbos, heide en voedselarme graslanden weer de ruimte.

Het fietspad op de dijk ligt op het tracé van de oude spoorlijn naar Groenlo, zodra we daar van afgaan wordt het een glibberige bende. De route is af en toe volledig overstroomd vanwege smeltwater. Een knuppelpad door het Elzenbroekbos geeft nog enige stevigheid aan de ondergrond van het Meddose Veenpad. Korte stukken boomstam zijn overdwars op het pad gelegd, het wit van de bast verraadt een voormalige berk.

Het veen had ook zijn goede kanten. Het Korenburgerveen werd vanaf de veertiende eeuw afgegraven. Gedroogd had deze grondsoort waarde als brandstof en ging het als turf de kachel in. In de grensgebieden maakten lokale bewoners regelmatig ruzie over wie het recht had om waar veen te steken. De grenzen waren in dit soort verraderlijke gebieden vaak niet helder vastgelegd. Waar was het nog onze kant en waar begon het gebied van de oosterburen?

Al soppend is het moeilijk voor te stellen dat in dit veengebied tien jaar geleden damwanden zijn geplaatst om verdroging tegen te gaan. Het arme regenwater blijft nu staan en voedselrijk water kan niet door de wanden heensijpelen. Mestresten uit naastgelegen landbouwgronden kunnen dus niet meer in het Korenburgerveen binnendringen. Ook het beekdalsysteem aan de rand van het veen is hersteld.

En we zien weer blauwgraslanden. Die danken hun naam aan de blauwe zegge. Veenmos, het belangrijkste plantje dat zorgt voor hoogveenvorming groeit hier inmiddels ook alweer. Er is dus nieuw hoogveen in de maak. Lavendelheide en moeraswolfsklauw zijn eveneens gesignaleerd. En twee kraanvogels zijn vorige zomer voor langere tijd neergestreken. Natuurmonumenten hoopt dat de roerdomp en de kwartelkoning zich in de toekomst weer zullen laten nu de randvoorwaarden verbeterd zijn.

Dat was ook het doel van het hele project: zeldzame planten en dieren de ruimte geven. En dat past allemaal binnen het grotere plaatje van herstel van de ecologische hoofdstructuur. Met Europese subsidie konden Natuurmonumenten, de gemeente Winterswijk en de Stichting Marke Vragender de oorspronkelijke flora en fauna weer een kans geven.

Vanaf de uitkijktoren werpen we een blik over de spoorlijn. Daar ligt het grootste, stilste en minst toegankelijke deel van het Korenburgerveen. Even later worden we door planken vlonders geholpen om droogvoets het veen uit te komen.

Op de heenweg zagen we het coulissenlandschap van landgoed het Mentink nog als boerenbuiten, als platteland. Na onze kledderige ervaringen in het op het Meddose Veenpad ogen boerderijen, zandpaden bos en graslanden opeens als een landschap vol beschaving.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden