’Misdaadverhaal mag nooit lonen’

De Britse regering wil met een nieuwe wet voorkomen dat criminelen geld verdienen aan hun duistere verleden door het schrijven van een boek.

Minister van binnenlandse zaken John Reid zet er vaart achter. Vanwege de publieke beroering in Noord-Ierland over (onbevestigde) berichten dat de oud-leider van de paramilitaire Ulster Vrijheidsvechters, Johnny ’gekke hond’ Adair, een hoog voorschot heeft ontvangen van een Londense uitgever voor het schrijven van zijn levensverhaal.

Vorige maand zou de zoon van Abu Hamza, de radicale imam die een celstraf uitzit voor het aanzetten tot moord, geld hebben gevraagd voor een boek over zijn vader. De zoon zat zelf in Jemen vast voor het beramen van een terroristische aanslag. Er zou een karrevracht aan Al-Kaida-leden, moordenaars, moslim-extremisten en gangstermeisjes onderhandelen over het schrijven van hun memoires.

„Aan dit soort profiteren willen we een einde maken”, schrijft het ministerie van binnenlandse zaken op zijn website ter introductie van een openbare consultatie hierover. Volgens staatssecretaris Gerry Sutcliffe leidt dit alleen maar ’tot verdere pijn voor de slachtoffers en hun families en gaat het in tegen de principes van natuurlijke rechtvaardigheid’. De nieuwe wet is een van de maatregelen om het rechtssysteem ’te herbalanceren ten gunste van slachtoffers’.

Onder de nieuwe wet zouden niet alleen de schrijvers onder de criminelen moeten vallen, maar ook de misdadigers die informatie tegen geld geven, die betaald krijgen voor televisieoptredens of meespelen in een film over hun criminele activiteiten. Het is niet duidelijk hoe de wet omgaat met familieleden van criminelen die een boek schrijven, of met ghost writers.

Twee jaar geleden heeft de regering al eens geprobeerd net zo’n wet in te voeren na klachten van de moeder van een van de slachtoffers van kindermoordenaar Mary Bell. Die had 75.000 euro ontvangen van de schrijver van een boek over zijn moorden. Destijds stuitte het idee voor een wet op tegenstand binnen het kabinet. De Lord Chancellor, die verantwoordelijk is voor het rechtssysteem, had niet alleen praktische juridische bezwaren maar vond ook dat de verhalen van misdadigers belangrijke inzichten geven in hun criminele gedrag. De Conservatieven lanceerden vorig jaar ideeën voor eenzelfde soort wetsvoorstel.

Uitgevers beschouwen de voorstellen als een poging tot censuur.

De regering zegt zich bewust te zijn van de ’fijne scheidslijn tussen de vrijheids van meningsuiting en de noodzaak om de rechten en gevoelens van de slachtoffers in ogenschouw te nemen’. Misdadigers zouden wel geld mogen ontvangen voor educatieve doeleinden of voor serieus commentaar op misdaad. Ze mogen ook schrijven over hun leven en hun tijd in de gevangenis. De dagboeken van de gevangen Conservatieve politicus Jeffrey Archer en de voormalige Tory-minister Jonathan Aitken, regelrechte bestsellers, zouden daarmee niet onder de ban vallen. Maar de wet maakt geen uitzondering voor mensen die vinden dat ze het slachtoffer zijn van een rechterlijke dwaling, onterecht vastzitten en daarover schrijven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden