Misdienaar

Luit Spanninga, oud-docent Academie voor de Journalistiek

Dit gedicht boeit me omdat wij met ons gezin - ongeveer 35 jaar later - in hetzelfde stadskwartier woonden. Onze wijkkerken lagen tegen het stadscentrum: Martin Veldman ging naar de rooms-katholieke kerk, wij - met onze vier zonen - naar de gereformeerde Koepelkerk. Het moet omstreeks 1940 geweest zijn dat Martin Veldman 's morgens vroeg zachtjes het huis verlaat en als gesjochte jongen ter kerke gaat. Hij trekt toog en superpli aan en voegt zich in de rij. Hij gaat tot God. 'God die z'n jeugd verblijdt'. Een kerkgang met allure! Een ontroerende reportage. De pontificale stoet van misdienaars wordt aangeduid met 'het defile van kinderdroefenissen'. De dichter ziet zich op de koude ochtenden weer omzichtig opstaan, tafeldekken en zachtjes - 'in de dunne ochtend' - het huis verlaten.

Ik denk dat Veltman inmiddels de kerk van zijn jeugd heeft verlaten. Z'n gedicht lees ik als een milde beoordeling van het verleden. Z'n poezie verraadt heimwee naar vervlogen tijden, tegelijkertijd is het afstand nemen van de Roomse Santekraam. Of vergis ik me? Zou het subtiele spel van de liturgie, gegrift in het bewustzijn van een jongensziel, langer gedijen?

Vele jaren later woont ons gezin in Leeuwarden. De strafgevangenis is er nog. Het stadsziekenhuis wordt onder onze ogen afgebroken. Op de zondagochtenden begeven mijn vrouw en ik ons - gevolgd door vier zonen - naar de gereformeerde Koepelkerk. Een monument van calvinisme en Friese degelijkheid. Boven op de kraak zitten de gesjochten jongens, beneden het vrome volk. In de Koepelkerk geen rij van knapen in liturgische gewaden, geen toog, geen superpli, geen bel als wegbereider naar het allerheiligst sacrament. Wel een kraak waar alles gebeurde wat God verboden had. En een boze koster.

Onze kinderen gaan niet meer naar de kerk. Ook zij hebben hun herinneringen aan flarden liturgie, barokke preken, kinderdroefenissen. Jammer, de draad met het verleden is geknapt. We hebben samen geen kans gezien het defile gaande te houden.

Gesjochten jongens en meiden zijn we.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden