'Misbruik-register is maagdelijk wit'

Jehova's getuigen in de Verenigde Staten beschikken over een lijst met plegers van seksueel misbruik, maar schermen die af voor justitie. Het zijn er volgens ouderling Bill Bowen, zojuist geëxcommuniceerd, bijna 24000. Waarom zijn de Nederlandse registers leeg?

Na de rk kerk ligt ook het Wachttorengenootschap in de Verenigde Staten onder vuur wegens het beschermen van plegers van seksueel misbruik. De meeste aandacht gaat daarbij uit naar Bill Bowen, al zestien jaar Wachttoren-ouderling te Kentucky. In 2000 stuitte hij op misbruik door een mede-ouderling, en vervolgens op een batterij doofpotten. ,,Ik stond voor de keus: de dader aangeven en -ongehoorzaam aan het theocratisch gezag- mijn ouderlingschap kwijtraken, of mijn ouderlingschap neerleggen en de publiciteit zoeken.'' Hij koos het laatste.

Via tv en internet (silentlamb.org) meldde Bowen dat zeker duizend mensen hem hadden benaderd met 'geloofwaardige verhalen over seksueel misbruik'. Het genootschap moet er weet van hebben, want het houdt een register van seksueel misbruikers bij, met daarop volgens Bowen 23720 namen.

Amerikanen vinden het al gauw 'ernstig', relativeert antropoloog en Wachttoren-kenner R. Singelenberg, maar er is in de VS wel 'iets aan de knikker'.

Het internationale hoofdkwartier van de Jehova's getuigen in Brooklyn (VS) opende de tegenaanval: men had juist een 'agressief beleid' inzake misbruik, eerst en vooral gericht op bescherming van kinderen. De getallen waarmee Bowen schermde, klopten niet - maar over de juiste cijfers werd niets gezegd. Dat gold ook voor Groot-Brittannië. De vraag naar het aantal 'verdachten van pedofilie' in de kaartenbakken deed het Britse hoofdkantoor eenvoudig af: ,,Het is niet zinvol om ons te concentreren op getallen''.

Bowen hangt nu uitzetting boven het hoofd. Singelenberg begrijpt dat wel: ,,Elke gesloten beweging, van de Europese Commissie tot de Jehova's getuigen, heeft een hekel aan klokkenluiders.'' Volgens Bowen zijn al vijftig slachtoffers die zich publiekelijk over het misbruik hadden geuit, geëxcommuniceerd. Vorige week ging hij in beroep tegen zijn verstoting.

R. van den Heuvel weet van het bestaan van lijsten in Groot-Brittannië en de VS; hier zijn ze niet, aldus de woordvoerder van de 30000 Nederlandse Jehova's getuigen. ,,We registeren uitsluitend gevallen van misbruik door ambtsdragers. Om te voorkomen dat zo iemand later weer eens in een dergelijke functie terugkomt.'' Het register is maagdelijk wit, want ,,ik heb in Nederland nog nooit van zulk misbruik gehoord''.

Misbruik komt onder Nederlandse getuigen wel voor, ,,maar niet meer dan onder Trouw-abonnees'', zegt Singelenberg. Hij kent verschillende gevallen; bij drie daarvan waren ouderlingen betrokken.

Dat Van den Heuvel daarvan niet weet, kan komen door de afhandeling van zulke zaken. Die gebeurt binnen de plaatselijke gemeente -er zijn er 400 in Nederland- door een comité van drie broeders. Ze zullen, als een verdenking gegrond is, níet justitie inschakelen, maar zich als ouderling beroepen op hun 'verschoningsrecht'. ,,Maar als een slachtoffer of zeg de ouders, wel naar de politie willen stappen, houden wij ze niet tegen.'' Van den Heuvel wil zich 'met de Britten en Amerikanen gaan verstaan' over het centraal bijhouden van registers.

,,Wij houden er uiterst hoge morele maatstaven op na'', zegt Van den Heuvel. Onder zes miljoen getuigen wereldwijd zal wel eens iets gebeuren, maar ,,we houden hun gelederen zo rein mogelijk en in navolging van bijbelse richtlijnen hebben we als uiterste middel de excommunicatie''.

Het is die bijbelse norm die Bowen bevecht: hoe vaak zullen er minimaal twee getuigen aanwezig zijn bij misbruik, zoals de Bijbel vraagt? Die richtlijn maakt, aldus Bowen, het Wachttorengenootschap tot een veilige plek voor misbruikers en een nachtmerrie voor slachtoffers.

Kiest het Genootschap voor een 'moderner gezicht naar buiten' of toch maar voor 'de bijbelse principes', vraagt Singelenberg zich af. Van den Heuvel erkent het 'dilemma', maar houdt het bij het oude: ,,Willen we soms een maatschappij waarin het getuigenis van één persoon genoeg is?''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden