Misbruik probleem bij bijna alle VN-missies

Franse militairen in de Centraal-Afrikaanse Republiek. Beeld afp
Franse militairen in de Centraal-Afrikaanse Republiek.Beeld afp

Als een probleem een eigen Wikipediapagina heeft, is het een groot probleem. Seksueel misbruik tijdens vredesmissies is zo'n probleem, dat deze week opnieuw de kop opstak.

Justitie in Frankrijk heeft een onderzoek ingesteld naar beschuldigingen dat Franse militairen zich in de Centraal-Afrikaanse Republiek (CAR) schuldig hebben gemaakt aan kindermisbruik. Tien jongens tussen acht en vijftien jaar oud zouden tussen december 2013 en juni 2014 in ruil voor voedsel zijn verkracht door militairen die onder de vlag van een VN-missie gelegerd waren in hoofdstad Bangui. De kinderen waren het geweld in het binnenland tussen islamitische en christelijke milities ontvlucht en in een kamp naast het vliegveld M'Poko in Bangui beland.

Gelekt
Dankzij 'zeer gedetailleerde' omschrijvingen die de kinderen aan VN-onderzoekers gaven van het uiterlijk en de insignes van de soldaten, zouden die inmiddels al geïdentificeerd zijn. Volgens Le Monde zijn zestien Franse soldaten bij het misbruik betrokken. Andere bronnen melden dat het gaat om veertien Fransen, en twee soldaten uit Equatoriaal-Guinea en één uit Tsjaad die voor een Afrikaanse Unie-missie werkten.

Een VN-medewerker lekte het rapport over het onderzoek aan de Fransen, omdat het maar in een la bleef liggen. Ook het Franse onderzoek bleef geheim totdat berichtgeving in de Britse krant The Guardian woensdag de autoriteiten tot openheid dwong. De VN-medewerker is door de VN geschorst omdat hij de protocollen niet heeft gerespecteerd.

"Terwijl de VN verplicht zijn seksueel misbruik bij vredesmissies te melden aan de landen waar de soldaten die erbij betrokken zijn vandaan komen", zegt professor Muna Ndulo van de Amerikaanse Cornell Universiteit, die veel onderzoek heeft gedaan naar misbruik tijdens missies en de manier waarop de VN erop reageert. "Die landen moeten zorgen voor vervolging en bestraffing. Maar over die afwikkeling is weinig openheid. Dat leidt ertoe dat misbruik helaas een structureel probleem is."

Nederland
Van Kosovo tot Congo, van Burundi tot Bosnië; bij bijna alle vredesoperaties komt seksueel misbruik van vrouwen en kinderen voor. En de soldaten komen van overal: Australië, Pakistan de VS. Ook Nederland is in de jaren negentig In Angola in verlegenheid gebracht door soldaten die seksuele relaties aangingen met minderjarigen. Ze werden niet vervolgd.

Amnesty International, Save the Children; ze trokken herhaaldelijk aan de bel. Waarom blijft misbruik dan zo verbonden aan vredesmissies? De oorzaken zijn volgens Ndulo gelaagd. "Bestaande patriarchale ideeën worden in conflictsituaties versterkt. Blauwhelmen zijn in conflictgebieden, waar vaak extreme armoede heerst, de enigen die toegang hebben tot geld en voedsel. Als vredessoldaten worden ze ook nog eens vertrouwd door de bevolking. Misbruik van die positie ligt op de loer."

Dat misbruik door vredessoldaten slecht bestraft wordt, heeft een institutionele oorzaak. "Blauwhelmen die zich misdragen kunnen alleen door hun land van herkomst worden berecht en niet door het land waar het misbruik plaatsvindt", legt Ndulo uit. "Argentinië misbruikte die regel. De autoriteiten probeerden een rapport over kindermisbruik door Argentijnse soldaten in Haïti te verdoezelen. De VN moeten beter optreden, maar de landen die deelnemen aan missies moeten ook transparanter zijn. Alleen dan kan de cultuur van straffeloosheid veranderen."

Seksuele schandalen

Cambodja, 1992/1993: vredessoldaten maken zoveel gebruik van prostituees - verboden voor hen - dat het aantal prostituees verviervoudigt.

Bosnië en Kosovo, 2000: blauwhelmen beschuldigd van veelvuldig prostitueebezoek en vrouwenhandel. Klokkenluider Kathryn Bolkovac wordt ontslagen.

Congo, 2004: berichten dat vredessoldaten voedsel aanbieden aan vrouwen en kinderen in ruil voor seks. Er zijn beelden van.

Haïti: in 2011 verschijnt een video waarop Uruguyaanse vredessoldaten een meisje lijken te verkrachten. In 2012 worden drie Pakistaanse soldaten in eigen land veroordeeld voor de verkrachting van een 14-jarige jongen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden